| #### CAP. VIII. De causa litis inter Deum hominem et diabolum. |

| #### #### Quoniam fecisti judicium, et causam meam (Psal. IX). Tres in causam veniunt: Diabolus, homo, et Deus. Diabolus Deo injuriam fecisse convincitur, quia servum ejus, hoc est hominem, et fraudulenter abduxit, et violenter tenuit. Homo injuriam Deo fecisse convincitur, quia, et praeceptum ejus contempsit, et se sub manum alienam ponens suae servitutis damnum illi intulit. Item diabolus homini injuriam fecisse convincitur, quia illum, et prius bona promittendo decepit, et postea mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus tenet hominem, sed homo juste tenetur, quia diabolus nunquam meruit ut hominem sibi subjectum premeret, sed homo meruit per culpam suam ut ab eo premeretur. Licet enim ignoraret falsum esse quod diabolus promisit, non tamen ignoravit quod illud etiam, si verum esset, contra Creatoris voluntatem concupiscere, non debuit. Juste ergo subjectus est homo diabolo, quantum pertinet ad culpam ejus; injuste autem, quantum pertinet ad diaboli fraudulentiam. Si igitur homo talem patronum habet, cujus potentia diabolus in causam compelli posset, juste dominio ejus homo contradiceret, quia nullam diabolus justam causam habuit, quare sibi jus in homine vindicare debuisset. Patronus autem talis nullus inveniri poterat nisi Deus. Sed Deus causam hominis suscipere noluit, quia homini adhuc pro culpa sua iratus fuit. Oportuit ergo ut prius homo Deum placaret, et sic deinde fiducialiter Deo patrocinante cum diabolo litem iniret. Sed Deum rationabiliter placare non poterat, nisi et damnum quod intulerat restitueret, et de contemptu satisfaceret. Homo vero nihil habuit quod digne Deo pro illato damno recompensaret, quia si quid de irrationabili creatura redderet, pro rationali sublata minus esset. Sed nec hominem, pro homine reddere potuit, quia justum et innocentem abstulerat, et neminem nisi peccatorem invenit. Nihil ergo homo invenit. Unde Deum sibi placare posset, quia sive sua, sive seipsum daret, digna recompensatio non esset. Videns ergo Deus hominem sua virtute jugum damnationis evadere non posse, misertus est ejus; et primum gratuito praevenit eum per solam misericordiam, ut deinde liberaret per justitiam. Hoc est, quia ex se homo justitiam evadendi non habuit, Deus homini per misericordiam justitiam dedit. Neque enim ereptio hominis perfecte rationabilis esset, nisi ex utraque parte justa fieret, hoc est, sicut Deus justitiam habuit hominem requirendi, ita et homo justitiam haberet evadendi. Sed hanc justitiam homo nunquam habere potuisset, nisi Deus ei per misericordiam suam illam tribueret. Ut ergo Deus ab homine placari posset, Deus dedit gratis homini quod homo ex debito Deo redderet. Dedit homini hominem, quem homo pro homine redderet; qui ut digna recompensatio fieret, priori non solum aequalis, sed et major esset. Ut ergo pro homine redderetur, homo major homine factus est Deus homo pro homine; et dedit se homo homini, ut se acciperet ab homine. Incarnatus est Deus Dei Filius, et datus est hominibus Deus homo Christus, sicut Isaias dicit: Puer natus est nobis, et filius datus est nobis. Et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Deus fortis, etc. (Isa. IX.) Quod ergo homini datus est Christus, Dei fuit misericordia; quod ab homine redditus est Christus, hominis fuit justitia. In nativitate enim Christi juste placatus est Deus homini, quia talis homo inventus pro homine, qui non solum, ut dictum est par, sed et major esset homine. Ideo in nativitate Christi angeli mundo pacem nuntiant dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis (Luc. II). Sed adhuc supererat homini, ut sicut restaurando damnum placaverat iram, ita quoque pro contemptu satisfaciendo, dignus fieret evadere poenam. Sed hoc convenientius fieri non poterat nisi ut poenam, quam non debebat, sponte et obedienter susciperet, ut de poena, quam per inobedientiam meruerat, eripi dignus fieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat, qui, quamcunque poenam susciperet, non nisi digne et juste propter primi contemptus reatum sustineret. Ut ergo homo juste debitam poenam evaderet, necesse fuit ut talis pro homine poenam susciperet qui nil poenae debuisset. Sed talis nullus inveniri poterat nisi Christus. Christus ergo et nascendo debitum hominis Patri solvit, et moriendo reatum hominis expiavit, ut cum ipse pro homine mortem quam non debuit sustineret, juste homo pro ipso mortem quam debebat evaderet, et jam locum calumniandi diabolus non inveniret, quia, et ipse homini dominari non debuit; et homo liberari dignus fuit. Idem itaque et judicium nostrum et causam nostram fecit: causam, quia nascendo debitum Patri pro nobis solvit, et moriendo reatum expiavit; judicium vero, quia descendens ad inferos et portas mortis frangens, captivitatem quae ibidem tenebatur liberam eduxit. ####  |