|
Inter supposititia Hieronymi opera etiam reperitur.
Paschae mysterium in nobis impletur. Quando celebrandum. Ubi.
Christus aliis agnus, aliis haedus. Cur agnus vespere, non in die,
occisus. Quid sit comedere azyma in amaritudine. Quid carnes crudas
aut elixas non manducare. Agni caput, pedes et intestina quid. Agni
ossa cur non conterenda. Lumbi accincti ad esum agni quid nos
doceant. Ad quid calceamenta et virga.
Hodie populus Israel et vere homo videns Deum (hoc quippe
interpretatur Israel), egredi jubetur ex Aegypto. Hodie Agnus
Dei, qui tollit peccata mundi (Joan. I, 29), pro omnium
salute jugulatur. Hodie sanguine illius postes domorum, id est,
frontes nostrae depinguntur. Hodie occiduntur Aegyptii, et de
servitute Pharaonis Dei populus liberatur (Exod. XII). Hodie
percutiuntur primogenita Aegyptiorum; et Israelitarum non solum
liberi, sed etiam irrationabilia jumenta servantur. Homines et
jumenta salvos facies, Domine (Psal. XXXV, 7). Praeparemus
nos, fratres charissimi, ad immolationem agni, et apprehendamus
illum, non quando dubia lux est, et adhuc lunae cornua non implentur,
non quando crescere incipit vel decrescere; sed quarta decima die, id
est, lumine consummato atque perfecto, quando tota ejus lampade totus
orbis impletur. Nec putemus agnum istum anniculum ubicumque posse
comedi. Praecipitur nobis, ut in una illum comedamus domo; id est,
in una Ecclesia immolari agnum putemus. ex quo manifestum est, quod
Judaei et haeretici, et omnia conventicula dogmatum perversorum, qui
agnum in Ecclesia non comedunt, non eos agni carnes comedere, sed
draconis, qui datus est juxta Psalmistam in escam populis Aethiopum
(Psal. LXXIII, 14). Quomodo enim in diluvio non
salvatur, nisi qui in arca fuerit Noe (Gen. VII, 24), et
corruente Jericho una tantummodo Raab meretricis, id est, Ecclesiae
credenti ex gentibus custoditur domus (Josue VI, 23); ita et in
immolatione agni tunc vere agnus occiditur, cum in una mactatur domo.
Erit, inquit, vobis agnus immaculatus. De agnis et de haedis
sumetis eum (Exod. XII, 5). Praecipitur et in alio loco, ut
qui in primo mense pascha facere non potuerit, secundo faciat: juxta
quod et nunc jubetur, ut qui non potest habere agnum, saltem haedum
habeat. Christus enim in domo Ecclesiae dupliciter immolatur: si
justi sumus, de agni carnibus vescimur; si peccatores et poenitentiam
agimus, nobis haedus occiditur: non quia Christus ex haedis sit ,
quos a sinistris stare docuit; sed pro diversitate meritorum unicuique
aut agnus aut haedus fit.
Quaeritur etiam, quare non in die agnus iste immoletur, sed ad
vesperam. Haec causa manifesta est. Dominus enim noster atque
Salvator, in consummatione saeculorum passus est. Unde et Joannes
in Epistola sua loquitur, Filioli, novissima hora est (I Joan.
II, 18): quando autem hora novissima est, finito die noctis
exordium est. Sed et hoc intelligendum, quod quamdiu in isto saeculo
sumus, id est, versamur in Aegypto, non sumus in clara luce, sed in
tenebris atque caligine. Et licet Ecclesia, id est, luna, quasi in
nocte resplendeat, tamen veri Solis non valemus habere perfectum
fulgorem.
In una, inquit, domo carnes assas igni comedetis, et azyma cum
amaritudinibus manducabitis. Non comedetis de eis crudum aut coctum in
aqua, sed assum tantum igni (Exod. XII, 9 et 10). Jubetur
nobis ut panes absque fermento veteri malitiae et nequitiae comedamus
(I Cor. V, 8). De quo fermento et Dominus in Evangelio
discipulos monet dicens, Cavete a fermento Pharisaeorum; et postea
interpretatur fermentum perversorum Pharisaeorum esse doctrinam
(Matth. XVI, 6, 12). Et nos igitur si a doctrina hujus
saeculi volumus esse alieni, et quasi extraneos a mundi conversatione
nos facere, persecutionibus et pressuris subjecti simus, et secundum
Apostolum comedamus azyma sinceritatis et veritatis (I Cor. V,
8). Vis, o auditor, intelligere quod dico? Dic quod verum est,
loquere quod sincerum est, nullius personam accipias, non divitis,
non potentis. Quam libet sit potens, quamlibet sit nobilis qui
peccaverit, corripe eum: et comedisti azyma sinceritatis et veritatis
in amaritudine. Unde et Apostolus ait, Inimicus vobis factus sum,
vera dicens (Galat. IV, 16): et proverbium saeculi gentilis
quoque poeta exprimens,
|
“Obsequium, inquit, amicos, veritas odium
parit”
|
|
(Terent. Andria, act. 1, scen. 1, v. 41). Quod
autem sequitur ut non crudas carnes agni neque elixas comedamus: illud
est, ne Scripturas divinas, quae vere carnes agni sunt, aut juxta
historiam tantum intelligamus, sicut Judaei, et crudas eas absumamus
in cibum; aut rursum secundum haereticos, quibusdam allegoriis et
nubilo interpretationis ad perversa quaeque dogmata derivemus ac
enervemus eas, et succi veritate sublata umbras quasdam et imagines
offendamus : sed intelligamus eas et juxta historiam sicut scriptae
sunt, et nihilominus eas sancti Spiritus excoquamus ardore, et
quidquid in illis secundum litteram videtur incongruum esse vel
clausum, spirituali expositione pandamus.
