|
Si quis autem vendiderit
filiam suam famulam , non abibit ita ut recedunt ancillae. Quod si
non placuerit domino suo, quam non annominavit eam, remunerabit eam.
Genti autem exterae non est dominus vendere illam, quoniam, sprevit
in ea. Quod si filio annominaverit eam, secundum justificationem
filiarum faciet ei. Quod si aliam accipiet ei, quae opus sunt, et
vestem, et conversationem ejus non fraudabit. Si autem tria haec non
fecerit ei, exibit gratis sine pretio. Obscurissimum istum locum
inusitata verba locutionesque fecerunt, ita ut interpretes nostri
quemadmodum eum explicarent, pene non invenirent. In ipso quoque
graeco eloquio multum obscurum est quod hic dicitur. Tamen quid
videatur, ut potero, aperiam.
Si quis autem, inquit, vendiderit filiam suam famulam, id est ut sit
famula, quam OIKETEN Graeci vocant: non abibit ita ut recedunt
ancillae, intelligendum est, non sic recedet, quomodo recedunt
ancillae Hebraeae post sex annos. Eam quippe oportet etiam in femina
Hebraea legem datam intelligi, quae servatur in maribus. Cur ergo
ista non ita recedet, nisi quia in illo famulatu intelligitur
humiliata, quod ei se dominus miscuerit? Hoc quippe in consequentibus
utcumque clarescit. Sequitur enim et dicit, Quod si non placuerit
domino suo, quam non annominavit eam, id est non eam fecit uxorem:
remunerabit eam, hoc est, quod supra dixit, non abibit ita ut
recedunt ancillae. Justum est quippe aliquid accipere pro eo quod
humiliata est; quia non ei se ita miscuit, ut faceret uxorem, id
est, ut annominaret eam sibi. Hoc autem quod diximus, remunerabit
eam, quidam interpretes dixerunt, redimet eam. Quod si in graeco
dictum esset APOLYTROSETAI, scriptum esset sicut scriptum
est, Et ipse redimet Israel (Psal. CXXIX, 8); nam et
APOLYTROSETAI scriptum est. In hoc autem loco
APOLYTROSEI legitur, ubi intelligitur quod accipit magis
aliquid, quam pro ea datur ut redimatur. Cui enim dabit dominus
ejus, ut redimat quam ipse famulam possidet? Genti autem exterae non
est dominus vendere illam, quia sprevit in ea: id est, non quia
sprevit in ea, ideo dominus est vendere illam, id est in tantum ei
dominabitur, ut etiam exterae genti eam licite vendat. Hoc est autem
sprevit in ea, quod est sprevit in eam: sprevit eam autem, hoc est
humiliavit eam, id est concumbendo nec uxorem faciendo. Dixit autem
graece ETETESEN, quod nos diximus sprevit, quo verbo
Scriptura utitur apud Jeremiam, Sicut spernit mulier eum cui
commiscetur (Jerem. III, 20).
Deinde sequitur et dicit, Quod si filio annominaverit eam, secundum
justificationem filiarum faciet ei. Hic jam apparere incipit
quemadmodum supra dixerit, quam non annominavit. Nam quid est aliud,
si filio annominaverit eam, nisi filio conjunxerit eam uxorem?
quandoquidem dicit, secundum justificationem filiarum faciet ei, id
est, ut sic tradat tanquam filiam, dotem scilicet apponens ei.
Deinde adjungit, Quod si aliam accipiet ei, id est non istam
deputaverit uxorem filio suo, sed ei aliam accipiat: quae opus sunt,
et vestem et conversationem ejus non fraudabit; dabit ei simili lege,
quae competunt, quoniam non mansit uxor filio ejus, quemadmodum ei
daret, si eam sibi non annominasset, et tamen concumbendo
humiliasset. Quod autem nos diximus, conversationem non fraudabit,
graecus habet OMILIAN, id est, locutionem, quo nomine
intelligitur Scriptura honestius appellare concubitum. Quid est
autem, Concubitum non fraudabit, nisi pro concubitu mercedem dabit?
Namque apud Danielem contra Susannam falsum testimonium dicentes
seniores, Venit, inquiunt, ad eam adolescens, qui erat in latenti
absconditus, et concubuit cum ea. Daniel autem de hoc ipso
interrogans, ait, Sub qua arbore vidisti eos colloquentes: quod illi
dixerant, concubuit cum ea. Deinde alterum arguens atque convincens
dixit, Semen Chanaan, et non Juda, species delectavit te, et illa
concupiscentia evertit cor tuum: sic enim faciebatis filiabus Israel,
sed illae timentes acquiescebant vobis (Dan. XIII, 37,
54-58). Graecus autem habet OMILOYN YMIN, quod
posset latine verbum e verbo dici, Loquebantur vobis: quo
significaretur concubitus. Nam ubi dicitur, Sub qua arbore
comprehendistis eos, graecus habet, Comprehendistis eos colloquentes
invicem: et illic significatur concubitus.
Quod ergo de hac de qua agitur adjungit Scriptura, et dicit, Si
autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis, hoc intelligitur, Si
eam ipse concubitu non humiliaverit, neque filio suo conjunxerit,
neque alia a filio suo ducta istam ejecerit, abibit gratis, id est
sufficiet ei non teneri in servitute. Abibit enim nihil accipiens, ut
servus Hebraeus. Non enim licet domino ejus copulare illam viro non
Hebraeo, quam non licet exterae genti tradi. Si autem servo Hebraeo
eam copulaverit, hoc utique intelligitur, quod cum eo gratis exibit,
nequaquam a marito separata.
|
|
