|
1. Rei gestae narratio. Inter duas mulieres certantes de parvulo
filio mirabile judicium Salomonis praedicat Scriptura Regnorum.
Scriptum est enim: Tunc apparuerunt duae mulieres meretrices regi
Salomoni, et steterunt in conspectu ejus, et dixit mulier una:
Animadverte, domine, ego et mulier haec habitabamus in domo una, et
peperi in domo, et contigit die tertio postquam peperi, peperit etiam
haec mulier filium; et eramus in uno, et non erat quisquam nobiscum
praeter ambas nos in domo: et mortuus est filius mulieris hujus per
noctem, mox dormivit super eum; et surrexit media nocte, et tulit
filium meum ab ascellis meis, et collocavit in sinu suo, et filium
suum mortuum in sinu meo; et surrexi mane dare lac filio meo, et ille
erat mortuus: consideravi eum mane, et ecce non erat filius meus quem
peperi. Et dixit mulier illa alia: Non, sed filius meus est qui
vivit, filius autem tuus qui mortuus est. Et ipsa dixit: Non,
filius tuus est ille mortuus, et meus filius est qui vivit. Et
locutae sunt in conspectu Regis. Et dixit operam quis sit melior:
atque utinam non daretis eis Rex: Tu dicis, Hic est filius meus qui
vivit, et filius ejus mortuus est; et tu dicis, Non, sed filius
meus vivit, et filius ejus mortuus est. Et ait Rex: Afferte mihi
machaeram. Et obtulerunt ei machaeram in conspectu Regis. Et dixit
Rex: Dividite puerum qui vivit, in duas partes, et date dimidium
ejus huic, et dimidium ejus huic. Et respondit mulier cujus erat
filius qui vivebat, et dixit ad Regem, quoniam conturbata est vulva
ejus super filio suo; et dixit: Animadvertite, domine, date ei
puerum, et nolite eum morte afficere. Et haec dixit: Neque mihi,
neque huic sit, sed dividite illum. Et respondit Rex, et dixit ei
mulieri quae dixit, Date eum illi, et morte nolite eum afficere;
Quia haec est mater ejus (III Reg. III, 16, 27).
Prudentia quidem Regis divino munere concessa in hoc judicio mirabilis
eminet. Non enim decuit, aut oportuit aliam judicare esse matrem
pueri, nisi eam quae illum iterum quodam modo concepit, cum cognovit
ablatum; et iterum parturivit, dum a falsa matre defendit; et iterum
peperit, dum non permisit occidi. Verumtamen sicut solent divini
veteres Libri, non solum rei gestae fidem, sed etiam futurae
insinuare mysterium; consideranda est ista Scriptura, utrum nobis in
duabus istis mulieribus significatum aliquid figuratumque demonstret.
2. Mulieres duae coram Salomone litigantes de filio, Synagoga et
Ecclesia. Sacramentorum vita, Christus. Et duae quidem feminae
Synagoga et Ecclesia in prima facie considerationis occurrunt:
Synagoga enim filium suum Christum ex Judaeis secundum carnem natum
occidisse convincitur dormiens, id est praesentis vitae sequendo
lucem, manifestationemque veritatis in verbis Domini non intelligens:
verum etiam scriptum est, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis,
et illuminabit te Christus (Ephes. V, 14). Quod vero et duae
et solae in una domo inhabitabant, non absurde illud significat, quod
praeter circumcisionem et praeputium, nullum in hoc mundo religionis
genus inventum est: ut in persona unius mulieris unum genus
circumcisorum hominum constituas sub unius Dei et cultu et lege
comprehensum; in alterius vero mulieris persona universam praeputiorum
Gentilitatem idolorum cultui deditam intelligas. Meretrices autem
ambae fuerunt: dicit enim Apostolus Judaeos et Graecos omnes sub
peccato esse (Rom. III, 23). Omnis enim anima quae deserta
