|
1. Gratia Dei praedicanda in festis martyrum. Voluptas et dolor,
duo incitamenta ad peccandum. Fortitudinem sanctorum martyrum sic in
eorum passione miremur, ut gratiam Domini praedicemus. Neque enim et
illi in se ipsis laudari voluerunt, sed in illo cui dicitur, In
Domino laudabitur anima mea. Hoc qui intelligunt, non superbiunt:
cum tremore petunt, cum gaudio accipiunt: perseverant, jam non
amittunt. Quia enim non superbiunt, mites sunt. Et ideo cum
dixisset, In Domino laudabitur anima mea; addidit, Audiant mites,
et jucundentur (Psal. XXXIII, 3). Quid caro infirma, quid
vermis et putredo esset, nisi quod cantavimus verum esset, Deo
subjicietur anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea (Psal.
LXI, 6)? Etenim ut mala omnia pro fide martyres tolerarent,
virtus eorum patientia nominatur. Duo sunt enim quae in peccata
homines aut illiciunt, aut impellunt; voluptas, aut dolor: voluptas
illicit, dolor impellit. Contra voluptates, necessaria est
continentia; contra dolores, patientia. Hoc enim modo suggeritur
humanae menti, ut peccet: aliquando dicitur, Fac, et hoc habebis;
aliquando autem, Fac, ne hoc patiaris. Voluptatem praecedit
promissio, dolorem comminatio. Ut ergo habeant homines voluptatem,
vel non patiantur dolorem, peccant. Ideo Deus contra ista duo,
quorum est unum in blanda promissione, alterum in terribili
comminatione, et promittere dignatus est, et terrere; promittere
regnum coelorum, terrere de suppliciis inferorum.
Dulcis est voluptas, sed dulcior Deus. Malus est dolor temporalis,
sed pejor est ignis aeternus. Habes quod ames pro mundi amoribus, imo
pro immundis amoribus. Habes quod timeas, pro mundi terroribus.
2. Patientia et continentia, dona Dei sunt. Cognitio gratiae Dei
et gratitudo. Sed parum est moneri, nisi impetres adjuvari.
Praesens ergo psalmus quem cantavimus, docuit nos, a Deo utique esse
patientiam nostram contra dolores. Unde invenimus ab ipso esse et
continentiam nostram, quae necessaria est contra voluptates? Habes
evidentissimum testimonium: Et cum scirem, inquit, quia nemo potest
esse continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire
cujus esset hoc donum (Sap. VIII, 21). Ergo si habes
aliquid a Deo, et nescis a quo habeas, non eris muneratus, quia
remanes ingratus. Si nescis a quo habeas, non agis gratias: non
agendo gratias, et quod habes perdis. Qui enim habet, dabitur ei.
Quid est, plene habere? Scire unde habeas. Qui autem non habet,
id est, nescit unde habeat, et quod habet auferetur ab eo (Matth.
XIII, 12). Denique sicut idem ait, Hoc ipsum erat
sapientiae, scire cujus esset hoc donum. Sic et apostolus Paulus
ait, cum commendaret nobis gratiam Dei in Spiritu sancto.
3. Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui
ex Deo est. Et quasi diceretur illi, Unde discernis? secutus
adjunxit, Ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis (I Cor. II,
12). Ergo Spiritus Dei, Spiritus est charitatis: spiritus
hujus mundi, spiritus est elationis. Qui habent spiritum hujus
mundi, superbi sunt, ingrati sunt Deo. Multi dona ejus habent, sed
non colunt eum a quo habent: ideo sunt infelices. Aliquando unus
habet dona majora, alter habet minora: verbi gratia, intelligentiam,
memoriam. Dona Dei sunt. Invenis aliquando hominem acutissimum,
memorem ad incredibilem admirationem; invenis alium parvo intellectu,
memoria non tenaci, sed utroque parvo praeditum: illum autem
superbum, istum humilem; istum de parvis Deo gratias agentem, illum
majora sibi tribuentem.
Melior est incomparabiliter Deo gratias agens de parvo, quam se
extollens de magno. Illum enim qui de parvo gratias agit, ad magnum
Deus admittit: qui autem de magnis gratias non agit, et quod habet
amittit. Qui enim habet, dabitur ei; qui autem non habet, et quod
habet auferetur ab eo. Quomodo non habet, si habet? Non habens
habet, qui nescit unde habeat. Tollitur enim a Deo res sua, et
remanet illi iniquitas sua. Ergo nemo est continens, nisi Deus det.
Habes munus contra voluptates: Quoniam hoc ipsum, inquit, erat
sapientiae, scire cujus esset hoc donum: nemo est continens, nisi
Deus det. Habes munus contra dolores: Quoniam ab ipso est,
inquit, patientia mea. Ergo sperate in eum, omne concilium plebis.
In eum sperate, nolite vestris viribus fidere. Illi confitemini mala
vestra, ab illo sperate bona vestra. Sine illius adjutorio nihil
eritis, quantumcumque superbi fueritis. Ergo ut humiles esse
valeatis, effundite coram illo corda vestra. Et ne in vobis male
remaneatis, dicite quod sequitur, Deus adjutor noster est (Psal.
LXI, 9).
4. Vera et falsa patientia. Contra Donatistas. Hunc adjutorem,
ut vinceret, beatus Martyr habuit, quem miramur, cujus solemnitatem
hodie celebramus. Sine illo non vinceret. Et si dolores vinceret,
diabolum non vinceret. Aliquando enim victi a diabolo, vincunt
dolores; non habentes patientiam, sed duritiam. Ille ergo adjutor
adfuit, ut donaret ei veram fidem, faceret ei bonam causam, et pro
bona causa donaret patientiam. Tunc enim est patientia, quando
praecedit bona causa. Non enim et ipsam fidem alius quam Deus donat.
Breviter utrumque commendavit Apostolus, et causam pro qua patiamur,
et patientiam qua mala perferamus, a Deo nobis esse. Exhortans enim
martyres ait: Quia vobis donatum est pro Christo. Ecce causa bona,
quia pro Christo: non pro sacrilegio contra Christum, pro haeresi et
schismate contra Christum. Christus enim ait: Qui mecum non
colligit, spargit (Luc. XI, 23). Ergo, Vobis, inquit,
donatum est pro Christo, non solum ut credatis in eum, sed etiam ut
patiamini pro eo (Philipp. I, 29). Haec est vera patientia.
Hanc ergo patientiam diligamus, hanc teneamus: et si nondum habemus,
petamus; et recte cantamus, Deo subjicietur anima mea, quoniam ab
ipso est patientia mea.
|
|
