| #### CAP. III. De fide antiquorum. |

| #### #### Nunc de cognitione fidei quam antiqui habuerunt, et quomodo aucta sit per legem Moysi et Evangelium, dicendum videtur. Est enim fides aliquando parva cognitione, et magna constantia vel devotione. Magna devotione fuit in muliere illa cui dictum est: O mulier, magna est fides tua! (Matth. XV.) Aliquando magna cognitione, et parva constantia vel devotione, ut in Petro quando negavit, et in nobis etiam: quae non adeo Deo placet. Et quia non potest esse penitus sine cognitione fides, licet non perfecta; Deus tamen sic ab initio temperavit notitiam sui, ut sicut nunquam totus potuit comprehendi, sic nunquam prorsus, potuit ignorari. Ideo autem totus noluit manifestari, ut fides haberet meritum; nec totus occultari ut infidelitas de ignorantia non excusaretur. Et est quaedam fides vel cognitio fidei, sine qua nullo tempore potuit salus esse; scilicet cognoscere Deum esse, et remuneratorem esse sperantium in se; juxta illud Apostoli: Oportet accedentem ad Deum credere quia est, et quod remunerator est sperantium in se (Hebr. XI). Sed cum Deus invisibilis sit, juxta illud: Deum nemo vidit unquam (Joan. I); quomodo indicari potuit? Partim humana ratione partim divina revelatione. Quod utrumque apostolis ostendit cum dicit: Quod notum est Dei, manifestum est in illis (Rom. I). Et non dicit manifestum illi. In hoc profecto quod ait manifestum est in illis, plane ostendit quod in illis erat, unde Deum noscere poterant. Cum vero subjungit: Deus illis revelavit (ibid.), ostendit quod ratio humana per se insufficiens esset nisi revelatio divina illi in adjutorium adesset. Revelatio divina autem fit duobus modis: interna inspiratione et disciplinae eruditione, quae foris fit per facta vel per dicta. Humana etiam ratione poterant Deum scire; quia, cum humana mens se non possit ignorare, scit se aliquando coepisse, nec hoc ignorare potest, quoniam; cum non semper fuit, sibi ut esset subsistentiam dare non potuit, ut ergo esset hoc ab alio se coepisse cognoscit. Quem idcirco non coepisse constat; quia si ab alio coepisset, primus omnibus existendi auctor esse non posset. In administratione etiam visibilium et gubernatione, divinam sapientiam et bonitatem poterant deprehendere. Apparet itaque quod etiam ante legem per ea quae facta sunt invisibilia Dei a creatura mundi conspici potuerunt. Per legem scriptam coepit crescere cognitio fidei. Tunc enim ille coepit promitti per quem fieret liberatio, scilicet Messias; nondum tamen modus redemptionis plene cognoscebatur. Semper tamen et ante legem et in tempore legis fuerunt aliqui quibus fides incarnationis revelata fuit, qui velut columnae Ecclesiae essent. Quaeritur de illis simplicibus quibus non erat facta revelatio (credebant tamen Deum esse et remuneratorem sperantium in se) utrum salvati sint? Quidam dicunt eos non esse salvatos propter istas auctoritates. Augustinus ad Optatum Illa, inquit, tantum fides salvat, qua credimus nullum hominem liberari a contagione mortis, quam prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem, cujus mediatoris fide etiam illi salvi facti sunt qui priusquam in carne veniret crediderunt in carne venturum. Eadem namque fides est et nostra et illorum; quoniam quod illi crediderunt futurum, nos credimus factum. Idem in libro De correctione et gratia: Nemo liberatur a damnatione quae facta est per Adam nisi per fidem Jesu Christi. Gregorius super Ezechielem: Et qui praeibant, inquit, et qui sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David (Matth. XXI), et caetera. Quia omnes electi, qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt. Augustinus De nuptiis et concupiscentia. Eadem, inquit, fides mediatoris salvos faciebat antiquos justos, pusillos cum magnis; quia, sicut credimus nos Christum in carne venisse, ita illi venturum; sicut nos mortuum, ita illi moriturum; sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium vivorum et mortuorum venturum. Et ideo dicunt isti quod nullus de antiquis potuit salvari, nisi ista quatuor ad minimum crederet; scilicet venturum, moriturum, resurrecturum et ad judicium venturum. Sed quibus non erat revelatio facta hoc penitus ignorabant. Quomodo ergo hoc credebant? Alii, quibus magis assentimus, dicunt eos fidem Christi velatam in mysterio habuisse; et quod alii quibus revelatio facta erat sciebant et credebant, hoc isti (etsi nescirent) credebant: commiserant enim illis fidem suam. Unde in Job: Boves arabant et asinae pascebantur juxta eos (Job I). Isti erant asinae pascentes juxta boves. Sicut hodie in Ecclesia multi simplices, etsi ita distinctae nesciant Trinitatem assignare, credunt tamen quia in fide et humilitate adhaerent illis qui et hoc sciunt et credunt. #### Opponitur: Cum hoc esset habere fidem Christi velatam in mysterio, credere scilicet Deum esse et remuneratorem sperantium in se, et philosophi hoc crederent: tunc habebant fidem Christi velatam in mysterio. Sed auctoritas dicit eos non posse humana ratione fidem incarnationis habuisse: ipsi vero nihil credebant nisi quod humana ratione poterat comprobari. Sed, ut diximus, bobus arantibus per fidem et humilitatem adhaerere: hoc erat habere fidem Christi occultam in mysterio, quales fuisse putamus quosdam gentiles, ut viduam Sareptenam et Job. Et ita dicimus simplices illius temporis credidisse omnia quia nos credimus, qua credebant credentibus. Sed in tempore gratiae jam non sufficit Deum esse credere, sicut tunc; quia manifestatio veritatis jam facta est. Etenim secundum tempora profectus est et mensura fidei, Cornelius habebat fidem, sed quae non sufficeret ad salutem, unde Augustinus: Acceptae sunt, inquit, eleemosynae Cornelii antequam crederet in Christum, nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat in quem non crediderat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, nec ad eum mitteretur Petrus. Ex quo apparet quod licet crederet hoc idem quod antiqui simplices; tamen propter temporis qualitatem jam non sufficiebat. Post supra dicta partes fidei prosequamur. ####  |