|
1. Pater noster Deus est. In lectione sancti Evangelii hortatus
est nos Dominus ad orandum. Petite, inquit, et dabitur vobis;
quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. Omnis enim
qui petit, accipit; et quaerens invenit, et pulsanti aperietur. Aut
quis est ex vobis homo, a quo petit filius ejus panem, numquid lapidem
porriget ei? Aut si piscem petierit, numquid serpentem porriget ei?
Aut cum petit ovum, numquid scorpionem porriget ei? Si ergo vos,
inquit, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto
magis Pater vester, qui in coelis est, dabit bona petentibus se?
Cum sitis, inquit, mali, nostis bona data dare filiis vestris.
Miranda res, fratres: mali sumus, et bonum Patrem habemus. Quid
evidentius? Audivimus nomen nostrum: Cum sitis, inquit, mali bona
data nostis dare filiis vestris. Et quos dixit malos, videte qualem
Patrem illis ostendit: Quanto magis Pater vester? Quorum Pater?
Certe malorum. Et qualis Pater? Nemo bonus, nisi solus Deus
(Luc. XVIII, 19).
2. Homo de malo bonus non fit nisi a Deo. Pelagianos redarguit.
Ergo, fratres, ideo mali bonum Patrem habemus, ne semper mali
remaneamus. Nemo malus facit bonum. Si nemo malus facit bonum, homo
malus quomodo se facit bonum? Facit de malo bonum, qui semper est
bonus. Sana me, Domine, inquit, et sanabor; salvum me fac, et
salvus ero (Jerem. XVII, 14). Quid mihi dicunt vani vana:
Tu te salvum facis, si volueris? Sana me, Domine, et sanabor.
Nos boni conditi sumus a bono: fecit enim Deus hominem rectum
(Eccle. VII, 30); arbitrio autem nostro facti sumus mali.
Potuimus esse ex bonis mali, et poterimus esse ex malis boni. Sed
qui semper est bonus, ipse facit ex malo bonum: quia ipse homo
voluntate sua se sanare non potuit. Non quaeris medicum, ut vulneres
te: sed cum vulneraveris te, quaeris qui sanet te. Bona ergo
secundum tempus, bona temporalia, corporalia, carnalia novimus dare
filiis nostris, etiam cum simus mali. Bona enim sunt et ista, quis
dubitet? Piscis, ovum, panis, pomum, frumentum, lux ista, aer
iste quem ducimus, bona sunt haec: ipsae divitiae in quibus homines
extolluntur, et pares suos homines alios non agnoscunt: in quibus,
inquam, homines extolluntur, magis amantes vestem fulgentem, quam
cogitantes communem cutem; ipsae ergo divitiae bonae sunt: sed ista
omnia bona quae commemoravi, a bonis et malis haberi possunt; et cum
bona sint, bonos tamen facere non possunt.
3. Bonum duplex. Est ergo bonum, quod faciat bonum: et est
bonum, unde facias bonum. Bonum quod facit bonum, Deus est. Non
enim facit hominem bonum, nisi ille qui semper est bonus. Ergo ut sis
bonus, Deum invoca. Aliud autem bonum est unde facias bonum: id
est, quidquid habueris. Aurum est, argentum est; bonum est, non
quod te faciat bonum, sed unde facias bonum. Habes aurum, habes
argentum; et concupiscis aurum et concupiscis argentum. Et habes, et
concupiscis; et plenus es, et sitis. Morbus est, et non opulentia.
Sunt homines in morbo, humore pleni sunt, et semper sitiunt. Humore
pleni sunt, et humorem sitiunt. Quomodo ergo delectas opulentiam,
qui habes hydropem concupiscentiam ? Habes ergo aurum, bonum est:
habes, non unde sis bonus, sed unde facias bonum. Quod bonum,
inquis, facturus sum de auro? Non audisti Psalmum? Dispersit,
inquit, dedit pauperibus; justitia ejus manet in saeculum saeculi
(Psal. CX, 9). Hoc est bonum, hoc est bonum unde bonus es,
justitia. Si habes bonum unde sis bonus; fac bonum de bono unde non
es bonus. Habes pecuniam, eroga. Erogando pecuniam, auges
justitiam. Dispersit enim, distribuit, dedit pauperibus; justitia
ejus manet in saeculum saeculi. Vide quid minuatur, et quid
augeatur. Minuitur pecunia, augetur justitia. Illud minuitur quod
eras dimissurus, illud minuitur quod eras relicturus: illud augetur
quod in aeternum es possessurus.
