|
Si jam praedicante Joanne, aut Salvatore, Lex
cessavit; quomodo Salvator ait, Non veni solvere Legem aut
Prophetas, sed adimplere (Matth. V, 17)? Si enim prohibita
est, quomodo non soluta est, quae agendi amisit auctoritatem?
Omnia quae de Christo dicta sunt, adimpleta sunt: et ipse Dominus
sic adimplevit Legem et Prophetas, cum omnia quaecumque de se scripta
sunt, fecit, nec dissolvit aliquid, sed confirmavit. Lex enim et
Prophetae usque ad ipsum. Prophetae enim de ipso locuti sunt, ideo
ultra illum quae ab his de hoc, id est, de Christo dicta sunt, tendi
non possunt; neque post ipsum aliquid hujusmodi Prophetae reperire
potuerunt: quia neque habent de quo dicant, et de quo dicebatur jam
venit. Omnia etenim suis voluminibus complexi sunt, et
incarnationem, et conversationem, et passionem, et resurrectionem,
et divinitatis manifestationem, et futurum ejus judicium revelaverunt:
ac per hoc cessaverunt Prophetae impleto opere dispensationis. Lex
autem duplici modo cessavit; nec quidem tota: nam et id quod cessavit
poterit permanere, si servetur conditio. Aliud enim cessavit in
sententia, aliud in ipsa Lege. Praedicante Joanne baptismum
poenitentiae in remissionem peccatorum, cessavit sententia Legis,
quae reos tenebat peccatores; cessaverunt etiam onera Legis, quae ad
duritiam cordis judaici fuerant data in escis, neomeniis, sabbatis,
et caeteris. Misericordia enim adveniente, cessavit vindicta. Sed
onera Legis in perpetuum cessaverunt. Sententia vero his cessat et
aboletur, qui permansere in beneficio consecuto. His autem qui
redeunt ad hominem veterem, refricatur Legis auctoritas, quia
immemores beneficiorum redeunt sub sententiam Legis. Circumcisio vero
et sabbatum usque ad illud tempus valuit, quo novae legis praedicaretur
mandatum. Sic enim data sunt, ut adveniente lege fidei cessarent.
Unde dicit Apostolus, Finis Legis Christus (Rom. X, 4).
Nam et Daniel hoc significat, cum et de adventu Domini et temporibus
hebdomadum prophetat, quia et chrisma et judicium et sacrificium et
ipsa civitas cessatura erant (Dan. IX, 24-27). Spirituali
enim adveniente lege, necesse erat cessare carnalia. Tunc enim ex
parte corporis serviebatur Deo, nunc ex parte animae; pridem
visibiliter, modo invisibiliter; tunc in carne, nunc in animo. Quia
Deo utique qui spiritus est, in spiritu serviendum est (Joan.
IV, 24). Non ergo soluta Lex est, quia cessavit, sed
successum illi est impleto tempore. Nec enim administratio ejus
accusatur aut judicium, si peccatoribus indulgentia datur: cum hinc
magis recte data et justa probetur, quia quibus dominabatur,
peccatores fuisse non negantur, quia justis, inquit, Lex non est
posita (I Tim. I, 9). Non ergo quia misericordia praeferenda
est, contemnenda putetur justitia; cujus reverentia si non esset,
ipsa misericordia fructum non haberet. Nisi enim hanc servaverint post
acceptam misericordiam, nihil illis proderit indulgentia. Nam dixit
Lex, Non facies tibi idolum, neque adoraveris quae in caelo sursum
sunt, et quae in terra deorsum; et, Non pejerabis; et, Honora
patrem et matrem, et, Non occides, Neque fornicaberis, Neque
furtum facies, Non dices falsum testimonium, Neque concupisces
quidquam proximi tui (Exod. XX, 4-17). Numquid haec
cessasse dicenda sunt? Absit. Sine his enim quis poterit vel in hac
vita idoneus judicari? Ac per hoc caetera cessaverunt quae supra
diximus, neomeniae, sabbata, lex escarum, sacrificia, circumcisio,
etc. Hinc est unde dicit Apostolus inter alia, Principes non sunt
timori operi bono, sed malo. Vis autem non timere potestatem? Bonum
fac, et habebis laudem ex illa (Rom. XIII, 3). Haec servata
bonos faciunt, non tamen perfectos. Unde Salvator, Nisi
abundaverit, inquit, justitia vestra plus quam Scribarum et
Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum (Matth. V,
20). Addens enim istis potiora Salvator, non solvit utique
Legem, sed adimplevit. Sensus enim Legis ad salutem hominis
pertinet, utputa. Oculum pro oculo, dentem pro dente (Levit.
