CAPUT XVI. Quantumvis reis superest vitae spes. Poenitentiam sinceram nunquam spernit Deus. Ad coelum, non ad gehennam creavit nos Deus. Per poenitentiam hic quantacumque possunt ablui peccata.

Quinimo et ignaviae nos arguendos puto, si cum lamentatores corporum mortisque communis tam dure et tam vehementer hoc faciant, cum sciant et certi sint nihil prodesse fletus suos ad vitam defuncti; nos nihil tale pro animae lamentatione faciamus, quam restitui in statum suum per poenitentiam noverimus. Scimus enim, plures prolapsos ab itinere recto, et praecipitatos ab ingressu viae angustae: et ita rursus reparatos esse, ut posterioribus priora transierint, atque ad palmam pervenerint et coronam, numeroque rursus et choro adscripti credantur esse sanctorum. Et nolo putes quia de his sermo mihi sit tantum, qui in paucis et levibus peccaverunt: de illo loquor qui omnibus succubuit malis, qui immanitate scelerum viam sibi excluserit regni coelorum; et non de infidelibus, sed de fidelibus fuerit, et ex his qui prius placuerunt Deo, post haec autem ceciderunt, vel in adulteria, vel in omnes impudicitias, quae, ut Apostolus ait, turpe est dicere. Nunquam enim spernit poenitentiam, si ei sincere et simpliciter offeratur: suscipit, libenter accipit, amplectitur, facit omnia, quatenus eum ad priorem statum revocet: quodque est adhuc praestantius et eminentius, etiamsi quis non potuerit explere omnem satisfaciendi ordinem, quantulamcumque tamen et quamlibet brevi gestam non respuit poenitentiam; suscipit etiam ipsam, nec patitur quamvis exiguae conversionis perire mercedem. Hoc enim mihi videtur indicare Isaias, ubi de populo Judaeorum quaedam talia ait: Propter peccatum modice contristavi te, et percussi te, et averti faciem meam a te; et contristatus es, et ambulasti tristis, et consolatus sum te (Isai. LIV, 7 et 8). Haec igitur habentes exempla poenitentiae non perseveremus in malis, nec desperemus reconciliationem: sed dicamus, Etiam nos redeamus ad patrem, et approximemus Deo. Nunquam, crede mihi, aversabitur ad se conversum. Ipse enim dicit, Deus appropians ego sum, et non Deus de longe (Jerem. XXIII, 23): et iterum per eumdem prophetam, Peccata, inquit, separant inter me et vos (Isai. LIX, 2). Si ergo peccata sunt quae nos separant a Deo, auferamus medium istud obstaculum, et nihil est quod nos prohibeat conjungi Deo. Propterea enim creavit nos Deus, et esse nos fecit qui non eramus, ut aeterna in nos conferat bona, et praestet regna coelorum. Non enim nos ad hoc fecit, ut gehennae nos tradat ignique perpetuo. Regnum coelorum propter nos, gehenna propter diabolum facta est. Et haec ita esse, ex Evangeliis doceam. Ipse enim Dominus dicet his qui a dextris ejus erunt, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Illis autem qui a sinistris ejus erunt, dicet, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus (Matth. XXV, 34, 41). Si ergo gehenna ignis propter diabolum, propter hominem autem regnum coelorum a constitutione mundi praeparatum est; tantum est, ne nosmetipsos ab ingressu bonorum persistendo in malis pertinaciter excludamus. Donec enim sumus in hac vita, quantacumque nobis acciderint peccata, possibile est omnia ablui per poenitentiam. Cum autem abducti fuerimus ab hoc saeculo, ibi jam etiamsi poenitebit nos (valde enim nos poenitebit, sed nulla erit utilitas poenitentiae), et licet sit stridor dentium, licet ululatus et fletus, licet fundamus preces, et innumeris obsecrationibus proclamemus; nemo audiet, nemo subveniet, nec extremo quidem digito aquam quis infundet linguae nostrae positae in flammis: sed audiemus illud quod dives ille audivit ab Abraham, Quia chaos magnum firmatum est inter nos et vos; et neque hinc illuc transire quis potest, neque inde huc (Luc. XVI, 26).