|
1. Boni imitandi, mali vero donec ultimo judicio discretio fiat,
tolerandi. Haec maxime regula disciplinae necessaria est viro
christiano, ut verbum Dei audiat, cum est in hoc saeculo, ut
attendat eum qui venit saeculum salvare primo per misericordiam, et
postea discutere per judicium. Et ideo Dominus noster Jesus
Christus imitandum se nobis praebuit; ut quoniam christiani sumus,
aut ipsum imitemur, aut alios qui eum imitati sunt. Sunt enim quidam
eorum qui christiani vocantur et non sunt, quos partim digessit
Ecclesia, tanquam stercora; ut sunt omnes haereses, et omnia
schismata, quae etiam comparantur sarmentis infructuosis de vite
praecisis, et paleis quas ante ventilationem de area ventus rapit:
sunt autem alii, qui intus mali sunt, et ipsa communione catholica
continentur; quos necesse est toleret christianus bonus usque in
finem, quia ventilatio messis hujus areae non erit nisi dies judicii.
Haec semper cantavimus vobis, et in nomine Christi arbitramur quia
haerent pectoribus vestris. Istae lectiones quae vobis leguntur,
numquid modo primum vobis leguntur, et non eaedem quotidie repetuntur?
Sicut autem lectiones Dei quotidie opus est ut repetantur, ne saeculi
mala et spinae nascantur in cordibus vestris, et effocent semen quod
ibi seminatum est: sic oportet et sermonem Dei vobis semper repeti,
ne obliti dicatis vos non audisse, quod dicimus nos dixisse.
2. Debita remittenda inimicis. Inimicus sic diligendus, ut tamen
corripiatur. Accedunt multi, et modo tempus est ut in nomine Dei
festinent accipere gratiam Baptismi, credentes dimitti sibi omnia
peccata quae antea commiserunt, prorsus omnia; et exire inde nihil
debentes Domino: quemadmodum servus ille, qui rationem reddebat
domino suo, et invenit illum debere decem millia talentorum; sic tamen
recessit nihil debens, non quia nihil ipse debebat, sed quia ille
misericors erat, dimisit omnia, et debitorem absolvit. Et tamen,
fratres, quomodo nos terruit vehementer idem ipse servus? Quia noluit
dimittere conservo suo, vel differre solutionem centum denariorum,
replicavit illi dominus decem millia talentorum, quae illi dimiserat
(Matth. XVIII, 23-34). Hi ergo qui exituri sunt de
Baptismo nihil debentes, et absoluti omnibus peccatis, caveant ne si
quis in illos peccaverit, et noluerint ipsi dimittere, non solum
deinceps non illis dimittatur, sed etiam omnia quae dimissa fuerant,
replicentur. Nemo ergo dicat: Quis istud facit, aut quis istud
fecit? Dicendo sibi istud homines moriuntur. Dilige inimicum tuum,
dicit Dominus: et tu, Quis istud facit? Quia ipse non fecit,
putat quia nemo potuit facere. Res in corde est: unde vides quis
illud facit? Putas enim quia non dimisit ille qui clamat? Forte enim
aliquando clamat aliquis, et jubet caedi hominem, et putas quia non
dimisit. Quare? Tu quando caedis filium tuum, tenes odium in corde
tuo? Ergo res in corde est: solus Deus videt si dimissum est.
Aliquando enim non caedit aliquis, videtur parcere manu, et saevit in
corde, et optat male homini intus, et vult eum necari: tenet contra
illum malam voluntatem, quamvis nihil illi corporaliter reddere
videatur. E contra sunt, qui corporaliter videntur quasi reddere;
sed corporalis illa correptio quasi dilectio est : ad bonam vitam vult
illum pervenire; et tanto magis vult eum corripi, quanto illum amat.
Sic et Deus numquid non nos diligit? non ad hoc nos hortatur, ut
diligamus inimicos nostros, ut quomodo possumus, similes illi simus?
Nam sic dixit: Estote autem vos perfecti, sicut Pater vester qui in
coelis est; qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit
super justos et injustos (Matth. V, 48, 45). Quanta ergo
dilectio est in Domino, quando pro peccatoribus et impiis Christum
crucifigendum misit, et pretio sanguinis ejus nos redemit, qui ei
inimici eramus, amando ea quae fecit pro eo qui fecit? Cum ergo ista
faceremus, misit Deus, sicut Apostolus dicit, Filium suum
(Galat. IV, 4); et eum pro nobis impiis, ab aliis impiis
occidendum tradidit. Et si nondum fidelibus tantum munus datum est,
quid ergo servatur fidelibus? Ecce quomodo Deus diligit homines.
