CAPUT XV. De cognitione sanctae Trinitatis.

Tunc enim homo procul positus a vanitate, plenius in veritate tenetur, quando in corde ejus quidquid est, Deus reliquis cunctis ab intuitu dimotis pacifico pie creditur, et sancte cogitatur. Sed licet nemo sit, qui te in hac valle lacrymarum valeat efficaciter comprehendere vel diffinire, magnum tamen et mirum valde nostrae aetati datum est, scire de te summo bono, tua nobis nimirum gratia revelante. Quis ante nos in quos fines saeculorum devenerunt (I Cor. X, 11), talia sic manifesta audire potuit vel cognoscere de Trinitate et unitate, de personis et substantia? De te quidem, Pater Deus, quod sis a nullo, et ideo ingenitus dicaris; de Filio autem tuo, quia genitus et a te sit, non a se; de Spiritu quoque sancto, quia procedens et non sit a se, sed a te et Filio, quorum est spiritus. Ita tenus, ut sicut tu Pater nec genitus, nec procedens dici potes; sic Filius nec ingenitus, nec procedens; sic nec Spiritus sanctus ingenitus, nec genitus dici debeant: quatenus proprietas personarum te unum Patrem simul cum uno Filio et uno Spiritu sancto patenter nobis ostendat. Quis prioribus saeculis in te unum credere Deum, et te confiteri trinum, neque substantiam separans, neque personas confundens, sic prudenter intellexit, sic palam sapuit, sic vere cognovit? Filius sane tuus missus ad publicum nostrum de sinu tuo, hanc recte fidei normam evidentius huic ultimae patefecit aetati. Priusquam creaturae ostenderes creatorem, in sola notus eras Judaea, Deus, et in Israel magna nominis tui fama et cultus audiebatur (Psal. LXXV, 2). Sed numquid sic liquido, aut tantum quantum apud nos sub gratia constitutos? De Trinitate vero individua parum quid tunc perpauci senserunt. Legislatorum enim filii quid de una Trinitate, vel trina unitate scire debeant, digna perculsi caecitate adhuc ignorant: aliud praeter unum Deum miseri nolentes confiteri, et garrientes in nos verbis malignis, dum dicimus te Patrem habere Filium. Nobis autem qui ex Gentibus venimus, quam multa et vera de trino unoque Deo datum sit sapere, probant corda quae credunt, necnon et ora quae confitentur, atque nihilominus flagella ipsa, et mors quae pro hac ipsa confessione illata sunt: scriptum est enim, Super senes intellexi (Psal. CXVIII, 100).