aeternitate veritatis, terrenis sordibus delectatur, fornicatur a
Domino. Et de gentili quidem fornicatione veniens Ecclesia
manifestum est quod non occiderit Christum: sed quomodo mater Christi
etiam ipsa sit, cogitandum est. Attende Evangelium, et audi
Dominum dicentem, Qui fecerit voluntatem Patris mei, hic mater
mea, et frater, et soror est (Matth. XII, 50). Ubi ergo
dormivit haec, non ut somno praefocaret, sed tamen ut posset ei
mortuus supponi, et vivus auferri? An forte hoc est, quod ipsum
sacramentum circumcisionis, quod apud Judaeos jam mortuum remanserat,
quia totum de illo carnaliter sentiebant: hoc ergo sacramentum
circumcisionis, quod apud Judaeos non vivebat, qui occiderant
Christum, qui omnium sacramentorum vita est; quoniam in illo
vitaliter intelligitur, quod apud Judaeos visibiliter celebratur: hoc
itaque sacramentum circumcisionis tanquam exanime corpus quidam Judaei
volebant persuadere Gentilibus, qui Christo crediderant, sicut in
Actibus Apostolorum scriptum est, dicentes non posse eos esse
salvos, nisi fierent circumcisi (Act. XV, 1)? Persuadebant
autem hoc ignorantibus Legem, tanquam in tenebris noctis filium
mortuum supponentes. Nec tamen potuit aliquid valere illa persuasio,
nisi cum Ecclesiae Gentium ex aliqua parte stultitiae somnus
obrepsit. Quam videtur quasi dormientem Apostolus excitare,
clamans, O stulti Galatae, quis vos fascinavit? et paulo post,
Sic stulti estis, inquit, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne
consummemini (Galat. III, 1, 3). Tanquam si diceret: Sic
stulti estis, ut cum prius habueritis spirituale opus vivum, hoc
amisso postea mortuum accipiatis alienum. Ipse quippe Apostolus alibi
dicit, Spiritus vita est propter justitiam; et alibi, Sapere autem
secundum carnem, mors est (Rom. VIII, 10, 6). His autem
atque hujusmodi vocibus illa mater evigilat; et fit ei mane, cum verbo
Dei, hoc est, cum Christo, qui oriebatur, hoc est, loquebatur in
Paulo, Legis illuminatur obscuritas. Hanc enim illuminavit, cum
ait, Dicite mihi sub Lege volentes esse, Legem non audistis?
Scriptum est enim quia Abraham duos filios habuit; unum de ancilla,
et unum de libera: sed is qui de ancilla, secundum carnem natus est;
qui autem de libera, per repromissionem; quae sunt in allegoria.
Haec enim sunt duo Testamenta; unum quidem a monte Sina, in
servitutem generans, quod est Agar. Sina enim mons est in Arabia,
quae conjuncta est huic, quae nunc est Jerusalem: servit enim cum
filiis suis. Quae autem sursum est Jerusalem, libera est (Galat.
IV, 21-26). Non ergo mirum, si propter mortua opera, ad eam
quae deorsum est, mortuus; et propter spiritualia, vivus pertinet ad
eam quae sursum est Jerusalem. Quia et inferi deorsum sunt, quo
pertinent mortui: superi autem sursum, quo pertinent vivi. Hac
illuminatione, tanquam mane facto, intelligit Ecclesia gratiam
spiritualem; repellens a se carnale opus Legis, tanquam mortuum
alienum; et sibi vindicans vivam fidem, quoniam justus ex fide vivit
(Rom. I, 17): quam in Patris et Filii et Spiritus sancti
nomine consecuta est; et ideo tanquam triduanum filium certa
cognoscit, nec eum sibi eripi patitur.
3. Judaei gratiam christianam sibi debitam falso jactantes. Nunc
clamet illa suum esse Evangelium, tanquam sibi debitum, et per se
generatum. Nam hoc dicebant Gentibus in ipsa contentione, qui ex
Judaeis carnaliter sentientes Christianos se dicere audebant.
