| #### CAP. II. De sacramento altaris. |

| #### #### Post sacramentum baptismi sequitur sacramentum altaris. Per baptismum abluimur a vitiis; per sacramentum altaris reficimur. Et haec sunt duo principalia sacramenta quibus et a malis homo liberatur, et bonis impletur. Et quia non possunt refici corda nisi prius munda fuerint, praecedit baptismus, sequitur communicatio altaris, quae est sacramentum sacramentorum. Unde per excellentiam dicitur` eucharistia, id est bona gratia. In hoc enim sacramento non solum gratia, sed ille a quo est omnis gratia sumitur. Hujus sacramenti figura in Veteri Testamento praecessit, scilicet manna, quod populo Judaeorum in deserto fuit datum. Et sicut manna non fuit datum nisi post transitum maris Rubri, ubi Aegyptiis submersis liberabantur Hebraei, ita et baptizatis tantum tradi debet hoc spirituale manna Dominici corporis. Et sicut illi pane illo corporali pervenerunt ad terram promissionis, ita et nos per desertum hujus saeculi peragrantes ad terram viventium hoc coelesti pane perducimur. Unde et viaticum appellatur. De hoc pane dicit propheta: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me (Psal. XXII), Hujus etiam figura sacramenti praecessit in pane et vino a Melchisedech oblatis. Unde Ambrosius: intellige anteriora esse mysteria Christianorum quam Judaeorum. Hoc sacramentum Dominus noster Jesus Christus in coena discipulis tradidit, ubi institutio hujus sacramenti primum facta fuit. Causa institutionis, ut esset remedium contra rediviva peccata. Si enim nobis necessaria fuit illa manifesta praesentia Jesu Christi qua cum hominibus conversatus fuit, ut in ea posset flagellari, mori pro nostra redemptione; ita necessaria est in tota ista praesenti vita ejus praesentia, eo modo quo posset panis vivus qui de coelo descendit manducari. Unde ipse dicit: Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis (Joan. VI). Itaque qui ex nimia dilectione se exhibuit qui posset lancea vulnerari, ut nos suo sanguine mundaret: et modo usque ad finem saeculi talem se exhibet qui possit in sacramento manducari, ut ejus participatione membra sua uniantur capiti, et a peccatis liberentur quotidianis. Quod autem dicimus talem ac talem, humanum dicimus propter infirmitatem. Cum enim idem corpus quod in cruce pependit, in sepulcro jacuit, indubitanter fateamur esse in altari; et tantum hic quantum et ibi fuit, et modo est ad dexteram Patris, non est dubium ipsum corpus Christi in altari sua non carere forma, sed ibi visibiliter; in altari invisibiliter latens sub forma aliena. ####  |