|
Merito quaeritur, cum Israel
non solum usque ad diem mortis Jesu, verum etiam postea, non
eradicaverit gentes quae terram promissionis tenebant, quamvis ex parte
illis debellatis in eadem promissa haereditate consisterent, quomodo
intelligendum sit quod dictum est, Et dedit Dominus Israeli omnem
terram quam juraverat dare patribus eorum, et haereditaverunt eam, et
habitaverunt in ea. Et requiem dedit illis Dominus in circuitu,
sicut juraverat patribus eorum: non restitit quisquam ante faciem
illorum ab omnibus inimicis eorum; omnes inimicos eorum tradidit
Dominus eis in manus eorum. Non decidit ex omnibus verbis bonis quae
locutus est Dominus filiis Israel; omnia advenerunt.
Diligenter ergo universa consideranda sunt. Et primum videndum quod
gentium terra promissa sit Israelitis. Septem quidem gentes assidue
videntur commemorari, sicut in Exodo legitur: Et dixit Dominus ad
Moysen, Vade, et ascende hinc tu et populus tuus, quos eduxisti de
terra Aegypti, in terram quam juravi Abraham et Isaac et Jacob,
dicens, Semini vestro dabo eam: et simul mittam ante faciem tuam
angelum meum, et ejiciet Amorrhaeum, et Cetthaeum, et Pheresaeum,
et Gergesaeum, et Evaeum, et Jebusaeum, et Chananaeum (Exod.
XXXIII, 1, 2). Harum ergo septem gentium terram videtur
Deus Patribus promisisse. Scriptum est etiam in Deuteronomio multo
expressius: Si autem accesseris ad civitatem expugnare eam, et
evocaveris eos cum pace, siquidem pacifica responderint tibi, et
aperuerint tibi, omnes populi qui inventi fuerint in civitate erunt
tibi tributarii et obedientes: si autem non obedierint tibi, et
fecerint ad te bellum, et circumsedebis eam; et tradet eam Dominus
Deus tuus in manus tuas, et interficies omne masculinum ejus in nece
gladii, praeter mulieres; et supellectilem, et omnia pecora, et
omnia quaecumque fuerint in civitate, et omnia utensilia praedaberis
tibi; et edes omnem praedationem inimicorum tuorum, quos Dominus
Deus tuus dabit tibi. Sic facies omnibus civitatibus quae longe sunt
a te valde, quae non sunt a civitatibus gentium istarum. Ecce autem
ex civitatibus istis, quas Dominus Deus tuus dat tibi haereditare
terram eorum, non vivificabis omnem vivum, sed anathemabis eos;
Cetthaeum, et Amorrhaeum, et Chananaeum, et Pheresaeum, et
Evaeum, et Jebusaeum, et Gergesaeum, quemadmodum mandavit tibi
Dominus Deus tuus (Deut. XX, 10-17). Et hic istarum
septem gentium terram promissam in haereditatem, quam debellatis usque
ad internecionem eisdem gentibus Israelitae possiderent, manifestum
est. Caeteras enim quae longinquius extra istas gentes invenirentur,
voluit fieri tributarias eorum, si non resisterent: si autem
resisterent, etiam ipsas interfici, et in perditionem dari, exceptis
pecoribus et quae in praedam possent venire. Item alio loco in
Deuteronomio ita legitur: Et erit, cum induxerit te Dominus Deus
tuus in terram in quam intras ibi haereditare eam, et abstulerit gentes
magnas et multas a conspectu tuo, Cetthaeum, et Gergesaeum, et
Amorrhaeum, et Pheresaeum, et Chananaeum, et Evaeum, et
Jebusaeum, septem gentes magnas et multas et fortiores vobis; et
tradet eos Dominus Deus tuus in manus tuas, et percuties eos,
exterminio exterminabis eos. Non dispones ad eos testamentum, neque
miserearis eorum, neque matrimoniis jungamini cum eis: filiam tuam non
dabis filio ejus, et filiam ejus non sumes filio tuo, etc. (Deut.
VII, 1-3).
Proinde his atque aliis Scripturarum locis saepe ostenditur, harum
septem gentium terras ita accepisse in haereditatem filios Israel, ut
non cum eis qui easdem terras tenebant, sed pro eis illic habitarent.
Verumtamen in Genesi non istae tantum septem gentes, sed undecim
promittuntur semini Abrahae. Sic enim legitur: In die illa
disposuit Dominus Deus testamentum ad Abraham, dicens, Semini tuo
dabo terram hanc, a flumine Aegypti usque ad flumen magnum, flumen
Euphratem, Cenaeos, et Cenesaeos, et Cetmonaeos, et Cetthaeos,
et Pheresaeos, et Raphaim, et Amorrhaeos, et Chananaeos, et
Evaeos, et Gergesaeos, et Jebusaeos (Gen. XV, 18-21).
