CAPUT V. Quae sint novissima. Quo fructu provideantur.

Sed quae sunt novissima tua, quae providere sollicite summa totius providentiae est? Utique illa terribilis hora, in qua misera anima tua ex hoc corpusculo corruptibili timens est egressura. Frater, crede mihi, ad hujus rei tremendam considerationem maluisse debueras providentiam possidere, quam totius mundi dominationem. Utinam ergo saperes quae Dei sunt, et intelligeres quae mundi sunt, et provideres quae inferni sunt: profecto Deum timeres, superbiam non appeteres , mundum contemneres, et infernum horreres. In illa nimis metuenda extrema hora tua, quis amicorum, quis parentum tuorum veniens cum gladiis et armis poterit auxilium ferre? Non enim erit tunc qui consoletur te ex omnibus charis tuis (Thren. I, 2): respiciens eris ad auxilium et adjutorium hominum, sed refugium tuum tantummodo est apud Deum. Cogita igitur tecum, charissime, quo timore timendus, quo amore diligendus, quo honore venerandus sit ipse Dominus Jesus Christus Deus noster, qui salutis praesidium solus praestare poterit post mortem. Reduc ergo, charissime, saepius in memoriam illum extremum exitus tui diem: et antequam misera anima tua ex carcere carnis exeat, provideat quo vadat. Istiusmodi recordatio contritionem concipit, contritio compunctionem parit, compunctio contemplationem, scilicet pium et humilem affectum in Deum; pium videlicet ex fiducia adjutorii divinae bonitatis et clementiae, humilem ex consideratione propriae fragilitatis et miseriae. Hic, lector, attende. Quid enim est in omni scientia, quod hominem provocet facilius ad sui custodiam, et omnem injustitiam expellendam, ad sanctitatem in timore Dei perficiendam, quam suae corruptionis consideratio, suae mortalitatis certa cognitio, postremo tremendae mortis suae recordatio? Quando enim homo fit non homo, hoc est, quando aegrotescit, aegrotando aegritudo crescit, peccator expavescit, cor contremiscit, caput obstupescit, sensus evanescit, virtus exarescit, vultus pallescit, facies nigrescit, oculus tenebrescit, auris surdescit, nasus putrescit, lingua fatiscit, os obmutescit, corpus tabescit, caro marcescit: tunc carnis pulchritudo fetor efficitur et putredo, tunc homo solvitur in cinerem, et vertitur in vermem.

Ecce, frater mi charissime, ecce satis horribile spectaculum, sed est nimis utile speculum: quoniam nulla artis medicina, nullaque doctrina sic superat superbiam, nec sic vincit malitiam, nec sic exstinguit libidinem, nec sic mundi calcat vanitatem, sicut hujusmodi horrendae mortis recordatio. Utinam ergo saperent. Et quid huic mundo tantum vilescit, sicut homo, cujus corpus cum sit exanime, non permittitur esse intra domum triduo prae fetore: sed ut vile stercus foras projicitur, in profundo terrae absconditur, putredini traditur, vermibus in escam datur, cadaver efficitur?