| ### Hugo de S. Victore ### EXPOSITIO IN REGULAM BEATI AUGUSTINI. ###  |

| #### CAPUT PRIMUM. DE CHARITATE DEI ET PROXIMI. DE UNITATE CORDIUM, ET COMMUNITATE RERUM. |

| #### #### Haec praecepta quae subscripta sunt ideo regula appellantur, quia videlicet in eis nobis recte vivendi norma exprimitur. Regula autem dicitur, eo quod recte regat, vel quod recte doceat. Et quod nos dicimus regulam, Graeci canonem appellant. Unde etiam Graeco nomine canonici, id est regulares, appellati sunt hi qui in monasteriis constituti juxta regularia praecepta sanctorum Patrum canonice atque apostolice vivunt, quibus dicitur. #### Haec sunt quae ut observetis praecipimus in monasterio constitutis. #### Ad haec nobis divina praecepta leguntur, quatenus lecta intelligantur et impleantur. Metuenda illa sententia, qua dicitur: Servus qui scit voluntatem domini sui et non facit, plagis vapulabit multis (Luc. XII). Hinc Paulus ait: Non enim auditores legis, sed factores justificabuntur (Rom. II). Audiamus ergo sacra praecepta pii domini, et memores simus mandatorum ipsius ad faciendum ea. Quia sicut dicit beatus Jacobus: Si quis in lege perfectae perspexerit libertatis, et permanserit in ea, non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit (Jacob. I). Et Dominus in Evangelio: Beati qui audiunt verbum Dei et custodiunt illud (Luc. XI). Igitur quae praecipiuntur nobis in monasterio constitutis humiliter attendamus. #### Primum propter quod in unum estis congregati, ut unanimes habitetis in domo, et sit vobis anima una et cor unum in Deo. #### Primo nobis admonitio fit de unitate et concordia; et tali concordia quae in Deo fit. Nam concordia ad faciendum peccatum mala est; concordia vero ad faciendum bonum, et sectandam justitiam, et serviendum Deo bona est. Hoc est propter quod in unum sumus congregati, scilicet ut in servitio divino unum spiritum et unam animam omnes hain domo, et sit nobis anima una et cor unum in Deo. Oportet enim si in unum congregati sumus corporaliter, ut simul habitemus et spiritualiter. Non enim prodest si nos continet una domus, et separat diversa voluntas. Plus enim attendit Deus unitatem animi quam loci. Ecce in una domo sumus plures homines, diversi mores, diversa corda, diversae animae. Haec omnia debet conjungere in unum una intentio et unus amor in Deum. Debemus ergo in hoc esse unius animi et unius voluntatis, ut serviamus Deo et diligamus Deum ex toto corde et ex tota anima, et proximum sicut nos. Necessaria itaque est nobis virtus concordiae, quae sic haberi potest si frater dum venit ad monasterium incipit se spoliare propria voluntate, atque illum imitari, qui ait: Non veni facere voluntatem meam (Joan. VI). Et iterum: Pater, non sicut ego volo, sed sicut tu (Matth. XXVI). Hoc est enim quod maxime adducit concordiam, si quisque non suam, sed alterius veluntatem facere studeat in bono. Et hoc est magnae humilitatis judicium. Inde generatur obedientia, crescit charitas, et pax atque justitia, et Ecclesiae virtutes; quod si volo facere voluntatem meam, et iste suam, fiunt divisiones, oriuntur lites, irae quoque et rixae, quae sunt opera carnis. Et sicut ait Apostolus: Qui talia agunt regnum Dei non consequentur (Galat. V). Sunt quidam in congregatione beamus. Et ideo praecipit ut unanimes habitemus obstinati in suo sensu, sapientes in oculis suis; nam, quod in animo conceperint, hoc quasi ex ratione defendunt; nec se aliis, sed alios sibi applicari contendunt. Et si viderint sibi non obtemperari, statim commoventur, et perturbantur. Tales solent esse rebelles mandatis seniorum; plurimumque in eis regnat passio inobedientiae et impatientiae. Isti non sunt idonei ad concordiam. Nam, juxta Apostoli vocem, evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum, dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt (Rom. I). Magna quippe obscuritas cordis est superbia, et valde stulta sapientia est, aliis se velle praeferre. Quo contra idem Apostolus ait: Si quis videtur inter vos sapiens esse, stultus fiat, ut sit sapiens (I Cor. III). Stultus enim sapiens