Tanquam debitum enim justitiae suae dicebant venisse Evangelium. Sed
non erat eorum, quod spiritualiter non noverant. Quod ergo
Christiani vocabantur, alieno nomine gloriantes, tanquam illa de
filio quem non ipsa pepererat, etiam contendere audebant ; cum ipsi ex
operibus Legis excluso intellectu spirituali tanquam de corpore operis
sui animam ejecerant, et exstinguentes prophetiae spiritum vivum, ad
carnalia opera sine vita, hoc est, sine intellectu spirituali
remanserant; quae Gentibus etiam supponere cupiebant, et ab eis
tanquam vivum filium, nomen auferre Christianum. Quos ita refellit
Apostolus, ut tanto minus ad eos pertinere dicat gratiam christianam,
quanto magis eam sibi tanquam debitam vindicant, et quasi jure operum
suam esse gloriantur. Ei enim qui operatur, inquit, merces non
imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum. Ei vero qui non
operatur, credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides
ad justitiam (Rom. IV, 4, 5). Et ideo illos etiam ab eorum
numero excludit, qui ex Judaeis recte crediderant, et vivam
spiritualemque gratiam retinebant. Quas reliquias dicit populi
Judaeorum salvas factas, cum multitudo isset in perditionem? Sic
ergo et in hoc tempore, inquit, reliquiae per electionem gratiae
salvae factae sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus: alioquin
gratia jam non est gratia (Id. XI, 5, 6). Ut illi
excludantur a gratia, qui tanquam suum proprium, id est, operibus
suis debitum et datum Evangelii praemium vindicant: quasi clamante
Synagoga, Meus est Filius. Sed mentiebatur; acceperat enim eum et
ipsa: sed super eum dormiens, id est, superbe sapiens necaverat.
Vigilabat autem jam ista mater, et intelligebat, non meritis suis,
quia meretrix erat, sed gratia Dei sibi filium esse concessum, opus
videlicet evangelicae fidei, quod in sinu cordis nutrire cupiebat.
Itaque illa gloriam hominum quaerebat in alieno filio: haec affectum
dilectionis servabat in suo.
4. Adversus hypocrisim sic certandum, ut caveatur periculum
schismatis. Illud autem inter ambas regale judicium nihil aliud nos
admonet, nisi ut pro veritate certemus, et expellamus hypocrisim
tanquam falsam matrem, a spirituali Ecclesiae dono tanquam ab alieno
vivo filio; nec patiamur eam dominari concessae aliis gratiae, quae
suam custodire non potuit. Sed hoc faciamus defendentes atque
certantes non usque ad periculum divisionis. Illa enim sententia
judicis, cum jussit parvulum dividi, non est unitatis praecisio, sed
probatio charitatis. Salomonis enim nomen, sicut Latini
interpretantur, Pacificum est. Rex vero pacificus non dilacerat
membra, quae unitate atque concordia vitalem spiritum continent: sed
minando invenit matrem veram, et judicando separat falsam. Si ergo ad
hujusmodi tentationem ventum fuerit, ne unitas christianae gratiae
dividatur, docemur dicere, Date illi puerum, tantum vivat. Non
enim honorem matris, sed salutem filii, quae mater vera est quaerit.
Ubicumque ille fuerit, plus eum possidebit sincera dilectio matris,
quam falsae usurpatio.
5. Altera duarum mulierum significatio. Item video significare
istas duas mulieres in una domo, duo genera hominum in una Ecclesia:
unum eorum in quibus vera charitas regnat, alterum eorum in quibus
simulatio dominatur. Ut ista duo omnino tanquam duas mulieres
intueamur, dilectionem et simulationem. Dilectionem quippe simulatio
fallaciter imitatur. Et ideo istam cavet Apostolus, cum dicit:
Dilectio sine simulatione (Rom. XII, 9). Quamvis enim
habitent in una domo quamdiu reticulum illud evangelicum in mari est,
simulque bonos et malos pisces, donec ad littus perducatur, includit
(Matth. XIII, 47, 48); tamen sua opera singulae faciunt.