4. Eroganda pecunia, ut habeatur justitia. Mendicus Dei. Ad
petendum similitudinibus Deus hortatur. Consilium do lucrorum, disce
mercari. Laudas enim mercatorem, qui vendit plumbum, et acquirit
aurum; et non laudas mercatorem qui erogat pecuniam, et acquirit
justitiam? Sed ego, inquis, non erogo pecuniam, quia non habeo
justitiam. Eroget pecuniam, qui habet justitiam: ego non habeo
justitiam, habeam vel pecuniam. Ergo quia non habes justitiam, ideo
non vis erogare pecuniam? Magis eroga pecuniam, ut habeas justitiam.
A quo enim habebis justitiam, nisi a Deo fonte justitiae? Ergo si
vis habere justitiam, esto mendicus Dei, qui te paulo ante ex
Evangelio ut peteres, quaereres, pulsares, monebat. Mendicum suum
sciebat, et ecce paterfamilias et magnus dives, divitiarum scilicet
spiritualium et aeternarum, hortatur, et dicit tibi: Pete, quaere,
pulsa. Qui petit accipit: quaerens invenit: pulsanti aperietur.
Hortatur ut petas: negabit quod petis?
5. Vidua ad judicem. Attende a contrario similitudinem vel
comparationem, sicut de illo divite ini quo, hortantem nos ad
orationem, quando ait Dominus: Erat quidam judex in civitate, qui
nec Deum timebat, nec hominem reverebatur. Quaedam vidua
interpellabat eum quotidie, et dicebat, Vindica me. Nolebat ille
per tempus: illa interpellare non desinebat; et fecit taedio, quod
nolebat beneficio (Luc. XVIII, 1-8). Sic enim a contrario
nos admonuit ut petamus.
6. Amicus ad amicum. Venit, inquit, ad amicum suum, cui hospes
venerat; et coepit pulsare, et dicere: Hospes mihi venit, commoda
mihi tres panes. Respondit ille: Jam requiesco, et mecum servi mei
requiescunt. Ille non cessat, astat, instat, pulsat; et tanquam
amicus ab amico mendicat. Et quid ait, Dico vobis, quia surgit, et
non propter amicitiam ejus, sed propter improbitatem dat illi quantos
voluerit (Id. XI, 5-15). Non propter amicitiam, quamvis
amicus sit, sed propter improbitatem. Quid est, propter
improbitatem? Quia pulsare non destitit: quia et cum esset negatum,
non se avertit. Ille qui nolebat dare, quod petebatur fecit, quia
ille in petendo non defecit. Quanto magis dabit bonus, qui nos
hortatur ut petamus; cui displicet, si non petamus? Sed cum
aliquando tardius dat, commendat dona, non negat. Diu desiderata,
dulcius obtinentur: cito autem data, vilescunt. Pete, quaere,
insta. Petendo et quaerendo crescis, ut capias. Servat tibi Deus,
quod non vult cito dare; ut et tu discas magna magne desiderare. Inde
oportet semper orare, et non deficere (Id. XVIII, 1).
7. Qui, a quo, quid petamus. Si ergo, fratres mei, mendicos
suos nos fecit Deus, monendo nos, et hortando et jubendo ut petamus,
quaeramus, pulsemus; attendamus et nos qui a nobis petunt. Petimus
nos. A quo petimus? qui petimus? quid petimus? A quo, vel qui,
vel quid petimus? Petimus a Deo bono: petimus homines mali: petimus
autem justitiam, unde simus boni. Hoc ergo petimus quod in aeternum
habeamus: quo cum saturati fuerimus, ulterius non egeamus. Sed ut
saturemur, esuriamus et sitiamus; esuriendo et sitiendo petamus,
quaeramus, pulsemus. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam.
Quare beati? Esuriunt et sitiunt, et beati sunt? Aliquando enim
egestas beata est? Non inde beati sunt, quia esuriunt et sitiunt;
sed quia ipsi saturabuntur (Matth. V, 6). Ibi erit beatitudo in
saturitate, non in fame. Sed praecedat saturitatem fames, ne
fastidium non perveniat ad panes.
8. Qui, a quibus, quidve petunt hic mendici nostri. Ergo
diximus, a quo petamus, qui petamus, quid petamus. Sed petitur et a
nobis. Mendici enim Dei sumus: ut agnoscat ille mendicos suos,
agnoscamus et nos nostros. Sed et ibi etiam cogitemus, quando petitur
a nobis, qui petunt, a quibus petunt, quid petunt. Qui petunt?
Homines. A quibus petunt? Ab hominibus. Qui petunt? Mortales.
A quibus petunt? A mortalibus. Qui petunt? Fragiles. A quibus
petunt? A fragilibus. Qui petunt? Miseri. A quibus petunt? A
miseris. Excepta substantia facultatum, tales sunt qui petunt,
quales sunt a quibus petunt. Quam frontem habes petendo ad Dominum
tuum, qui non agnoscis parem tuum? Non sum, inquit, talis: absit a
me, ut talis sim. Inflatus obsericatus ista loquitur de pannoso.
