XXXIX. [Ib. XVII, 5-10.]

Quod dixerunt discipuli Domino, Adauge nobis fidem, potest quidem intelligi hanc fidem sibi eos augeri postulasse, qua creduntur ea quae non videntur: sed tamen dicitur etiam fides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur; quod futurum est, cum jam per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa Dei Sapientia per quam facta sunt omnia (Psal. CIII, 24). De qua fide rerum lucisque illius praesentatae forsitan Paulus apostolus dicit:

(Rom. I, 17). Dicit enim et alio loco:

(II Cor. III, 18). Sicut enim hic ait, de gloria in gloriam; ita et ibi, ex fide in fidem: de gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam ipsius incommutabilis et manifestae veritatis, qua tunc commutati perfruentur; ita ex fide verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidem rerum qua in aeternum quod nunc credimus, obtinebimus. Secundum sententiam hanc etiam illud dictum est a Joanne in Epistola ad Parthos: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2). Unde enim nunc filii Dei sumus, nisi quia potestatem dedit nobis filios Dei fieri, credentibus in nomine ejus (Joan. I, 12), ut videamus in aenigmate (I Cor. XIII, 12)? unde autem tunc similes ei erimus, nisi quoniam, ut ipse ait, videbimus eum sicuti est? Quod etiam dictum est, Tunc autem facie ad faciem.

Illam ergo fidem praesentissimae veritatis plerisque non intelligentibus videri potest Dominus noster, discipulis suis non ad id quod petiverant respondisse. Cum enim dixissent Domino, Adauge nobis fidem, ait illis:

Deinde sequitur:

Quid haec pertineant ad id quod dictum est Domino, Adauge nobis fidem, difficile apparet, nisi intelligamus ex fide in fidem, id est, ex fide ista in qua ministratur Deo, in illam fidem eos significasse transferri ubi fruantur Deo. Augebitur enim fides, cum primo verbis praedicantibus, deinde rebus apparentibus credetur. Sed illa contemplatio summam quietem habet, quae in aeterno Dei regno tribuitur; summa vero quies illa, praemium est justorum laborum, qui in Ecclesiae ministratione peraguntur. Et ideo, quamvis in agro aret servus aut pascat, hoc est, in vita saeculari vel terrena verset negotia, vel stultis hominibus tanquam pecoribus serviat; opus est ut post illos labores domum veniat, hoc est, Ecclesiae societur; laboret etiam ibi ministrans Domino suo donec manducet et bibat (nam et esuriens ille quaesivit poma in arbore [Matth. XXI, 18, 19], et a Samaritana aquam sitiens postulavit [Joan. IV, 7]): manducet ergo et bibat confessionem et fidem gentium, ministrantibus, hoc est, evangelizantibus servis suis. Quo pertinet etiam illud quod de grano sinapis eis primo respondit, prius illos fidem habere debere praesenti vitae necessariam, quae minima videtur quamdiu thesaurus est in vasis fictilibus, sed vi maxima effervet et germinat. Dominus noster Jesus Christus, qui vult pasci ministerio servorum suorum, hoc est, in suum corpus quasi mactatos et manducatos transferre credentes, etiam hic pascit eos verbo fidei et sacramento passionis suae. Non enim venit ministrari, sed ministrare (Matth. XX, 28). Dicant ergo illi servi per sinapis granum arbori huic moro, hoc est, ipsi Evangelio crucis dominicae, per poma sanguinea, tanquam vulnera in ligno pendentia, victum populis praebitura ; dicant ergo illi ut eradicetur de perfidia Judaeorum, et in mare Gentium transferatur atque plantetur: hac enim domestica servitute esurienti et sitienti Domino ministrabunt. Tunc demum quaerant escis incorruptibilibus in aeternum divinae Sapientiae perfrui, cum dixerint, Servi supervacui sumus, quod debuimus facere, fecimus: nihil nobis operis restat; cursum consummavimus, agonem perfecimus, superest nobis corona justitiae (II Tim. IV, 7, 8). Omnia enim dici possunt de illa ineffabili perfructione veritatis: et tanto magis omnia dici possunt, quanto minus digne dici aliquid potest. Nam et lux est illuminatorum, et requies exercitatorum, et patria redeuntium, et esca indigentium, et corona vincentium: et quaecumque bona temporaliter transeuntia per creaturae partes error appetit infidelium, veriora in aeternum manentia in Creatore omnium simul inventura est pietas filiorum.