XXIV, 20): ut timens ne pateretur quod alii facere prohibitus
est, cohiberet se a nequitia. Salvator autem superiorem in hunc
sensum addens justitiam, Ego autem, inquit, dico vobis, non
resistere malo; sed si quis te percusserit in dexteram maxillam tuam,
praebe illi et sinistram (Matth. V, 39); ut dum vicem non
reddit malo, perfectus sit. Reddere enim vicem justitia est, sed non
plena; si vero dissimulet ab injuria, plena justitia est et abundans.
Retribuere enim, gaudere ad tempus est; remittere autem, in futurum
praestat laetitiam. Sic ergo adimplevit Legem Salvator, dum quos
illa justitiam docuit, hic justiores effecit, quod illa non potuit.
Quamobrem gaudium Legis est, quia discipuli ejus peritiores effecti
sunt. Destruxisset plane Legem, si impune peccare docuisset. Porro
autem suspendit sententiam, ut hic qui male facit, habeat spatium
poenitendi: si quominus, redit in illum sententia cumulata, quia non
cognovit ad hoc se remissum ut emendaret se.
Prophetarum dicta de Salvatoris adventu, impleta sunt cum venit;
quando enim quod praedictum est, factum est, impletum videtur: Lex
autem, quam ad tempus datam diximus, cum tempore, quod transgredi
prohibita est; quia quod impletur, cessat. Auctoritatem enim
amisisset, et destructa videretur, si non juxta praedictum tempus
cessasset. Nam si alicui in potestate constituto successor datur,
numquid destructus dicetur? Destructa plane esset Lex si tempore quo
viguit, accusaretur. Et non dixit, implesse se Legem aut
Prophetas; sed, adimplere. Adimplere autem non aliud significat
quam plene addere. Quid est autem addere Prophetis, nisi culturam
Dei sub Trinitatis nomine ordinare? Quamvis enim Prophetae in Dei
nomine docuerunt et corripuerunt populum; hoc tamen mysterium in
abscondito erat. Legem autem hoc est adimplesse, manentibus
praeteritis nova addere, utputa, Audistis, inquit, quia dictum est
antiquis, Oculum pro oculo, dentem pro dente. Ego autem dico
vobis, non resistere malo; sed si quis percusserit te in maxillam tuam
dexteram, praebe illi et sinistram. Hoc fuit adimplere. Non enim
destruxit illam, sed potiora addidit, non ut peccare videretur qui
vindicat, sed ut melior sit qui non retribuit. Nec aliud ergo
voluit, quam quod Lex in sensu habet, sed voluntatem ejus perficit.
Ut enim Lex hominem justitiam doceret, et per hanc salvum faceret,
mandavit ut si quis oculum tolleret alicui, oculum amitteret: et ut
hoc timore territi homines non facerent quod sibi fieri nolebant, et
per hoc salutem haberent. Sed quoniam fragile genus est hominum, et
ad peccandum proclive, ideo incurrit ut patiatur quod sibi fieri non
vult. Immutatis ergo Salvator verbis docuit quod saluti prodesset,
ut sensum Legis adimpleret, ut quia timore Legis salvi esse
nequiverunt, per patientiam victi emendarentur, sese corrigentes.
Hoc praeceptum datum est, ut non insolentes viverent patientia
bonorum, dum non illis retribuunt condigna; ut si voluerint corrigi,
boni ex hoc profectum habeant, illi vero geminam poenam. Non ergo
justitia destructa est, quam videmus etiam per Apostolos operatam:
quia et Petrus apostolus in Anania et Saphira hanc servavit (Act.
V, 1-10). Et Vas electionis non repudiavit, sed usus est,
dum et Elymam magum resistentem viae Domini, excaecavit (Id.
XIII, 8-11). Est etiam aliud quo impleta Lex est. Dicit
enim Dominus, Audistis quia dictum est, Diliges proximum tibi, et
odio habebis inimicum tibi; haec justitia est: Dominus autem, Ego
autem, inquit, dico vobis, Diligite inimicos vestros (Matth. V,
43, 44). Addit utique, quod est adimplevit, quia non destruxit
vetera, sed ut perfectos faceret, potiora mandavit. Inimicos enim,
hoc est malos, quia retributione, quae justitia dictante fit,
emendare et corrigere non potuit, per amorem illos et obsequium salvos
fieri voluit, quod et Lex in sensibus habebat. Lex enim sic voluit
inimicitiam tollere, ut per retributionem territi homines desinerent
esse inimici: et quoniam audacia sua homines timorem Legis et naturae
spreverunt, crescentes in malum; per humilitatem Salvator inimicitiam
voluit vinci, ut vel sic homines flecterentur ad bonum, dum viderent
non sibi reddi inimicitiam; permanentes autem gravius tractandos fore,
quia nec humilitate ejus, cujus vicissitudinem experiri debuerant,
victi sunt. Non ergo justitia in vindicta oblitterata est, sed
suspensa ad utrumque; quia cessavit circa eum qui sese cognovit: si
quominus, plecteret contumacem.
|
|
