|
18. De Spiritu sancto. Adversus Arianos dicentes Patrem
majorem, Filium minorem, Spiritum sanctum multo inferiorem.
Refelluntur adhuc Ariani. Credimus et in Spiritum sanctum.
Spiritum sanctum Deum credimus aequalem Patri et Filio, quia simul
est et in Patre et in Filio. Quomodo est in Patre? Filium audi:
Spiritus, inquit, qui procedit a Patre, ipse introducet vos in
omnem veritatem (Joan. XV, 26, et XVI, 13). Quomodo
est in Filio? Ipse Filius post resurrectionem mittens discipulos
suos praedicare Evangelium, insufflavit in faciem ipsorum, et ait
illis: Accipite Spiritum sanctum (Id. XX, 22). Quomodo est
Spiritus Patris? Ipse Dominus in Evangelio: Non enim vos estis
qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis
(Matth. X, 20). Quomodo est et Spiritus Filii? Apostolus
dicit: Si quis Spiritum Christi non habet, hic non est ejus
(Rom. VIII, 9). Quomodo idem ipse Spiritus Patris et
Filii procedens a Patre et Filio attestatur Filium suscepisse
carnem? Joannes evangelista dicit: Spiritus, inquit, nondum erat
datus, quia Jesus nondum erat clarificatus (Joan. VII, 39).
Quando autem clarificatus est Filius, ipse dicit: Aperti sunt,
ait, coeli, et descendit super baptizatum Jesum Spiritus sanctus in
specie columbae, voxque facta est dicens: Hic est Filius meus
dilectus, in quo bene complacui (Matth. III, 16 et 17).
19. Haec tu, haeretice ariane, cum audis vel legis, Filium
clarificatum, Spiritum sanctum in specie columbae de coelis esse
transmissum: hac auctoritate carnalis tua cogitatio, et phantasia
spiritus mali qui operatur in filiis diffidentiae, Patrem inducit
majorem, quia visus non est; Filium minorem, quia visus est in
homine; Spiritum sanctum Filio multo inferiorem, quia in specie
apparuit columbae. Dicis enim tibi, et perverse ratiocinaris:
Quantum distat visibilis ab invisibili, tantum distat Filius a
Patre; et quantum distat species hominis ab specie columbae, tantum
distat honor Filii ab honore Spiritus sancti. Haec cogitans illi
proximus es praecipitio erroris . Neque enim defuerunt qui hoc
sentirent de anima humana, quod tu vis asserere de substantia divina.
Introduxerunt enim quidam, pro meritis animas dari corporibus, et
esse revolutiones et circulos. Propheta David divina voce
disrumpens, In circuitu, inquit, impii ambulant. Qui talia credunt
vel praedicant, impii sunt. Et tanquam ei Deus diceret, Quid tu de
propagine hominum sentis? secutus adjunxit, Secundum altitudinem tuam
multiplicasti filios hominum (Psal. XI, 9). Sed haec alia
quaestio est, in qua nunc non opus est diutius immorari. Verumtamen
quia de specie hominis et columbae nostra tecum, haeretice, est
disceptatio: in hoc enim Filium ampliorem esse Spiritu sancto dicis,
quia pro dignitate gradus sui, sicut multum distat inter naturam
hominis et columbae, tantam distantiam vis esse Filii et Spiritus
sancti: possem quidem tibi respondere, quia innocentiam quam habet
columba, non habet homo: sed non dico; de illo enim homine agimus qui
venit sine peccato. Sed si hoc te movet, quia Filius hominem
suscepit, Spiritus in columba apparuit; movere te et hoc debet, quia
et ipse homo a Filio Dei susceptus a Scriptura divina dictus est
agnus. Nam et Joannes Baptista dicit: Ecce Agnus Dei, ecce qui
tollit peccatum mundi (Joan. I, 29). Et Isaias propheta
dicit: Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram
tondente se, sic non aperuit os suum (Isai. LIII, 7). Et
Joannes apostolus in Apocalypsi dicit: Vidi Agnum stantem quasi
occisum (Apoc. V, 6). Dic mihi, si valueris tu exponere,
quare sit dictus agnus Filius Dei: exponam tibi et ego columbae
speciem Spiritus sancti. Si mihi dixeris, Agnus Filius Dei
propter innocentiam: hoc et ego tibi de Spiritu sancto referam, Ideo
columba Spiritus sanctus propter innocentiam. Si Christus agnus
propter innocentiam, et Spiritus sanctus columba propter innocentiam:
custodi et tu innocentiam, et vide aequitatem (Psal. XXXVI,
37). Vides aequitatem, si Patris et Filii et Spiritus sancti
intelligis unitatem.