est, et secundum Deum magna sapientia est omnibus se judicare inferiorem. Inde scriptum est: Quanto major es, tanto te humilia in omnibus (Eccli. III). Hinc Dominus discipulos suos inter quos contentio erat, quis eorum videretur esse major, statim ad humilitatis concordiam revocat dicens: Qui major est vestrum, erit ipse vester servus. Et ipse Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam dare redemptionem pro multis (Matth. XX). Ergo unanimes habitemus in domo. Bonum est enim et jucundum Deo habitare fratres in unum (Psal. CXXXII). Nec tam placent ei nostra jejunia, nostrae orationes, quam concordia. Ideo dicit in Evangelio: Vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum (Matth. V). Ex quibus verbis patet quia qui concordiam non habet, omnipotenti Deo sacrificium offerre non valet. Pensare ergo debemus quanta sit apud Deum concordiae virtus, sine qua non placent ipsa sacrificia quibus delentur peccata. Et sciendum est quia cum ad conversionem venimus, contra diabolum certamen assumimus. Nihil est autem, quod ipse tantum timeat, quantum charitatis unitatem. Nam si distribuimus totum, quod habemus, propter Deum, hoc diabolus non timet, quia ipse nihil possidet. Si jejunamus, hoc ipse non metuit, quia cibum non sumit. Si vigilemus, inde non terretur, quia somno non utitur. Sed si charitate conjungimur, inde vehementer expavescit, quia hoc tenemus in terra, quod ipse in coelo contempsit servare. Hinc est quod sancta Ecclesia terribilis esset ut castrorum acies ordinata describitur, quia sicut hostes timent quando aciem castrorum bene ordinatam et conjunctam ad bellum vident, ita nimirum diabolus expavescit, quando spirituales viros virtutum armis accinctos in unitate concordiae vivere conspicit; victusque vehementer dolet, cum eos per discordiam dividere, et penetrare non valet. Hinc de Domino scriptum est: Factus est in pace locus ejus (Psal. LXXV). Ibi confregit potentias, arcum, scutum, gladium, et bellum. Ex quibus verbis patet, quod omnia diabolica arma frangit concordia. #### Et sit vobis anima una et cor unum in Deo. #### Hae sunt primitiae spiritus, qua ex primordio nostrae conversionis offerre omnipotenti Deo debemus, sicut ipsa Sapientia praecepit, dicens: Fili, da mihi cor tuum (Prov. XXIII). Prius enim corde et voluntate trahimur ad Deum. Ergo si corpore separamur a saeculo, corde et anima jungamur Deo, ut possimus veraciter dicere: Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Nam qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum eo (Psal. LXXII; I Cor. VI). Adhaereamus ergo ei, ut simus fortes per ipsum, ut simus unum in ipso, et beati cum ipso dicamus ei: Adhaesit anima mea post te (Psal. LXII). Charitas separat nos a mundo, et ipsa nos conjungit Deo. Sic erit nobis anima una, et unum cor in Deo, si ex toto corde, et ex tota anima diligamus Deum. Deus enim charitas est, et qui manet in charitate in Deo manet, et Deus in eo (I Joan. IV). Et quia charitas non quaerit quae sua sunt, recte subjungitur: #### Et non dicatis aliquid proprium, sed sint vobis omnia communia. #### Non enim debemus aliquid habere proprium, aut quidquam dicere meum, sed nostrum, ut dicatur nostra cappa, nostra tunica, nostra domus, et in caeteris similiter. Omnia enim in communi debemus habere, et omnia communi nomine appellare. #### Sed in hoc pensandum est quanta differentia sit inter carnales fratres et spirituales. Nam illi, quod commune est eis, dividunt: isti quod divisum erat, in communi ponunt. Ibi quisque, quod suum est, quaerit: isti non quae sua sunt, quaerunt, sed quae Jesu Christi. Plus ergo valet ista propinquitas quam illa; quia illa deficit, ista crescit. Illa habet divisionem, ista unitatem. Illa transit cum saeculo, ista permanet cum futuro. Ad hoc enim simul modo in ista domo vivimus, ut postmodum in coelesti regno maneamus. Filii Dei sumus, ait Apostolus, sed nondum apparuit quid erimus. Sciemus autem cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III); et Paulus: Non habemus hic manentem civitatem, sed futuram requirimus (Hebr. XIII). Ergo