Quae ita solvitur quaestio, ut intelligamus hanc praecessisse
prophetiam, quod in eos fines regnum fuerat porrecturus et dilataturus
Salomon, de quo ita scriptum est: Et omne propositum Salomonis,
quo destinaverat aedificare in Jerusalem et Libano et in omni terra
potestatis suae: omnis populus qui derelictus est a Cetthaeo, et
Amorrhaeo, et Pheresaeo, et Evaeo, et Jebusaeo, qui non erant ex
Israel, ex filiis eorum qui residui erant cum eis in terra, quos non
consumpserant filii Israel, et subjugavit eos Salomon in tributum
usque in diem hunc (III Reg. X, 22, apud LXX; in Vulgata
IX, 19-21). Ecce residua populorum debellandorum atque omnino
ex Dei praecepto perdendorum subjugavit Salomon in tributum, quos
utique secundum Dei praeceptum perdere debuit: sed tamen subjugati
tanquam tributarii possessi sunt. Paulo post autem ita legitur: Et
erat dominans in omnibus regibus a flumine usque ad terram Philistiim,
et usque ad fines Aegypti (III Reg. X, 26, apud LXX;
IV, 21, in Vulgata). Ecce ubi impletum est quod in Genesi
Deus ad Abraham loquens, promittensque praedixerat. A flumine
quippe hic intelligitur ab Euphrate: magnum enim flumen in illis
locis, etiam proprio nomine non addito, potest intelligi. Neque enim
de Jordane hoc accipi potest, cum et citra Jordanem et ultra
Jordanem jam terras Israelitae obtinuerant et ante regnum Salomonis.
Ergo a flumine Euphrate ex partibus orientis, usque ad fines
Aegypti, quae pars illis erat ab occidente, regnum Salomonis
Scriptura Regnorum dixit fuisse porrectum. Tunc ergo amplius
subjugatum est, quam septem illae gentes tenebant; ac per hoc tunc in
servitutem redactae sunt, non septem, sed undecim gentes. Quod enim
in Regnorum libris scriptum est, usque ad fines Aegypti a flumine,
cum Scriptura ab oriente usque ad occidentem quantum porrectum esset
regnum, vellet ostendere; hoc idem in Genesi, cum ab occidente usque
ad orientem praefiniretur, dictum est, a flumine Aegypti usque ad
flumen magnum Euphratem. Flumen quippe Aegypti, qui finis est
disterminaus regnum Israel ab Aegypto, non est Nilus, sed alius est
non magnus fluvius, qui fluit per Rhinocoruram civitatem, unde jam ad
orientem versus incipit terra promissionis. Sic ergo fuerat
constitutum filiis Israel, ut septem gentium terras, exterminatis et
perditis illis gentibus, ipsi inhabitarent; aliis autem regnarent
subditis atque tributariis usque ad flumen Euphratem. Et quamvis in
hoc Deo non obtemperassent, quia et ex illis quas exterminare
deberent, obedientes a iquos fecerant; Deus tamen temporibus
Salomonis fidem suae promissionis implevit.
Nunc itaque in libro Jesu Nave quod considerare suscepimus, quomodo
erit verum, Et dedit Deus Israeli omnem terram quam juraverat dare
patribus eorum, et haereditaverunt eam? quomodo adhuc vivente Jesu
omnem terram dedit, cum etiam reliquias illarum septem gentium nondum
superavissent? Nam quod sequitur, et haereditaverunt eam, verum
est; quia ibi erant, ibique consederant. Deinde quod adjungit, Et
requiem dedit illis Dominus in circuitu, sicut juraverat patribus
eorum, verum est; quia vivo adhuc Jesu non eis quidem cedebant
reliquiae illarum gentium, sed nulla earum eos in terris ubi
consederant, bello lacessere audebat. Ideo dictum est et quod deinde
adjungitur, Non restitit quisquam ante faciem illorum ab omnibus
inimicis eorum. Quod vero sequitur, Sed omnes inimicos eorum
tradidit Dominus illis in manus eorum; hos intelligi voluit inimicos,
qui obviam ire in bellum ausi sunt. Deinde quod dicit, Non decidit
ex omnibus verbis bonis quae locutus est Dominus filiis Israel; omnia
advenerunt; ita vult intelligi, quia cum jam illi contra praeceptum
Domini fecissent, quibusdam parcendo ex illis septem gentibus, et eos
obedientes faciendo, adhuc tamen inter eos salvi erant. Ideo cum
dixisset, ex omnibus verbis, addidit, bonis; quia nondum evenerant
maledicta contemptoribus et transgressoribus constituta. Restat ergo
ut quod ait, Dedit Dominus Israeli omnem terram quam juraverat dare
patribus eorum, secundum hoc intelligatur, quia etsi adhuc erant ex
illis gentibus reliquiae conterendae et exterminandae, vel ex aliis
usque ad flumen Euphratem, aut subjugandae si non resisterent, aut
perdendae si resisterent; tamen in usum eorum relictae sunt, in quibus
exercerentur, ne carnalibus affectibus et cupiditatibus infirmi,
repentinam tanquam rerum temporalium prosperitatem modeste ac salubriter
sustinere non possent, sed elati citius interirent, quod opportune
alio loco demonstrabitur. Omnis ergo illis terra data est; quia et
illa pars quae nondum fuerat in possessionem data, jam data fuerat in
quamdam exercitationis utilitatem.
|
|