Attendamus, fratres; numquid non illos flagellat? numquid non illos
corripit? Si non illos corripit, unde fames? unde aegritudines?
unde pestilentiae et morbi? Omnes enim istae correptiones Dei sunt.
Sicut ergo ille diligit, et tamen corripit: sic et tu, si habes
aliquem in potestate, quamvis serves affectum dilectionis, noli tamen
negare flagellum correptionis. Quia si negaveris, non tenebis
dilectionem: quia ille moritur in peccatis, qui forte correptus ea
relinqueret; et magis tibi imputatur verum odium.
3. Luctandum, ut Christi charitatem et patientiam imitatione
prosequamur. Nemo ergo dicat: Quis istud potest? Contendite hoc
implere in cordibus vestris; tenete, ut diligatis. Luctamini, et
vincetis. Christus enim ibi vincit. Contra quid luctamini? Contra
peccatum luctamini, contra verba hominum male dicentium: Ergo non te
vindicas? ergo remanebis indefensus, et non illi ostendis? o si mecum
haberet! Luctamini, et vincite. Si enim vellet Christus jubere
terrae, quando a Judaeis tanta passus est, ut aperta sorberet
persecutores ejus, non posset? Si ergo qui habuit potestatem, sic
eos pertulit, quousque levaretur in crucem, et pendens in cruce ait,
Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt (Luc.
XXIII, 34); tu, serve redempte sanguine crucifixi Domini
tui, non imitaberis Salvatorem tuum? Quid enim illi opus erat tanta
pati, cui licebat et non pati? Nam sic dixit, Potestatem habeo
ponendi animam meam, et potestatem habeo sumendi eam: nemo tollit eam
a me; sed ego pono eam, et iterum sumam eam (Joan. X, 18).
Et sic fecit. Quid enim factum est, fratres? Pendebat in cruce,
quomodo Competentibus legimus: at ubi vidit completas in se omnes
Scripturas, ut illi darent etiam acetum, Perfectum est, ait: et
inclinavit caput, et emisit spiritum; quasi ad hoc staret, ut
impleretur. Cum vellet ergo, animam suam posuit. Et ideo ille
Deus erat, illi homines, qui juxta illum erant crucifixi. Ille
citius moritur, illi tardius. Et cum jussum esset ut corpora
deponerentur de cruce propter sabbatum, ut sepelirentur, invenerunt
illos latrones viventes, et eis crura fregerunt; Dominum autem jam
defunctum, et tamen unus ipsorum lancea percussit latus ejus, et
profluxit sanguis et aqua (Joan. XIX, 30-34). Ecce
pretium tuum. Quid enim profluxit de latere, nisi sacramentum quod
accipiunt fideles? Spiritus, sanguis, et aqua. Spiritus quem
emisit, et sanguis et aqua quae de latere profluxerunt. De ipso
sanguine et aqua significatur nata Ecclesia. Et quando exivit sanguis
et aqua de latere? Cum jam dormiret Christus in cruce: quia Adam in
Paradiso somnum accepit, et sic illi de latere Eva producta est.
Ecce ergo pretium tuum. Imitare humilitatem et vestigia Domini tui,
et noli dicere, Quis istud facit? Est circa te forte et qui non
facit. Sed in illa turba si tu feceris, sic tibi computabitur,
quomodo si invenias in area unum granum, et paleas infinitas.
Difficile invenis duo grana simul juncta: sed inter grana palea
commixta est. Sic inter eos qui servire volunt Deo, strepitus et
multitudo est malorum hominum circumdans illos undique; quia quocumque
se verterint, non inveniunt nisi malos suasores. Esto ergo ut
granum, et noli curare de palea. Veniet tempus ut separetur. Ideo
cantavimus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non
sancta (Psal. XLII, 1). Ecclesia illud dicit gemens inter
peccatores. Putatis, fratres, quia ad hoc vult se discerni
Ecclesia, ut ab haeresibus tanquam sarmentis praecisis separetur?
Jam ab ipsis separata est. Numquid ita dicit Ecclesia, Judica me,
Deus, et discerne causam meam, ut a parte Donati, aut ab Arianis,
vel a Manichaeis segregetur? Non se rogat discerni, nisi ab his qui
ei mixti sunt, quos oportet ut toleret usque in finem. Sed hoc
dicit, Judica me, Deus, et discerne causam meam: id est, ne cum
ipsis judicer et perdar in die judicii. Nam nunc dictum est, Dimitte
zizania crescere (Matth. XIII, 30): et tolerantur modo mali
a bonis, in die judicii separandi.
