CAPUT II. Disciplina omnia continentur et ordinantur.

Nemo disciplinam irrationabilem putet, sub qua videt universis quae in coelo et sub coelo sunt, verbo cooperante compositis, omnipotentis Dei stare consilium. In principio enim operis sui, Deus nihil prius quam disciplinam fecit. Nam cum assistente Sapientia coelum suspenderet, terram pararet, maria concluderet, et suis locis suisque temporibus cursum solis lunaeque globum disponeret; omnia sub disciplina constituit (Id. VIII, 22-30). Quid autem non esset tenebrosum, quid non incompositum, quid non haberetur absurdum, nisi constitutis legibus cuncta starent elementa? Numquid sine disciplina agitur solis cursus? qui quamvis diurni itineris necessitatem infatigatus impleverit, ad officium tamen suum matutinus occurrit, et se in parte coeli quotidie terrarum spatia lustraturus ostendit. Tanta est disciplinae ratio, ut intra temporum metas lege conscriptas ita indefessi itineris alternis vicibus siderum cursus agitetur, ut nec luna defectionis suae damna effugiat, nec solem diurni luminis flamma destituat. Numquid sine disciplina est, quod tanti maris fluctus humili terrarum littore continentur, et in suo sinu frequenter incitata ventis, altior aggere unda concluditur? Omnia profecto insipiens natura confunderet, nisi mundum disciplinae ratio gubernaret. Haec ideo proposuimus dicere, ut disceretis obedire evangelicis praeceptis, et coelestibus obtemperare mandatis. Quid autem rationalem animam, et ad Dei imaginem factam expediat, facile potest homo intelligere: cum videt sacratis per voluntatem Dei constitutionibus disciplinae etiam elementa servire.