Caput cum pedibus et intestinis comedetis (Exod. XII, 9).
Caput mihi videtur esse agni, illud quod in Evangelio Joannis
scribitur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et
Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum (Joan. I,
1, 2): pedes autem, homo quem pro nostra salute est dignatus
assumere. Sed et aliter sentiri potest: caput, intelligentia
spiritualis; pedes, simplex juxta historiam narratio; intestina
autem, quidquid intrinsecus in littera latet , quidquid in superficie
non videtur, sed diligenti examinatione commolitum et ruminatum a
doctoribus profertur in medium: et quod putabatur esse foedum et
indecorum, hoc reperietur esse vitale. Verbi gratia, quid turpius in
Scripturis dici potest, quam si Osee meretricem habere jubeatur
uxorem (Osee I, 2), et Judas cum Thamar nuru sua concumbat
(Gen. XXXVIII, 16), et David Bethsabee adulterio
sordidetur (II Reg. XI, 4), et Onam filius Judae semen
projiciat in terram, ne liberos generet (Gen. XXXVIII,
9)? Haec si secundum litteram intelligantur, nonne a gentibus et ab
incredulis quibusque quasi Scripturarum stercora condemnantur atque
irridentur? Sed si illa excutias, si laves, si Spiritus sancti igne
excoquas, vertuntur in cibum; et quod putabatur inutile, invenietur
esse mysterium.
Non relinquetis de eo in mane, et os non conteretis de eo, et quod
reliquum fuerit de eo usque in mane, igni comburetis illud (Exod.
XII, 10). Nihil de carnibus agni usque in futurum saeculum
reservemus: quantumcumque possumus, comedamus. Quod si qua in eo
fortia sunt, dogmata videlicet ecclesiastica de Trinitate, de
resurrectione, de anima, de Angelis et de caeteris hujusmodi, haec
non juxta nostram opinionem pravis interpretationibus disseramus, et
non conteramus illa, sed ita ut sunt fortia praedicemus. Si quid
autem quasi homines praeterierit, et non potuerimus de carnibus agni
comedere; scire debemus quod in futuro saeculo doctrina Spiritus
sancti nobis aperiendum sit, et comedemus illud.
Sic autem comedetis illud: Sint lumbi vestri accincti, et
calceamenta vestra in pedibus vestris, et baculi in manibus vestris,
et comedetis illud cum festinatione, Pascha est enim Domini Dei
vestri (Exod. XII, 11). Huc usque praeceptum est, quales
carnes agni comedere debeamus: nunc jubetur, quo a nobis habitu
comedendae sint. Sint lumbi, inquit, vestri accincti. Et
Apostolis dicitur, Sint lumbi vestri accincti, et lucernae ardentes
in manibus vestris (Luc. XII, 35). Et Joannes zona pellicea
cingitur (Matth. III, 4), et Elias nihil in se habens molle
atque muliebre, sed totum virile et rigidum (homo quippe hirsutus
erat) cingulum habuisse describitur (IV Reg. I, 8). Et nos
ergo si volumus carnes agni comedere, mortificemus lumbos nostros,
mortificemus opera carnis, et hoc quod in Job de diabolo dicitur,
Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo ejus in umbilico ventris ejus
(Job XL, 11), occidatur in nobis: ne caro concupiscat adversus
spiritum, sed spiritu opera carnis mortificemus; et purificati
vescemur agni carnibus. Ut autem sciatis, fratres charissimi,
quoniam quicumque uxori debitum reddit, non potest vacare orationi,
nec de carnibus agni comedere; Moysi praecipitur, ut populus, qui
ascensurus erat ad montem Oreb, ante tres dies purificetur (Exod.
XIX, 10), et David cum venisset ad Achimelech sacerdotem,
interrogatus si mundi sunt pueri, respondit purificatos eos esse ab
heri et nudiustertius (I Reg. XXI, 4, 5). Si autem panes
propositionis non poterant ab iis qui uxores suas tetigerant comedi;
quanto magis panis ille, qui de coelo descendit, non potest ab his qui
conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi?
Non quo nuptias condemnemus, hoc dicimus; sed quo eo tempore, quo
carnes agni manducaturi sumus, vacare a carnis operibus debeamus.
Quod autem sequitur, et calceamenta in pedibus vestris, et baculum in
manibus vestris: hoc jubetur, ut quamdiu in eremo hujus saeculi
gradimur, calceati simus calceamentis pacis, necubi in deserto
scorpius et coluber obrepat, necubi serpens plantam gradientis
invadat. Quod si forte adversum nos consurrexerit, habeamus virgam in
manibus, et percutiamus eum et dicamus, Virga tua et baculus tuus
ipsa me consolata sunt (Psal. XXII, 4). Videte mysterium
Scripturarum. Quamdiu per solitudines ambulamus, necesse est ut
habeamus calceamenta, quibus nostri tegantur pedes: quando vero terram
repromissionis intramus, dicitur nobis cum Jesu Nave, Solve
corrigiam calceamenti tui; locus enim in quo stas sanctus est (Josue
V, 16). Et nos ergo quando intraverimus in regna coelorum, non
habebimus opus calceamentis; non his praesidiis, quibus custodimur in
saeculo: sed ut novum dicam, agnum illum qui pro nobis occisus est
sequemur. Sed videte ut de nobis dicat Joannes, Isti sunt qui
vestimenta sua non coinquinaverunt; virgines enim permanserunt, qui
sequuntur agnum, quocumque vadit (Apoc. XIV, 4), Christum
Jesum, cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Amen.
|
|