4. Jacob et Esau figurae populi Christiani et Judaici. Et ideo
Jacob ille, qui modo lectus est, populum significat christianum:
ipse est enim minor filius; quia populus Judaeorum Esau est. De
Jacob quidem nata est gens Judaeorum, sed in figura magis Esau
Judaei intelliguntur: quia populus major reprobatus est, populus
autem minor primatum accepit. Cum etiam in utero luctarentur, et
taedium mater pateretur, quia impellebantur viscera ejus, ait: Quid
mihi sic? Melius mihi erat sterilitas, quam ut hoc paterer. Dictum
est ei a Domino, quod duo populi in utero ejus confligerent, et duae
gentes, et quia major serviet minori (Galat. XXV, 22,
23). Quod dictum est cum in utero essent, hoc dictum est iterum in
benedictione Isaac, cum benediceret minorem; putabat autem se
benedicere majorem. Personam Legis ferebat Isaac. Videtur Lex
data Judaeis: et ipsum regnum datum est Christianis. Attendite quia
Lex videtur regnum promittere. Judaeis dicitur, Propterea auferetur
a vobis regnum, et dabitur genti facienti justitiam (Matth. XXI,
43). Auferetur ab Esau, et dabitur Jacob. Hirsutus natus erat
et pilosus Esau, id est plenus peccatis; haerebant in illo peccata:
ille autem ut acciperet primatum, accepit pelles haedorum in brachiis;
et sic illum benedixit pater, palpans brachia ipsius, et inveniens
hirsutum. Sed illi capilli et peccata portabantur a Jacob, non
haerebant in Jacob. Sic ergo et Ecclesia Dei aliena peccata
portat, non sua, tolerans usque in finem; sicut et Dominus Jesus
Christus aliena portavit. Et benedixit minorem pater. Et quomodo
benedixit? Mysterium sanctum, quales futuri erant. Volunt enim
oculos acutos Scripturae. Benedixit filium suum minorem: et videtur
deceptus quasi benedixisse alium pro alio. Venit ille qui ierat ad
venationem, apportans quod pater jusserat, et dicit: Pater,
manduca, sicut voluisti. Dixit Isaac: Quis es tu? Et ille: Ego
sum Esau filius tuus major. Et dicit: Ergo tu es Esau? Quis est
autem jam qui attulit mihi escam, et manducavi, et benedixi illum, et
benedictus est (Gen. XXVII, 31-40)? O irasci
deceptori! o irasci fallaci! Imo dic: Quare me decepit? quare me
fefellit? tollat benedictionem illam frater ipsius, et sit in malis.
Nonne clamat haec res in mysterio facta, ut major serviat minori?
Accipit ergo talem et ipse benedictionem. Sed subjunxit: Eris
servus fratris tui. Cum ille diceret, Numquid finitae sunt
benedictiones? benedic et me; ait, Cum illum talem feci, tibi quid
habeo dare? Et dixit: Benedic et me, pater. Et extorsit, et
accepit benedictionem prope similem, a rore coeli et fertilitate terrae
omnem abundantiam. Et subjecit statim, Et servies fratri tuo. Et
erit tibi sic, cum solveris jugum ejus a cervice tua. Quid est illud
quod dictum est, Et erit tibi sic, cum solveris jugum ejus a cervice
tua; nisi quia ostendit illos, quos Esau praefigurabat, sic esse
peccatores, ut in potestate haberent, et in libero arbitrio, mutari
et fratri conjungi ?
5. Judaei Christianorum servi. Attendite mysterium. Ecce
Judaeus servus est Christiani. Et hoc manifestum est, et implevit
orbem terrarum, sicut videtis, Jacob. Et ut noveritis quia de
futuro dicebantur ista, considerate ipsam historiam, et videte quia
non sunt impleta in ipsis duobus, Major serviet minori (Id.
XXV, 23). Ditatus enim legitur Esau multum, et regnare coepit
in tota abundantia (Id. XXXVI, 7). Ille autem Jacob, ut
pasceret oves alienas. Et cum coepisset redire, et timere fratrem
suum, sicut modo legebatur, mittit munera nescio quanta pecorum,
mittit et servum qui dicat, Ecce munera fratris tui (Id.