Meretrices autem fuerunt ambae; quia omnes ex cupiditate saeculi
convertuntur ad gratiam Dei, nec de prioribus justitiae meritis vere
potest quisquam gloriari. Meretrix autem quod fornicatur, ipsius
est: quod habet filium, Dei est. Omnes enim homines ab uno Deo
creatore formantur. Nec mirandum est, quod etiam in peccatis hominum
Deus bene operatur. Nam etiam de scelere Judae traditoris Dominus
noster salutem humani generis operatus est. Sed hoc interest, quod de
cujusque peccato cum aliquid boni Deus fecerit, plerumque id nollet
ille peccator: non solum quia cum peccat, non eo peccat animo, qua
providentia Deus de peccato ejus operatur justitiam (non enim hoc
animo Judas tradidit Christum, quo animo Christus se tradi passus
est); sed etiam quia peccati sui eventum, cum in aliquid melius,
quod ipse nollet, pervenire cognoverit, dolet potius quam laetatur.
Tanquam si venenum aliquis inimico aegrotanti dare cupiens fallatur in
specie medicamenti, et aliud pro alio salutare aliquid offerat; fiat
et aeger sanus Dei beneficio, qui facinus inimici ejus convertere
voluit in salutem: quod tamen cum malus ille cognoverit, de sanitate
hominis, quae per manus ejus gesta est, cruciatur. Si autem meretrix
conceptum filium libenter habeat, nec libidine, nec avaritia turpis
mercedis impulsa abortionis poculo de visceribus ejiciat quod
conceperat, ne peccanti fecunditas contradicat; cupiditas illa, quae
defluebat in plurimos, ad unum Dei donum conversa, non jam
cupiditas, sed dilectio nominabitur. Meretricis ergo filius recte
intelligitur gratia peccatricis. Ex vetere autem turpitudine novus
homo natus indulgentia peccatorum est.
6. Simulatores in Ecclesia bonis operariis posteriores. Dominus
ergo et in ipso numero discipulorum, quamvis ex peccatoribus omnes
elegerit, priores tamen elegit perseveraturos in dilectione, quam
Judam simulatorem. Non est quidem scriptum quo ordine electus sit;
sed tamen notum est ante illum electos bonos; et non frustra ultimus
numeratur (Id. X, 1-4). Et post Domini ascensionem omnibus
qui erant uno in loco Spiritus sanctus, secundum pollicitationem
Domini desuper missus, infusus est: a quibus coepit Ecclesia, boni
erant, et sine simulatione diligebant. Postea ergo simulatio coepit
operari in Ecclesia: et ideo dilectio prior peperit. Triduo autem
major est fructus dilectionis, ut jam possit agnosci continentia, et
justitia, et exspectatio futurorum. Simulatio vero etsi pepererit,
id est, etiamsi ad exiguum tempus peccatorum remissione laetata
fuerit, tanquam somno saecularis cupiditatis oppressa, cum de spe
coelestium dejecta praemiorum in terrenam requiem gravato corde
reliditur, quasi dormiens effocat indulgentiam, quam credendo meruerat.
Tales autem homines malunt justitiae nomine, quam veritate
gaudere; bonumque opus alienum per obscuras fallacias, quasi per
noctem vivum filium, mentiendo ad se transferre conantur. Nec solum
aliorum bona opera sibi usurpant, sed aliis etiam objiciunt scelera sua,
quasi mortuum filium supponentes.
7. Simulatorum fraus in bonos operarios. Quando autem simulationi
tantum licebit, ut falso justitiae nomine, nullo prohibente,
glorietur, et spirituale vivum opus, quod ipsa non genuit, et quod in
se aliquando genuerat, pondere crudelissimi soporis exstinxit, ad
fallacem jactantiam materni nominis applicet sibi, et scelera sua bonis
atque innocentibus objiciendo supponat? Quando ergo simulatio ita
regnabit, nisi cum abundabit iniquitas, id est, tenebrae peccatorum
quasi caeca nocte praevalebunt; et refrigescet charitas multorum
(Matth. XXIV, 12), id est, operis spiritualis tanquam vivi
pueri mater obdormiet? Tamen quia ita refrigescet charitas, ut
negligentius ferveat; non enim dictum est, Penitus exstinguetur, ut
omnino non sit: sic dormivit haec mater, ut non occideret filium; sed
tamen fraudibus simulationis dederit locum. Sed expergefacta, cum
impietatem, quam ipsa non fecit, ab eis qui faciunt sibi objici
viderit, et spirituali opere gratiae, quam custodivit, cernit
simulationem audere gloriari, se iniquitatis operatricem, simulationem
vero matrem boni operis nominari, pacifici Judicis implorat auxilium.