20. Sed adhuc vanas tuas machinas diversasque comparationes de
Patris et Filii et Spiritus sancti substantia, catholica doctrina
suffodiat; ut aedificium tuum, quod super arenam non super petram
aedificas, flatu ventorum, divinorum scilicet eloquiorum, et pluvia
gratiae descendente subvertat, subversumque fiat ruina magna. Quamvis
nos invisibilem totam Trinitatem noverimus, credamus, teneamus: dic
tu nobis, haeretice, quis sit ille qui apparuit Moysi in flamma ignis
in monte Sina, cujus posteriora vidit Moyses ipso se Domino
demonstrante. Nam cum ille quaereret faciem Dei videre, dicens, Si
inveni gratiam ante te, ostende mihi faciem tuam; hoc ei Dominus
respondit: Ascende in Horeb, et sta super petram, et transiet
claritas mea ante te, et posteriora mea videbis, facies autem mea non
videbitur tibi (Exod XXXIII, 13-23). Quis est iste qui
ducatum praebuit filiis Israel exeuntibus de Aegypto? Deus, ait
liber Exodi, praeibat illos, die quidem in columna nubis, nocte
autem in columna ignis (Id. XIII, 21). Quis est iste?
Pater est, an Filius? Si dixeris, Pater est: visus est ergo et
Pater in aliqua specie. Non autem audes dicere, Filius est: ne
rursus ipsius testimonio Moysi obruaris, Tu es Deus solus, et alium
non novimus absque te (Deut. XXXII, 39). Ergo Deo Patri
assignabis quod apparuit in columna ignis vel nubis. Si Deo Patri
hoc assignabis, redi modo ad illam ratiocinationem tuam; et dic mihi
quae sit melior natura, ignis, nubis, aut hominis. Et si dixeris,
ignis, vel, nubis, irrideris non solum ab hominibus, qui certa
ratione sunt praediti, non qui vestra vana seductione decepti; sed
etiam ab ipsis pecoribus, quibus etsi non est rationalis intellectus,
inest tamen naturalis sensus, qui non est attributus igni vel nubibus.
Si autem dixeris, Hominis est melior: Filius a te demonstratur
Patre major; quia Filius apparuit in homine, Pater apparuit in
igne. Hoc, Ariani, secundum vos dictum sit: secundum rectam autem
veramque doctrinam, quemadmodum non est Filius Patre major, quia
Filius apparuit in homine, Pater in igne; sic non est Spiritus
sanctus minor Filio, quia in specie apparuit columbae. Divina illa
substantia Trinitatis manens in se ipsa sicuti est, ut innovaret
perdita, nostramque restauraret ruinam, pro captu hominum, et pro
congruentia cujuslibet rei se visibiliter demonstravit ; unitatem,
aequalitatemque suam non amisit. In igne Deus, sed non est ignis:
in homine Filius, sed non hoc solum quod videbatur erat, erat et quod
latebat. Nam si totum quod videbatur erat, quid est quod dicebat
discipulis suis: Qui me diligit, diligetur a Patre meo; et ego
diligam eum, et manifestabo me ipsum illi (Joan. XIV, 21)?
Quid manifestaturus erat, si totum quod videbatur erat? Ergo erat et
quod latebat. Ita et Spiritus in columba apparuit, sed non columba
erat Spiritus.
21. Totum hoc, homo, factum est propter te. Noli injuriam facere
illi qui fecit te, ut consequaris ab illo, quod in isto sancto
Symbolo sequitur:
|
|
