SUMMA CAP. 8

In hoc capite agit Aristoteles de auditu eiusque obiecto. Et facit quatuor: Primum agit de sono, dividendo illum in directum et reflexum, agitque de directo; secundo tractat specialiter de sono reflexo, qui est echo; tertio de organo, in quo residet auditiva potentia; quarto de aliis diversis sonis, praesertim de perfectissimo, qui est vox.

CIRCA PRIMUM supponit sonum alium esse in potentia, alium in actu: In potentia, quando considerantur corpora, quae sunt sonativa seu effectiva soni; in actu vero, quando actu percutiunt. Supponit secundo sonum fieri vel reflexe vel directe. Explicat autem, quid concurrat ad sonum directum efficiendum, scilicet duo corpora se collidentia et medium ipsum percussum, eo quod sonus resultat ex percussione, idem autem non percutit se, sed alterum, et sic corpora percutientia debent esse diversa. Explicat autem conditiones corporum sonantium, scilicet quod sint durae, ut medium dividant; levia, id est aliquo modo perpolita, quod alterum saltem sit concavum, quod percussio sit velox, ne tarditate dilabatur aer sine sono.

CIRCA SECUNDAM PARTEM dicit sonum reflexum seu echo fieri, cum sonus per aliquam distantiam delatus occurrit corpori solido, a quo retrocedit versus audientem, sicut proiecto lapide in aqua fiunt circuli, quousque occurrat corpus solidum impediens, ne ulterius transeant, sed retrocedant.

CIRCA TERTIAM PARTEM docet aerem externum sono percussum continuari usque ad aerem internum, qui est intra aures sub quadam tunica inclusus, quae vocatur miringa, et multiplicatae species soni in interno aere recipiuntur sicque fit auditio. Est autem aer iste internus consistens nec fluens, sicut aer externus, imo si moveatur internus aer et faciat sonum, non audimus sonos externos.

CIRCA QUARTAM PARTEM dividit sonum in gravem et acutum. Acutus est, qui brevi tempore auditum acriter movet, gravis, qui movet parum ideoque tardus dicitur. Deinde, agit de voce, quae est perfectissimus sonus, definitque illam, quod est "sonus animalis factus ab aere a pulmone per respirationem ad guttur usque emisso cum intentione significandi aliquid". Ubi etiam explicat instrumenta, quibus ista vox efficitur. Ex quo colligit duo, alterum, quod aer respiratione attractus duo habet officia, scilicet refrigerare cor et formare vocem accommodatam ad explicandum affectus internos; alterum est, quod pisces et animalia non respirantia vocem non edunt, licet aliis instrumentis sonum aliquem efficere possint.