XXXII, 18). Noluit eum videre, priusquam muneribus
placaret; et postea illum acceptis muneribus vidit. Et cum ad eum
Jacob venisset, adoravit eum a longe (Id. XXXIII, 3).
Quomodo ergo, Major serviet minori, quando minor videtur adorare
majorem? Sed ideo ista in historia non sunt impleta, ut intelligantur
de futuro dicta. Minor filius accepit primatum, et major filius
perdidit primatum. Ecce Jacob implevit terram, tenuit gentes et
regna. Jussit imperator Romanus, jam Christianus, ut ad ipsam
Jerusalem non accederent Judaei. Et sparsi per orbem terrarum,
facti sunt quasi custodes Librorum nostrorum. Quomodo servi, quando
eunt in auditorium domini ipsorum, portant post illos codices, et
foris sedent; sic factus est filius major filio minori. Nam
aliquando movent aliqua in Scripturis; et de Judaeorum codicibus
certi aliquid cognoscitur. Ideo ergo sparsi sunt, ut nobis Libros
servent. Major ergo minori servit. Videte enim cum quanta dignitate
sit populus Christianus, et in quanta defectione sit populus
Judaeorum. Quando forte ausi sunt vel modicum movere se contra
Christianos, quae illis contigerint audistis in recenti tempore.
Ergo modo verum est, Major serviet minori. Quomodo ergo illa
benedictio, Erit tibi a rore coeli et a fertilitate terrae? Quomodo
minorem, sic et majorem benedixit. Sed majori dictum est, Et eris
servus fratris tui. Et erit hoc, cum solveris jugum ejus a cervice
tua. Quanti sunt qui solverunt jugum a cervice sua, et facti sunt
fratres nostri. Quanti Judaei crediderunt, attendite. Et modo, si
quem Judaeum inveneris, et evangelizaveris illi Dominum Jesum
Christum, et crediderit, nonne solvit jugum a cervice sua? Et
quanta hoc fecerunt primis temporibus fidei millia? Omnino qui tunc
crediderunt, sicut legimus, ex servis facti sunt fratres et
cohaeredes.
6. Lucta Jacob cum angelo. Non ergo Ecclesia quae dicit, Judica
me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta, ab Esau se
vult discerni, a quo jam discreta est, sed a Christianis malis.
Iste enim Jacob, in quo figuratur populus Christianus, audistis
quemadmodum luctatus sit cum Domino. Dominus enim illi apparuit, id
est, angelus gestans personam Dei: luctatus est cum illo, et volebat
illum tenere et comprehendere. Luctabatur ille; praevaluit, et
tenuit; cum teneret, non dimisit nisi benedictus. Dominus det,
fratres, explicare tantum mysterium. Luctatur, praevalet; et vult
benedici ab eo cui praevaluit. Quid est ergo quod luctatur, et vult
tenere? Ait Dominus in Evangelio, Regnum coelorum vim patitur, et
qui vim faciunt, diripiunt illud (Matth. XI, 12). Hoc est
quod dicebamus jamdudum: Luctare, ut teneas Christum, ut diligas
inimicum (Supra, n. 3). Tenes enim Christum hic, si inimicum
dilexeris. Et quid dicit ipse Dominus, id est, angelus in persona
Domini, cum praevaleret, et teneret eum? Tetigit latitudinem
femoris ejus, et exaruit, et ideo claudicabat Jacob. Dicit ei:
Dimitte me, jam enim mane est. Et ille: Non te dimitto, nisi
benedixeris me. Et benedixit illum: quomodo? Mutando illi nomen.
Non vocaberis Jacob, sed Israel: quoniam praevaluisti cum Deo,
praevalebis et cum hominibus (Gen. XXXII, 24-28). Ista
benedictio est. Videte unum hominem: ex parte tangitur, et arescit;
et ex parte benedicitur. Ipse unus homo ex parte aruit, et
claudicat; et ex parte benedicitur, et viget.
7. Angelus teneri nolens quid significet. Quid est autem (quantum
Dominus suggerit, dicimus, sine praejudicio melioris intellectus):
quid est, Ecce mane jam venit, dimitte me? Hoc est quod Dominus
dicit post passionem mulieri, quae volebat illi tenere pedes: Noli me
tangere; nondum enim ascendi ad Patrem (Joan. XX, 17). Quid
est hoc? Nam et cum legeretur ipsa lectio, tractavi inde aliquando,
quomodo diceretur, Noli me tangere; nondum ascendi ad Patrem.
