|
Ab isto capite usque ad duodecimum agit Aristoteles de anima sensitiva
et potentiis eius. Et primo quidem agit de potentiis eius et obiectis
in communi, de potentiis in hoc capite, de obiectis in sequenti,
deinde a capite septimo de quolibet sensu in particulari usque ad finem
libri. In hoc ergo capite duo facit: primo ostendit sensum esse
potentiam passivam, secundo excitari ac reduci in actum a suo
obiecto.
PRIMUM probat ex duobus, primo ex actu, quia sensus cum
sentiunt, alterantur et mutantur, quia ut sentiat, aliter se habere
debet quam ante, ergo debet pati et recipere sive speciem sive proprium
actum. Secundo ex obiecto, quia sensus non sentit seipsum, sic
oculus non videt se, ergo alterum, ergo patitur ab alio estque
potentia passiva.
CIRCA SECUNDUM, ad explicandum, a quo excitetur et
reducatur in actum potentia ista sensitiva, praesupponit duo:
Alterum, quod dupliciter potest dici aliquid potens sentire, scilicet
potentia proxima et remota, sicut dicitur potens scire potentia
proxima, qui habet scientiam, nec impedimentum aliquod adest,
potentia veto remota, qui nondum habet habitum scientia, sed potest
acquirere: sic qui habet potentiam sensitivam dicitur proxime potens
sentire, remote vero qui nondum habet illam. Alterum est, quod
passio dupliciter dicitur: Uno modo pro receptione alicuius
disconvenientis seu tendentis ad corruptionem, alio modo pro receptione
cuiuscumque etiam perficientis, et in hoc secundo sensu dicitur sensus
potentia passiva.
Quo supposito respondet potentiam sentiendi remotam, qualis est in
semine vel corpore organizato, reduci in actum a generante introducente
animam et potentias. At vero potentia proxima sentiendi reducitur in
actum ab obiecto sensibili sicut intellectus ab intelligibili, cum hoc
tamen discrimine, quod obiectum sensus est sensibile extra positum,
obiecturn vero intellectus est universale intra intellectum
repraesentatum et formatum, et ideo intelligimus, cum volumus, quia
intus species habemus, non vero sentimus, cum volumus, sed cum
obiecta occurrunt.
|
|