Sed ego nudos interrogo. Non interrogo in vestibus, quales sitis,
sed quales nati fueritis. Ambo nudi, ambo infirmi, miseram vitam
inchoantes, ideo ambo plorantes.
9. Dives et pauper in nativitate et morte aequales. Ecce recole,
dives, primordia tua: vide utrum huc aliquid attuleris. Jam
venisti, et tanta invenisti. Dic, rogo te, quid attulisti? Dic
quid attuleris. Aut si dicere erubescis, Apostolum audi: Nihil
intulimus in hunc mundum. Nihil, inquit, intulimus in hunc mundum.
Sed forte quia nihil attulisti, et hic multa invenisti, aliquid hinc
tecum ablaturus es? Et hoc fortasse amore divitiarum trepidas
confiteri: audi et hoc. Et hoc Apostolus dicat, qui te non palpat.
Nihil intulimus in hunc mundum, utique quando nati sumus; sed nec
auferre aliquid possumus, utique quando de mundo exiemus. Nihil
attulisti, nihil hinc auferes: quid te inflas contra pauperem?
Quando nascuntur infantes, recedant de medio parentes, servi,
clientes; recedant de medio turbae obsequentes, et agnoscantur pueri
divites flentes. Pariant simul dives et pauper, pariant simul mulier
dives et mulier pauper: non attendant quod pariunt, discedant
paululum, redeant et agnoscant. Ecce, dives, nihil attulisti in
hunc mundum: sed nec auferre hinc aliquid potes. Quod dixi de natis,
hoc dico de mortuis. Certe quando aliquo casu vetera sepulcra
franguntur, ossa divitis agnoscantur. Ergo dives audi Apostolum:
Nihil intulimus in hunc mundum. Agnosce, verum est. Sed nec
auferre aliquid possumus. Agnosce, et hoc verum est.
10. Aliud est esse divitem, aliud velle divitem fieri. Vermis
divitiarum, superbia. Quid ergo sequitur: Victum et tegumentum
habentes, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt
in tentationem et desideria multa et noxia, quae mergunt hominem in
interitum et perditionem. Radix est enim omnium malorum avaritia:
quam quidam sequentes, a fide pererraverunt. Attende quid
dimiserunt. Doles quia hoc dimiserunt: vide quo se inseruerunt.
Audi: A fide pererraverunt, et inseruerunt se doloribus multis.
Sed qui? Qui volunt divites fieri. Aliud est, esse divitem;
aliud, velle fieri divitem. Dives est, qui a divitibus natus est:
non quia voluit, dives est, sed quia multi haereditates dimiserunt.
Video facultates, non interrogo voluptates. Hic cupiditas
accusatur, non aurum, non argentum, non divitiae, sed cupiditas.
Nam qui nolunt divites fieri, vel qui non curant, vel non ardent
cupiditatibus, non avaritiae facibus accenduntur, sed divites sunt,
audiant Apostolum. Hodie lectum est, Praecipe divitibus hujus
mundi. Praecipe. Quid? Praecipe ante omnia, non superbe sapere.
Nihil enim est quod sic generent divitiae, quomodo superbiam. Omne
pomum, omne granum, omne frumentum, omne lignum habet vermem suum.
Et alius est vermis mali, alius pyri, alius fabae, alius tritici.
Vermis divitiarum superbia.
11. Divitiarum usus ad comparandam aeternam vitam. Ergo praecipe
divitibus hujus mundi, non superbe sapere. Exclusit vitium, doceat
usum. Non superbe sapere. Unde autem non superbe sapere? De eo
quod sequitur, Neque sperare in incerto divitiarum. Qui non sperant
in incerto divitiarum, non superbe sapiunt. Si non altum sapiunt,
timeant. Si timent, non altum sapiunt. Quam multi heri divites,
hodie pauperes? Quam multi dormiunt divites, et venientibus
latronibus et cuncta auferentibus, evigilant pauperes? Ergo non
sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis
omnia abundanter ad fruendum: temporalia, et aeterna. Sed magis ad
fruendum, aeterna; ad utendum temporalia. Temporalia, tanquam
viatoribus; aeterna, tanquam habitatoribus. Temporalia, unde bona
faciamus; aeterna, unde boni efficiamur. Ergo hoc faciant divites:
non superbe sapiant, neque sperent in incerto divitiarum, sed in Deo
vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: hoc faciant.
Ex eo autem quod habent quid faciant? Audi quid: Divites sint in
operibus bonis, facile tribuant. Habent enim unde. Quare non
faciunt? Paupertas difficultas est. Facile tribuant, habent unde.
