|
Quid est quod de ariete pro delicto cum
dixisset, legemque sacrificii exposuisset, ait, Quomodo quod pro
peccato, ita et id quod pro delicto: lex una est eorum? Quaeritur
inter peccatum et delictum quae sit differentia; quoniam si nulla
esset, nullo modo diceretur, Quomodo quod pro peccato, ita et quod
pro delicto. Quamvis enim lex ejusque sacrificium nihil distet, quia
lex una est eorum; tamen ipsa duo, quorum unum est sacrificium, id
est peccatum et delictum, si inter se nihil differrent, et si unius
rei duo nomina essent, non curaret Scriptura tam diligenter commendare
unum esse utriusque sacrificium.
Fortassis ergo peccatum est perpetratio mali, delictum autem desertio
boni: ut quemadmodum in laudabili vita, aliud est declinare a malo,
aliud facere bonum, quod admonemur dicente Scriptura, Declina a
malo, et fac bonum (Psal. XXXVI, 27); ita in damnabili,
aliud sit declinare a bono, aliud facere malum; et illud delictum,
hoc peccatum sit. Nam et ipsum vocabulum si discutiatur, quid aliud
sonat delictum, nisi derelictum? et quid derelinquit qui delinquit,
nisi bonum? Graeci etiam duo nomina usitata huic pesti imposuerunt.
Nam delictum apud eos et PARAPTOMA dicitur et
PLEMMELEIA. Isto ipso quippe loco Levitici
PLEMMELEIA est. Apostolus autem ubi dicit, Si
praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto (Galat. VI, 1),
PARAPTOMATI graecus habet: quorum nominum si origo
discutiatur in PARAPTOMATI, tanquam decidere intelligitur
qui delinquit. Unde cadaver quod Latini a cadendo dixerunt, graece
PTOMA dicitur, APO TOY PIPTEIN, id est ab eo quod
est cadere. Qui ergo peccando malum facit, prius delinquendo a bono
cadit. Et PLEMMELEIA simile nomen est negligentiae: nam
graece negligentia AMELEIA dicitur, quia curae non est quod
negligitur. Sic enim graecus dicit, Non curo, OY MELEI
MOI. Particula ergo quae additur PLEN, ut dicatur
PLEMMELEIA, praeter significat, ut AMELEIA quod
vocatur negligentia, videatur sonare sine cura; PLEMMELEIA
praeter curam, quod pene tantumdem est. Hinc et quidam nostri
PLEMMELEIAN non delictum, sed negligentiam interpretari
maluerunt. In latina autem lingua quid aliud negligitur, nisi quod
non legitur, id est non eligitur? Unde etiam legem a legendo, id est
ab eligendo latini auctores appellatam esse dixerunt. His quodammodo
vestigiis colligitur quod ille delinquit, qui bonum derelinquit, et
relinquendo a bono cadit, quia negligit, id est, non legit.
Peccatum vero unde sit dictum, quod graece AMARTIA dicitur, in
neutra lingua mihi interim occurrit.
Potest etiam videri illud esse delictum quod imprudenter, id est
ignoranter; illud peccatum, quod ab sciente committitur. Huic
differentiae videntur ista testimonia consonare divina: Delicta quis
intelligit (Psal. XVIII, 13)? Et illud, Quoniam tu
scisti imprudentiam meam: continuo quippe secutus adjunxit, Et
delicta mea a te non sunt abscondita (Psal. LXVIII, 6);
velut alio modo repetens eamdem sententiam. Nec ab eadem ratione
discordat quod paulo ante commemoravi Apostoli dictum, Si
praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto: hinc enim quod
praeoccupatum dicit, imprudenter lapsum esse significat. Peccatum
vero ad scientem pertinere apostolus Jacobus tanquam definiens ait:
Scienti igitur bonum facere, et non facienti, peccatum est illi
(Jacobi IV, 17). Sed sive illa, sive ista, sive aliqua alia
differentia sit peccati et delicti, nisi aliqua esset, non Scriptura
ita loqueretur ut diceret, Quomodo quod pro peccato, ita et quod pro
delicto: lex una est eorum.
