|
1. Praecepta in speciem contraria. Solet multos movere,
charissimi, quod Dominus noster Jesus Christus in Sermone
evangelico, eum prius dixisset, Luceat lumen vestrum coram
hominibus, ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem
vestrum, qui in coelis est, postea dixit, Attendite ne justitiam
vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Turbatur enim
mens parum intelligentis, et praecepto utique obaudire cupientis, et
per diversa et adversa distenditur. Tam enim nemo potest quamvis uni
domino obtemperare repugnantia jubenti, quam nemo potest etiam duobus
dominis servire: quod eodem Sermone Salvator ipse testatus est
(Matth. VI, 24). Quid ergo faciet animus nutans, cum se
obtemperare non posse existimat, et non obtemperare formidat? Si enim
bona opera sua in luce posuerit hominibus intuenda, ut faciat quod
praeceptum est, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant
bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est;
reum se teneri arbitrabitur, quia contra praeceptum fecit, ubi
dicitur, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut
videamini ab eis. Rursusque si hoc timens et cavens, ea quae bene
facit absconderit, non se putabit servire imperanti et dicenti,
Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra.
2. Utrumque praeceptum implet Apostolus. Qui recte autem
intelligit, utrumque implet, et serviet universissimo Domino, qui
servum pigrum non damnaret, si ea quae fieri nullo modo poterant,
imperaret. Audite enim Paulum servum Christi Jesu, vocatum
Apostolum, segregatum in Evangelium Dei, utrumque et facientem et
docentem. Videte quemadmodum luceat lumen ejus coram hominibus, ut
videant bona opera ejus. Commendamus, inquit, nosmetipsos ad omnem
conscientiam hominum in conspectu Dei (II Cor. IV, 2): et
iterum, Providemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram
hominibus (Id. VIII, 21): et iterum, Placete omnibus per
omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo (I Cor. X, 33).
Videte rursus quemadmodum attendat, ne faciat justitiam suam coram
hominibus, ut videatur ab eis. Opus autem suum probet, inquit,
unusquisque; et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero
(Galat. VI, 4): et iterum, Nam gloria nostra haec est,
testimonium conscientiae nostrae (II Cor. I, 12): et illud
quod nihil est manifestius, Si adhuc, inquit, hominibus placerem,
Christi servus non essent (Galat. I, 10). Sed ne quisquam
eorum qui de praeceptis quasi repugnantibus ipsius Domini moventur,
multo magis Apostolo ejus ingerat quaestionem, et dicat, Quomodo tu
dicis, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia
placeo: et tu idem dicis, Si adhuc hominibus placerem, Christi
servus non essem? Adsit ipse Dominus, qui etiam in servo suo et
Apostolo loquebatur, et aperiat nobis voluntatem suam, et tribuat
obediendi facultatem.
3. Conciliantur duo illa praecepta. Ipsa quippe verba evangelica
secum portant expositiones suas; nec intercludunt ora esurientium,
quia pascunt corda pulsantium. Intentio quippe cordis humani quo
dirigatur, et quo spectet, intuendum est. Si enim qui vult videri
ab hominibus bona opera sua, gloriam et utilitatem suam ponit ante
homines, et hanc in conspectu hominum quaerit; nihil eorum, quae de
hac re Dominus praecepit, implevit: quia et attendit facere justitiam
suam coram hominibus, ut videretur ab eis; et non sic eluxit lumen
ejus coram hominibus, ut ad hoc viderent bona opera ejus, ut
glorificarent Patrem qui in coelis est. Se quippe voluit
glorificari, non Deum; et suam quaesivit utilitatem, non dilexit
Domini voluntatem. De qualibus dicit Apostolus: Omnes enim quae
sua sunt quaerunt, non quae Jesu Christi (Philipp. II, 21).
Itaque non illic sententia terminata est, ubi ait, Sic luceat lumen
vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra: sed continuo
subjunxit cur faciendum sit, ut glorificent, inquit, Patrem
vestrum, qui in coelis est: ut homo cum bene faciens videtur ab
hominibus, intentionem boni facti habeat in conscientia sua,
intentionem vero innotescendi non habeat nisi in laudibus Dei, propter
eorum quibus innotescit utilitatem; quibus hoc prodest, ut Deus
placeat, qui hoc praestitit homini; atque ita non desperent, etiam
sibi si voluerint hoc posse praestari. Itaque aliam sententiam, ubi
ait, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, non
alibi terminavit, quam ubi dixit, ut videamini ab eis: nec addidit,
Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est; sed potius addidit,
Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis
est. Hinc enim ostendit eos qui tales sunt, quales fideles suos esse
non vult, in eo ipso mercedem quaerere, quod videntur ab hominibus,
ibi constituere bonum suum; ibi oblectare vanitatem cordis sui, ibi
exinaniri et inflari, ibi tumescere et contabescere. Cur enim non
sufficit, ut diceret, Attendite ne faciatis justitiam vestram coram
hominibus; sed addidit, ut videamini ab eis: nisi quia sunt quidam,
qui sic faciunt justitiam suam coram hominibus, non ut videantur ab
eis, sed ut ipsa opera videantur, et glorificetur Pater qui est in
coelis, qui ea justificatis impiis donare dignatus est?
4. Quisnam vere praeceptum utrumque implevit. Qui tales sunt, nec
suam justitiam deputant, sed ejus ex cujus fide vivunt. Unde et
Apostolus dicit, Ut Christum lucrifaciam, et inveniar in illo, non
habens meam justitiam, quae ex Lege est, sed eam quae est per fidem
Christi, quae est ex Deo, justitia ex fide (Philipp. III, 8
et 9): et in alio loco, Ut nos simus justitia Dei in illo (II
Cor. V, 21). Unde et Judaeos ita reprehendit: Ignorantes,
inquit, Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei
non sunt subjecti (Rom. X, 3). Quisquis ergo ita vult videri
hominibus opera sua, ut ille glorificetur, a quo ea quae in illo
videntur accepit, et sic ad imitandum bonum iidem ipsi qui vident
pietate fidei provocentur, vere lumen ejus lucet coram hominibus: quia
lux de illo charitatis radiatur, non superbiae fumus evomitur: et in
eo ipso cavet, ne justitiam suam faciat coram hominibus, ut videatur
ab eis; quia nec suam deputat illam justitiam, nec ideo facit ut ipse
videatur; sed ut ille intelligatur, qui laudatur in homine
justificato, ut faciat et in laudante quod laudatur in altero, id
est, ut laudantem faciat esse laudabilem. Attendite et Apostolum,
cum dixisset, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per
omnia placeo; quomodo non ibi remansit, quasi ibi constituerit finem
intentionis suae, ut placeret hominibus; alioquin falsum dixisset,
Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem: sed statim
subjunxit quare hominibus placeret. Non quaerens, inquit, quod mihi
utile est, sed quod multis, ut salvi fiant (I Cor. X, 33).
Ita et non placebat hominibus propter suam utilitatem, ne Christi
servus non esset; et placebat hominibus propter illorum salutem, ut
Christi esset dispensator idoneus: quia et illi coram Deo conscientia
sufficiebat, et de illo coram hominibus quod imitarentur, elucebat.
|
|