Communicent, id est, pares suos mortales agnoscant. Communicent,
thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum. Non enim quia dico,
inquit, Facile tribuant, communicent, exspoliare illos volo, nudare
illos volo, inanes relinquere volo. Doceo lucrum, cum ostendo,
Thesaurizent sibi. Non enim volo ut pauperes remaneant.
Thesaurizent sibi. Non ut perdant, dico: sed quo migrent,
ostendo. Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut
apprehendant veram vitam (I Tim. VI, 7-10, 17-19).
Haec ergo falsa vita est: apprehendant veram vitam. Vanitas enim
vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia tanta hominis in omni
labore suo, quo ipse laborat sub sole (Eccle. I, 2, 3)?
Apprehendenda est ergo vera vita, migrandae sunt facultates nostrae ad
locum verae vitae; ut hoc ibi inveniamus, quod hic damus. Mutat
illa, qui mutat et nos.
12. Divites sic utantur superfluis suis, ut tribuant pauperibus
necessaria. Date ergo pauperibus, fratres mei. Victum et tegumentum
habentes, his contenti simus. Nihil dives habet de divitiis suis,
nisi quod ab illo postulat pauper, victum et tegumentum. Hinc tu quid
plus habes ex omnibus quae habes? Accepisti victum, accepisti
necessarium tegumentum. Necessarium dico, non inane, non
superfluum. Quid plus de divitiis tuis capis? Dic mihi. Certe
omnia tua superflua erunt. Quae sunt tua superflua, sint pauperibus
necessaria. Sed ego, inquis, pretiosas epulas accipio, pretiosis
cibis vescor. Pauper quid? Vilibus. Vilibus cibis vescitur
pauper; ego, inquit, pretiosis. Interrogo vos, quando fueritis
ambo satiati: Pretiosus cibus ad te intrat; quid fit, cum
intraverit? Nonne si specularia in ventre haberemus, de omnibus cibis
pretiosis erubesceremus, quibus saturatus es? Esurit pauper, esurit
dives: saturari quaerit pauper, saturari quaerit dives. Saturatur
pauper de vilibus cibis, saturatur dives de pretiosis cibis.
Saturitas aequalis est: possessio una est, quo ambo volunt pervenire
; sed ille per compendium, ille per circuitum. Sed melius, inquis,
mihi sapiunt apparata pretiosa. Vix fastidiosus satiaris. Nescis
quomodo sapit, quod fames accendit. Neque ita hoc dixi, ut divites
cogam epulis et cibis pauperum vesci. Utantur divites consuetudine
infirmitatis suae: sed doleant, aliter se non posse. Melius enim
possent, si aliter possent. Si ergo non extollitur pauper de
mendicitate, tu quare extolleris de infirmitate? Utere cibis
electis, pretiosis, quia sic consuesti, quia non aliter potes; quia
si consuetudinem mutes, aegrotas. Conceditur tibi: utere
superfluis, da pauperibus necessaria; utere pretiosis, da pauperibus
vilia. Exspectat a te, exspectas a Deo: exspectat ille manum quae
facta est secum, exspectas tu manum quae fecit te. Sed non solum te
fecit, sed et pauperem tecum. Dedit vobis unam viam istam vitam;
invenistis vos comites, unam viam ambulatis: ille nihil portat, tu
nimium oneratus es: ille nihil secum portat, tu tecum plus portas quam
opus est. Oneratus es: da illi de eo quod habes; et illum pascis,
et onus minuis.
13. Ad eleemosynas urget. Date ergo pauperibus: rogo, moneo,
praecipio, jubeo. Quidquid vultis date pauperibus. Non enim
occultabo Charitati vestrae, quare hunc sermonem necesse habui vobis
promere. Ex quo hic sumus euntes ad ecclesiam, et redeuntes,
pauperes interpellant nos, et dicunt ut dicamus vobis, ut aliquid
accipiant a vobis. Nos monuerunt loqui vobis: et cum se vident non
accipere a vobis, inaniter nos arbitrantur laborare in vobis.
Exspectant aliquid et a nobis. Damus quantum habemus, damus sicut
possumus: numquid tamen ad eorum necessitatem implendam idonei sumus?
Quia ergo ad eorum necessitatem implendam idonei non sumus, vel ad vos
legati ipsorum sumus, Audistis, laudastis: Deo gratias. Semen
accepistis, verba reddidistis. Laudes istae vestrae gravant nos
potius, et in periculum mittunt: toleramus illas, et tremimus inter
illas. Tamen, fratres mei, istae laudes vestrae folia sunt arborum:
fructus quaeritur.
|
|
