|
Et die qua statutum est
tabernaculum, texit nubes tabernaculum, domum testimonii: et vespere
erat super tabernaculum velut species ignis usque mane. Ita fiebat
semper; nubes tegebat illud die, et species ignis nocte. Et cum
ascendisset nubes a tabernaculo, et postea promovebant filii Israel:
et in loco ubicumque steterat nubes, ibi castra collocabant filii
Israel. Per praeceptum Domini castra collocabunt filii Israel, et
per praeceptum Domini promovebunt. Omnes dies in quibus obumbrat
nubes super tabernaculum, in castris erunt filii Israel: et quando
protraxerit nubes super tabernaculum dies plures; et custodient filii
Israel custodiam Dei, et non promovebunt. Et erit, cum texerit
nubes dies numero super tabernaculum; per vocem Domini in castris
erunt, et per praeceptum Domini promovebunt. Et erit cum fuerit
nubes a vespera usque mane, et ascenderit nubes mane, et promovebunt
die; vel nocte et si ascenderit nubes , promovebunt: die vel mense
die abundante nube obumbrante super illud, in castris erunt filii
Israel, et non promovebunt. Quoniam per praeceptum Domini
promovebunt. Custodiam Domini custodierunt per praeceptum Domini in
manu Moysi.
Totus hic locus diligenter exponendus est, quoniam inusitatis
generibus locutionum obscuratus est. Et die, inquit, qua statutum
est tabernaculum, texit nubes tabernaculum, domum testimonii: idem
tabernaculum appellavit domum testimonii. Et vespere erat super
tabernaculum velut species ignis usque mane. Ita fiebat semper.
Deinde diligenter exprimit, quid fiebat semper, Nubes, inquit,
tegebat illud die, et species ignis nocte. Et cum ascendisset nubes a
tabernaculo, et postea promovebant filii Israel. Ista sententia
obscura non est, nisi propter illam locutionem ubi additur, et. Ordo
enim verborum integer sequitur, etiamsi desit ipsa conjunctio, ut sic
dicatur, Et cum ascendisset nubes a tabernaculo, postea promovebant
filii Israel: quamvis et ipsum quod dictum est, postea, si deesset,
plena posset esse sententia. Deinde sequitur, dicens, Et in loco
ubicumque steterat nubes, ibi castra collocabant filii Israel.
Hoc autem totum quod faciebant, ad praeceptum Domini referens, ita
complectitur: Per praeceptum, inquit, Domini castra collocabunt
filii Israel, et per praeceptum Domini promovebunt. Praeceptum
Domini appellat signum ipsum quod fiebat in nube, sive cum staret
obumbrans tabernaculum, ut castra consisterent; sive cum ascendisset,
atque ultra moveretur, ut eam elevatis castris sequerentur. Mutavit
sane in hac sententia narrantis modum, et tanquam praedicens atque
praenuntians verba futuri temporis habere coepit. Neque enim ait,
Per praeceptum Domini castra collocabant filii Israel; sed,
collocabunt: nec ait, per praeceptum Domini promovebant; sed,
promovebunt. Et hunc modum etiam in consequentibus servat, qui modus
in Scripturis est inusitatissimus. Nam verbis praeteriti temporis
saepe futura praedicta esse novimus; sicut est, Foderunt manus meas
et pedes (Psal. XXI, 17); et, Sicut ovis ad immolandum
ductus est (Isai. LIII, 7); et innumerabilia talia: ut autem
narrator rerum gestarum verbis utatur temporis futuri, sicut hoc loco,
difficillime in Scripturis inveniri potest.
Ergo posteaquam dixit, de die et nocte, quo signo promoveret
populus, vel maneret; ne putarentur per noctem ambulare et per diem
solere considere, atque hoc diebus omnibus facere, secutus adjunxit,
et ait, Omnes dies in quibus obumbrat nubes super tabernaculum, in
castris erunt filii Israel; et quando protraxerit nubes super
tabernaculum dies plures. Deinde admonens non hoc ex illorum
necessitate fieri, sed ex Dei voluntate, Et custodient, inquit,
filii Israel custodiam Dei, id est, custodiam quam praecepit Deus;
et non promovebunt. Et tanquam diceretur, Quando ergo promovebunt?