Indifferenter autem plerumque dicuntur, ut et peccatum nomine
delicti, et delictum nomine peccati appelletur. Neque enim cum
dicitur in Baptismo fieri remissio peccatorum, non fit etiam
delictorum: nec tamen utrumque dicitur, quia in illo nomine utrumque
intelligitur. Sic et Dominus ait, pro multis effundi sanguinem suum
in remissionem peccatorum (Matth. XXVI, 28): numquid quoniam
non ait, et delictorum, ideo quisquam dicere audebit in sanguine
ipsius delictorum non fieri remissionem? Item quod scriptum est apud
Apostolum, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia vero
ex multis delictis in justificationem (Rom. V, 16); quid aliud
quam nomine delictorum etiam peccata comprehensa sunt?
In hac quoque ipsa Scriptura Levitici, qua cogimur aliquam inter
delictum peccatumque distantiam vel invenire vel credere, ita legitur,
cum de his ipsis quae pro peccatis offerenda jubebantur sacrificiis
Deus loqueretur: Si autem omnis, inquit, synagoga filiorum Israel
ignoraverit, et latuerit verbum ab oculis synagogae, et fecerit unum
ab omnibus mandatis Domini quod non fiet, et deliquerint, et cognitum
illis fuerit peccatum quod peccaverunt in eo. Ecce ubi dixit, Et
deliquerint, ibi continuo peccatum quod peccaverunt addidit, hoc ipsum
utique quod deliquerunt. Et paulo post: Si autem princeps, inquit,
peccaverit et fecerit unum ab omnibus praeceptis Domini Dei sui, quod
non fiet nolens , et deliquerit. Item in consequentibus: Si autem
anima, inquit, una peccaverit nolens, de populo terrae, in eo quod
facit ab omnibus praeceptis Domini quod non fiet, et deliquerit, et
cognitum fuerit ei peccatum quod peccavit in ipso (Levit. IV,
13, 14, 22, 27 et 28). Item alibi: Anima quaecumque
juraverit distinguens labiis malefacere aut benefacere, secundum omnia
quaecumque distinxerit homo cum jurejurando, et latuerit eum, et hic
cognoverit, et peccaverit unum ex his; et confessus fuerit peccatum
pro quo peccavit adversus ipsum, et offeret pro eis quae deliquit
Domino, pro eo peccato quod peccavit. Et paulo post: Et locutus
est Dominus ad Moysen dicens, Anima, si latuerit eum oblivione, et
peccaverit nolens a sanctis Domini, offeret delicti sui Domino
arietem sine macula de ovibus, pretio argenti siclorum siclo sancto,
pro quo deliquit; et pro quo peccavit a sanctis, restituet, et
quintas adjiciet super illud, et dabit illud sacerdoti: et sacerdos
exorabit pro eo in ariete delicti, et remittetur illi. Sequitur adhuc
et dicit: Anima quaecumque peccaverit, et fecerit unum ab omnibus
praeceptis Domini, quae non oportet fieri, et non cognoverit , et
deliquerit, et acceperit peccatum suum; et offeret arietem de ovibus
pretio argenti in delictum ad sacerdotem: exorabitque pro eo sacerdos,
pro ignorantia ejus quam ignoravit, et ipse non scivit, et remittetur
illi. Deliquit enim delicto delictum ante Dominum (Levit. V,
4-6, 14-19). Et adhuc ita dicit: Et locutus est Dominus
ad Moysen dicens, Anima quaecumque peccaverit et despiciens
despexerit praecepta Domini, et mentitus fuerit quae sunt ad proximum
de commendatione aut de societate, aut de rapina, aut injuriam fecerit
aliquam proximo, aut invenerit perditionem, et mentitus fuerit de eo,
et juraverit injuste de uno ab omnibus quaecumque fecerit homo, ita ut
peccet in his: et erit cum peccaverit, et deliquerit, et reddet
rapinam quam rapuit, aut injuriam quam nocuit, aut commendatum quod
depositum est apud eum, aut perditionem, quam invenit, ab omni re
quam juravit pro ea injuste; et restituet ipsum, et quintas ejus
adjiciet ad illud, cujus est ipsi reddet; et qua die convictus fuerit
delicti sui , offeret Domino arietem ab ovibus sine macula, pretio in
quod deliquit: et exorabit pro eo sacerdos ante Dominum, et
remittetur illi de uno ab omnibus quae fecit, et deliquit in eo (Id.
VI, 1-7). Pene ergo in omnibus factis quae dicit esse peccata,
eadem etiam delicta dicit. Quapropter et indifferenter ea dici
manifestum est multis Scripturarum locis; et habere aliquid
differentiae Scriptura testatur, quae dicit, Sicut quod pro
peccato, ita et quod pro delicto.
|
|
