|
Hunc sermonem ex Cellensi codice eruit Hieronymus Vignierius, et in
secundum tomum concinnati a se Supplementi Augustiniani retulit,
nihil ipse dubitans quin vere dictus ab Augustino fuerit, et quidem
primus eorum sermonum quos B. Episcopus post Valerii praecessoris
sui obitum fecit ad plebem. Verum ut non hic immoremur in expendendo
stylo, qui nec satis gravitatis et dignitatis, nec dictionis omnino
Augustinianae modum habere videtur, certe sermo historias duas,
alteram diaconi cujusdam Mutugennensis, alteram Rusticiani (seu, ut
in antiquo exemplari scriptum est, Rusticani), quae ex tempore atque
aliis circumstantiis probantur longe diversae, permiscet confunditque.
Nam in primis Rusticanus ille qui in hoc sermone diaconus Mutugensis
vocatur, et cum ab Ecclesia catholica defecisset ad Donatistas, a
Macrobio rebaptizatus dicitur et diaconus factus; is, inquam,
plurimis indiciis significatur idem prorsus esse cum diacono illo
Mutugennensi rebaptizato, cujus causa Augustinus epistolam 23,
tacito ipsius diaconi nomine, scripsit ad Maximinum circiter annum
Christi 392. Quanquam etiam alia legantur hic non pauca quae in
ipsum minime conveniunt. Quippe eo tempore quo diaconus ille a
Donatistis receptus fuit, erat adhuc presbyter Augustinus, uti ex
eadem epistola 23 liquet. At Sermonis auctor num. 3 testatur se
in ipso oneris sui exordio dedisse operam, ut in praecipitium ruentem
in plano collocaret. Nec enim dici potest oneris nomine presbyteratum
Augustini hoc loco indicari, cum dicat ibidem concionator, quod eum
nolebat sibi subtrahi in ipso oneris sui exordio, quem a satis longo
tempore videbat tanquam fulgur de coelo cadentem. Haud enim longo
tempore ante presbyteratum suum Hippone degebat Augustinus. Neque
solum auctor supponit hunc diaconum nonnisi a tempore sui episcopatus
(quem quidem Augustinus vivente adhuc Valerio suscepit) prolapsum
esse, verum etiam in hoc sermone, quanquam post obitum Valerii
habitus sit, de illius diaconi miserabili casu, velut de re prorsus
recenti dicit num. 3: Dum de pastore erepto lugemus, inquit,
nascitur de perdito fratre dolendi occasio. Meminit num. 6
Feliciani et Praetextati, quos jam Donatistae receperant una cum iis
quos baptizaverant: quod non contigit nisi anno 397.
Accedit illud, quod in eamdem rem hic num. 5 referat verba epistolae
107, Augustino scriptae a Theodoro et Maximo: quae sane verba ad
aliam causam spectant, Rusticiani videlicet subdiaconi, qui pariter
ab Augustino descivit, ut a Macrobio rebaptizaretur; in qua
occasione huic dedit Augustinus epistolam 108, circiter annum
409. Et vero Rusticiani hujusce subdiaconi casus nonnisi post
Honorii leges contra Donatistas contigisse intelligitur ex eadem
epistola 108, id est, post annum 405. Nemo autem, uti
existimamus, eo usque Valerii vitam extendere conetur, cum videat
Augustinum ab exordio sui episcopatus nunquam Valerii meminisse,
praeterquam in epistolis 31 et 33 quas haud dubie circiter annum
396 conscripsit: vix etiam verisimile est hunc diaconum, si ipse
est qui jam a principio episcopatus Augustini vacillabat, nonnisi
decennio post cecidisse. Porro quaedam a concionatore proferuntur
tanquam ex Augustiniana ad Macrobium epistola, quae non in ipsa, sed
in epistola 23 ad Maximinum expresse habentur.
Silentio mittimus alia quae dubium sermonem hunc reddunt, veluti cum
in eo concionator eumdem illum quem num. 4 dissolutum hominem ac
profligatum praedicat, militem Domini et vas honoris dicit num. 3.
Cum rem ipsa Baptismi iteratione magis lugendam judicat, quod ille
Ecclesiae desertor etiam diaconus a Donatistis factus fuisset: cum
eosdem haereticos rebaptizatores exemplo Baptismi Primiani urget: ac
praeterea Maximum et Theodorum, qui ab Augustino in epistola 108
filii et honorabiles viri appellantur, absque ulla honoris
testificatione nominat. Usurpat num. 1 verbum Omen, quod in libro
1 Retractationum, cap. 1, improbatur ab Augustino. Tandem hic
num. 4 de Primiani facto perinde iste loquitur, ac si res omnibus
perspecta esset, de qua tamen in eo sermone nullum adhuc verbum ad
populum fecerat.
|
|