non debemus habere propria, sed sint nobis omnia communia. Partes sibi faciunt homines in hoc saeculo: alius argentum et aurum; alii domos et familias: alius nomen grande, potentiam et gloriam; iste hoc: alius aliud, diversi diverso modo. Pars vero piorum est ipse Deus. Et nos si volumus habere talem partem, talem haereditatem ut est Dominus, tales nos oportet exhibere, ut digni simus eum possidere et possideri ab ipso. Ergo si volumus in haereditatem possidere Deum, nihil debemus habere extra Deum. Nam nimis est avarus cui non sufficit Deus. Quia si quidpiam aliquid quaerimus verbi gratia aurum, argentum, possessiones, cum istis partibus pars fieri Dominus dedignatur. Verba sunt Hier.: Ego, inquit, non accipio haereditatem inter caeteras tribus; sed quasi sacerdos et levita vive decimis; et altari serviens, altaris oblatione sustentor: habens victum et vestitum, his contentus ero.---Beati enim pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum (Matth. V). Et quia quandiu hic vivimus, corporali necessitate indigemus, recte subjungitur. #### Et distribuatur unicuique vestrum a praeposito vestro victus et vestimentum. #### Sic enim Dominus voluit ordinari Ecclesias suas, ut alii vacarent spiritualibus, alii eis temporalia ministrarent. Et ideo alios voluit esse praepositos, alios subditos. Praepositorum officium est subditis corporalia ministrare. Subditorum ministerium est spiritualibus studiis insistere: lectioni, orationi, contemplationi vacare, in psalmis, hymnis et canticis spiritualibus coelesti Domino deservire. Tanto ergo opus est ut circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat. Constitutum est a Domino, ut qui altari serviunt, de altari vivant: Dignus est operarius, sicut ipse ait, mercede sua (Luc. X). Et ideo si vivimus de annona Christi, et justum est ut laboremus in servitio Christi: et tunc digne mercedem accipimus, si prius boni operarii fuerimus. Dicit enim apostolus Paulus: Qui non vult operari, non manducet (II Thess. V). Quia si non laboramus et manducamus, tanto majoris criminis efficimur rei, quanto Dei beneficia suscipimus indigni. Oportet ergo ut serviamus ei a quo pascimur, si sine periculo animae volumus sumere hoc quod distribuitur, et tanto plus debemus esse solliciti in bono opere, quanto ea percipimus sine magno labore. Nam quid mirum, si hi, qui temporalibus occupantur, minus studiose et religiose vivunt, si frequenter in cogitationibus et sermonibus atque actionibus suis offendunt? Usus enim saeculi hominem ad peccatum etiam quandoque invitum trahit. Hi vero quibus et cura mundi, et occasio peccandi deest, quanto minus religiose vivunt, tanto magis supernum judicem offendunt: nec sine gravi periculo animae etiam in minimis negligentiis offendunt. Pensemus ergo ad quid nobis victus, et tegumentum tribuitur: ut sit totum desiderium nostrum, primum quaerere regnum Dei et justitiam ejus, propter quod haec omnia adjiciuntur nobis (Matth. VI). Qualiter autem distribuendum sit, ostenditur cum subinfertur. #### Non aequaliter omnibus distribuatur, quia non aequaliter valetis omnes, sed potius unicuique prout cuique opus fuerit. #### Et hoc auctoritate apostolica roborat, dicens: #### Sic enim legitis in Actibus apostolorum, quia erant illis omnia communia, et distribuebatur unicuique sicut unicuique opus erat (Act. IV). #### Hoc non est ita intelligendum, ut unicuique quod opus erat, sic abundanter distribueretur quod non haberent indigentiam. Cum enim scriptum sit, quod inter eos nullus egens erat (Act. IV), scriptum etiam legimus esse de ipsis apostolis, quod serviebant Deo in fame et siti, in frigore et nuditate (II Cor. XI). Ex quibus verbis colligendum est quod multi corpore indigent, non animo. Sed qui semetipsos abnegant propter Christum, animi virtute ipsam superant naturam. Dei namque dilectio quae fortis est ut mors, non solum illicita desideria, verum etiam ipsos corporales et naturales exstinguit affectus. In primitiva quippe Ecclesia tanta erat gratiae spiritualis abundantia, ut non solum modico contenti essent sed hoc