Quare? Nemo illum tetigit corporaliter, nisi cum ascendit ad
Patrem? Adhuc hic erat, palpavit cicatrices discipulus qui non
credebat. Quomodo ergo nolebat se tangi, nisi quia hoc figurate
dictum est? Illa mulier Ecclesia erat: et hoc est, Noli me
tangere, noli me carnaliter tangere; sed qualis sum, aequalis
Patri. Noli me tangere: quia non me, sed carnem meam tangis.
Dicit enim in evectione profectus sui Paulus, Et si noveramus
secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus; et, Vetera
transierunt, ecce facta sunt nova; omnia autem ex Deo (II Cor.
V, 16-18). Quid est, Et si noveramus secundum carnem
Christum, sed nunc jam non novimus? Quia quando eum carnaliter
noveramus, non putabamus nisi quia homo erat tantum: at vero postquam
gratia ejus illuxit nobis, intelleximus Verbum aequale Patri.
Tenebat ergo, et luctabatur, quasi eum carnali habitu Jacob amplecti
volens. Ille autem dicebat, Dimitte me; carnaliter: quia ecce jam
mane est, ut spiritualiter illumineris: id est, Noli me putare
hominem. Dimitte, quia jam mane est. Mane in luce veritatis
intelleximus, et sapientiae, per quam facta sunt omnia. Ipsa
perfrueris, cum nox ista transierit, hoc est, iniquitas hujus
saeculi. Tunc enim fiet mane, cum venerit Dominus, ut ita a nobis
videatur, quemadmodum ab Angelis videtur. Quia nunc videmus per
speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faeiem (I Cor.
XIII, 12). Teneamus ergo hoc, fratres, quod dictum est,
Dimitte me, quia jam mane est. Sed ille quid dixit, Non te
dimittam, nisi me benedixeris? Quia per carnem nos prius benedicit
Dominus. Norunt fideles quid accipiunt; quia per carnem
benedicuntur; et sciunt quia non essent benedicti, nisi caro illa
crucifixa daretur pro saeculi vita. Quomodo autem benedicitur? Quia
praevaluit Deo, quia tenuit fortiter, et perseveravit, et de manibus
non dimisit, quod amisit Adam. Teneamus ergo fideles quod
accepimus, ut benedici mereamur.
8. Jacob et benedictus et claudicans. Pars arida Jacob
Christianos malos significat; ut in ipso Jacob et benedictio sit, et
claudicatio. Benedictus est ex parte bene viventium, claudicat ex
parte male viventium. Sed adhuc in uno homine est utrumque: erit
autem diremptio et discretio postea; quod optat in Psalmo Ecclesia,
dicens: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non
sancta (Psal. XLII, 1). Ita sane, quia dicit Evangelium,
Si scandalizaverit te pes tuus, abscinde eum et projice abs te.
Expedit enim tibi unum pedem habentem intrare in regnum Dei, quam cum
duobus pedibus ire in ignem aeternum (Matth. XVIII, 8).
Isti ergo mali praescindi habent in fine. Modo clauda est Ecclesia,
unum pedem fortiter ponit, alterum invalidum habet. Paganos
attendite, fratres. Inveniunt aliquando Christianos bonos,
servientes Deo, et admirantur, et adducuntur, et credunt.
Aliquando attendunt male viventes, et dicunt: Ecce Christiani!
Sed isti male viventes ad latitudinem pertinent femoris Jacob tacti,
qui aruit. Tactus autem Domini, manus est Domini corripiens et
vivificans. Ideo ex parte benedicitur, et ex parte arescit. Et
istos male viventes in Ecclesia ostendit Dominus; quia inde est quod
scriptum est in Evangelio, quia cum crevisset herba, apparuerunt
zizania: quia cum coeperint homines proficere, tunc incipiunt malos
sentire. Haec nota sunt vobis, ex dono Dei efficitur ut
cognoscantur. Sed modo toleranda sunt zizania usque ad finem messis,
ne forte eradicando zizania, eradicetur simul et triticum (Id.
XIII, 26, 29, 30). Veniet autem tempus ut exaudiatur
Ecclesia dicens, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente
non sancta: cum Dominus venerit in claritate sua cum Angelis
sanctis, et colligentur ante eum omnes gentes, et segregabit eos,
sicut pastor segregat oves ab haedis: et ponentur justi ad dexteram,
haedi autem ad sinistram: et illis dicetur, Venite, benedicti
Patris mei, percipite regnum; illis autem, Ite in ignem aeternum,
qui praeparatus est diabolo et angelis ejus (Id. XXV,
31-41).
|
|