Et erit, inquit, cum texerit nubes dies numero super tabernaculum,
id est, dies certo numero, qui numerus utique Deo placeret: per
vocem Domini in castris erunt, et per praeceptum Domini promovebunt.
Hanc videtur dicere vocem Domini signum quod dat de statione, et motu
nubis; quia et vox loquentis, procul dubio signum est voluntatis.
Quod ergo ait, et per praeceptum, hoc idem signum puto
intelligendum. Quanquam posset vox et praeceptum Domini illud etiam
accipi quod locutus est, ut solet, ad Moysen, et praecepit hoc
fieri. Neque enim scirent illi promovendum esse nube promovente, et
standum esse nube stante, nisi hoc eis ante praeciperetur.
In his autem quae dicta sunt nondum apparuit, utrum per diem tantum
ambularetur, an etiam per noctem, secundum signum quod nubes motu suo
dabat. Fortassis enim quamvis plures dies in castris manerent nube non
promovente, potuit tamen putari nubem non solere ascendere de castris,
et signum itineris dare, nisi per diem. Sequitur ergo et dicit: Et
erit, cum fuerit nubes a vespera usque mane, et ascenderit nubes
mane, et promovebunt die. Hic illa copulativa conjunctio more
Scripturae posita est. Nam ea detracta plenus est sensus hoc modo:
Et erit, cum fuerit nubes a vespera usque mane, et ascenderit nubes
mane, promovebunt die. Deinde quia et nocte si nubes ascenderet
promovebant, atque iter nocturnum si illud signum acciperent agebant,
adjunxit et ait: Vel nocte et si ascenderit nubes, promovebunt. Sed
locutio est inusitatior: non enim tantum positum est, et; sed eo more
positum est, quo non solet. Unde mihi videtur praeposteratus ordo
verborum, sicut saepe et in latinis locutionibus fieri solet: quod
genus antistrophe dicitur. Proinde si ita dicatur, vel et nocte si
ascenderit nubes, promovebunt; aut certe ita, si et nocte ascenderit
nubes, promovebunt, planissimus sensus est.
Adhuc autem occurrebat cogitanti, ut scire venet utrum quomodo
cognitum est solere illos ad nubis signum diebus et noctibus ambulare,
vel diebus et noctibus in castris esse, ita etiam solerent per dies
tantum manere, etiam quorum noctibus ambularent: quod arbitror
Scripturam in consequentibus intimasse cum dicit, Die vel mense
diei, abundante nube obumbrante super illud, in castris erunt filii
Israel, et non promovebunt. Quia enim dixerat, vel nocte et si
ascenderit nubes, promovebunt; tanquam restabat ut diceret, die autem
si non ascenderit, non promovebunt, quando quasi promovere debere
videbantur: sed quia hoc etiam diebus pluribus fieri poterat, ut
noctibus ambularent, promovente nube, et ea manente diebus non
ambularent, ideo posuit, die vel mense diei. Non dixit, mense, ne
ibi et noctes ejusdem mensis acciperentur; sed, mense diei, id est
mense ex ea parte qua dies illi fuit, non ex ea qua nox. Die ergo vel
mense diei, abundante nube obumbrante, id est, abundante in
obumbrando, vel abundantius obumbrante, super illud, illud scilicet
tabernaculum, in castris erunt filii Israel, et non promovebunt.
Postremo repetiit, divina auctoritate factum, cui resisti utique non
debebat, adjungens: Quoniam per praeceptum Domini promovebunt.
Custodiam Domini custodierunt, per praeceptum Domini, in manu
Moysi. Rediit ad verbum praeteriti temporis, ut diceret,
custodierunt. Quod vero in fine posuit, in manu Moysi, usitatissima
in Scripturis locutio est, quia per Moysen haec Deus praecipiebat.
|
|