ipsum quod nihil habebant, pro summis deliciis deputarent. Unde Apostolus ait Nihil habentes et omnia possidentes (II Cor. VI). Hinc etiam quidam vir sanctus ait: Sufficiebat nobis paupertas nostra, ut divitiae computarentur (Tob. V). Item ait Apostolus: Magnus, inquit, quaestus est pietas cum sufficientia; habentes, inquit, victum et vestitum his contenti simus (I Tim. VI). In hujusmodi ergo non debemus attendere voluntatem carnis, sed valetudinem naturae. Plus enim appetit carnalis voluntas quam necessitas. Quamobrem in eo quod dicitur, quod unicuique quod opus est tribuatur, iste modus servandus est quatenus sic nutriatur caro ut serviat, et iterum sic reprimatur ut non superbiat; sic servetur necessitas naturae, ut abscindatur superfluitas concupiscentiae. #### Qui autem aliquid habebant in saeculo quando ingressi fuerint monasterium, libenter velint illud esse commune. #### Hoc fecerunt primitivae Ecclesiae fratres. Dignum enim eis videbatur, ut qui communem habebant gratiam, communem haberent et substantiam; et quibus unus erat spiritus, unus esset et sumptus. Bene autem additum est hoc verbum libenter, quia hilarem datorem diligit Deus (II Cor. IX). Libenter debemus terrena dare, ut possimus coelestia comparare. Regnum enim coelorum tantum valet, quantum habes. Nihil vilius cum emitur, nihil charius cum possidetur. Duo sunt quae relinqui oportet propter Deum, facultatem scilicet possidendi, et voluntatem habendi: Hinc est quod Dominus ait in Evangelio: Qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus (Luc. XIV). Et iterum. Qui vult venire post me, abneget semetipsum (Luc. IX). Illud pertinet ad substantiam, hoc ad voluntatem. Non enim sufficit exteriorem relinquere substantiam, nisi interiorem abscindamus concupiscentiam. Unde et subditur: #### Qui autem non habebant, non ea quaerant in monasterio, quae nec foris habere potuerunt. #### Etiam illi qui nihil habebant foris, habent intus quod relinquere possunt propter Deum scilicet voluntatem habendi. Unde scriptum est: Non concupisces (Exod. XX). Plus enim attendit affectum Deus quam censum. Hinc per Sapientem dicitur: Fili, da mihi cor tuum (Prov. XXIII). Quod fieri non potest nisi prius carnalis appetitus resecetur. Primum ergo jubemur habita deserere; deinde terrena non quaerere, ut postea liberius ad coelestia possimus anhelare. Et ne videretur pauperibus saeculi qui convertuntur, necessaria non debere ministrari, quia nihil in monasterio quaerere praecipiuntur, subjunctum est: #### Sed tamen eorum infirmitati quod opus est tribuatur, etiam si paupertas eorum, quando foris erant, nec ipsa necessaria poterat invenire. #### Sive enim divites sint, sive pauperes, sive nobiles, sive ignobiles: quicunque accedunt ad servitium Christi; justum est ut vivant de annona Christi. Dignus est enim operarius mercede sua (I Tim. V). #### Tamen non ideo putent se esse felices, quia invenerunt victum et tegumentum, quale foris invenire non potuerunt. #### Multi enim ad conversionem veniunt non tam propter animae salutem, quam propter corporis necessitatem; qui non Deum colunt, sed ventrem suum, de quibus ait Apostolus. Quorum Deus venter est (Philipp. III). Talibus Dominus dicit in Evangelio: Amen dico vobis, quaeritis me non quia vidistis signa, sed, quia manducastis ex panibus meis (Joan. VI). Horum talium tota est intentio atque felicitas ut bene pascantur, bene vestiantur, et bene sit eis temporaliter. Et quia terrena appetunt, coelestibus privantur. Receperunt enim, sicut Dominus ait, mercedem suam (Matth. VI). Unde summopere cavendum est, ne temporalibus adhaereamus bonis. Ideo Psalmista nos admonet, dicens: Divitiae si affluant, nolite cor apponere (Psal. LXI). Terrena quidem nobis in usu esse debent, coelestia autem in desiderio. Est enim quaedam admirabilis et magna multitudo dulcedinis Dei quam habet in se, de qua dictum est: Quia oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se (I Cor. II). Unde scriptum est: Satiabor cum apparuerit gloria tua (Psal. XVI). Illa ergo satietas debet esse nostra felicitas. ####  |