Nam Salomon Pacificus interpretatur. Quem videmus duas protulisse
sententias: primam tanquam ignorantis; ultimam vero cum manifesta
cognitione judicantis. Certamen pietatis prima proponit; dat praemium
secunda victori: in prima probatur mater, in ultima laetatur: in
prima flens mittit semen suum, in secunda cum exsultatione reportat
manipulos suos (Psal. CXXV, 6). Quod pertinet ad duo tempora
Ecclesiae, quae Dominus Christus judex pacificus moderatur; unum
quod nunc est, alterum quod futurum est: in isto probamur, in illo
coronamur.
8. Honor proprius contemnatur ut Ecclesiae unitas servetur. Sed
nulla major est in Christi Ecclesia probatio charitatis, quam cum
etiam honor ipse, qui apud homines videtur esse, contemnitur, ne
membra parvuli dividantur, et unitatis discidio christiana dilanietur
infirmitas. Dicit enim Apostolus tanquam matrem se exhibuisse
parvulis, in quibus bonum opus evangelicum fecerat; non ipse, sed
gratia Dei cum illo. Nam illa meretrix sua non poterat dicere nisi
peccata: donum autem fecunditatis ex Deo. Tanto autem amplius
diligitur gratia donantis, quanto supplicium debebatur. Et bene de
meretrice Dominus ait: Cui plurimum dimittitur, plurimum diligit
(Luc. VII, 47). Dicit ergo apostolus Paulus: Factus sum
parvulus in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos (I
Thess. II, 7). Sed cum ad periculum ventum fuerit, quo
parvulus dividatur, cum sibi honorem falsum simulatio vindicat, et
scindere parata est unitatem; contemnat mater honorem suum, dum filium
videat integrum, vivumque servet; ne forte cum debitum visceribus suis
honorem pertinacius vindicat, det locum simulationi per machaeram
schismatis infirma membra dividere. Dicat ergo charitas mater, Date
illi puerum. Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur
(Philipp. I, 18). In Moyse charitas clamat, Domine, aut
ignosce illis, aut dele me de libro tuo (Exod. XXXII, 31,
32). In Pharisaeis autem simulatio loquitur, Si dimiserimus
eum, veniunt Romani, et tollunt nobis gentem et locum (Joan.
XI, 48). Non enim veritatem, sed nomen volebant habere
justitiae, et honorem debitum justis per fallaciam tenere cupiebant.
Tamen regnans in eis simulatio cathedram Moysi sedere permissa est,
ut dici posset a Domino, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt,
facere nolite (Matth. XXIII, 3). Ut honorem falsum
habentes, veritate tamen Scripturarum parvulos infirmosque nutrirent.
Simulatio enim suum habet scelus, quo novum hominem, quem per gratiam
donantis acceperat, pondere suae dormitionis exstinxit: sed lac fidei
quod habet, non est ejus. Quia etiam necato parvulo, qui renascentem
vitam significat, jam in malis moribus simulatio constituta, retinet
tamen in memoria, tanquam in uberibus, verba fidei doctrinamque
christianam, quae omnibus ad Ecclesiam venientibus traditur. Ex isto
lacte poterat etiam falsa mater verae tamen fidei succum sugenti parvulo
infundere. Inde secura est vera mater, cum etiam a simulatoribus in
Ecclesia parvulus ejus divinarum Scripturarum catholicae fidei lacte
nutritur, cum prohibita divisione unitas salva est, et sententia
judicis ultima, qua ultimum Christi judicium figuratur, probata
charitas, quae propter salutem parvuli et unitatis firmamentum etiam
simulationi honorem cessit, ut amorem tenens complexumque vitalis
gratiae, sempiterno piae matris praemio perfruatur.
|
|
