| #### CAPUT XII. De custodia et refrenatione cordis ad bonam conscientiam necessaria. |

| #### #### 20. Vita uniuscujusque non cognoscitur, nisi in conscientia: nec venitur ab bonam conscientiam, nisi per cordis custodiam. Cor enim suo arbitrio dimissum, aut ad vitam se vertit, aut ad mortem. Velle namque peccare, malum est: peccare, pejus: in peccato perseverare, pessimum est: nolle poenitere, mortale. Quidquid igitur cor cogitat, quod ad utilitatem suam vel proximorum quoquo modo non pertineat, respuendum est. De diversis igitur mundi partibus, in quibus cor vagum et profundum tenetur, vel vane occupatur, ad seipsum redeat, et seipsum discutiat: cumque invenerit culpam, timeat poenam. Quaerendo autem culpam, nusquam illam nisi in se reperiat: reperta autem culpa et poenae causa, seipsum puniendo se ante se statuat, et tanquam alium se judicet; se equidem culpatum, ante se afflictum; se reum, ante se judicem severum; se impium, ante se ad pietatem reversum: proponat se ante se; decernat quid a se faciendum sit de se; juste in se injusto infligat justa flagella. Loquatur etiam sic sibi: Quia pacem deseruisti apud Dominum Deum tuum, et bellum incurristi apud teipsum, scissuram pateris, ut tu a te ipso codemneris. Quia pactum pacis rupisti, vis quod non vis, et non vis quod vis: a teipso condemnaberis. Nolenda vis: volenda non vis. Ecce de ore tuo te judico, serve nequam. Afflige itaque te, et statue te contra faciem tuam, ut aspicias turpitudinem tuam, et recogites stultitiam tuam. Sic igitur in miseriis suis ad seipsum revertitur cor, et sistitur cor ad cor. Vis est quaedam quae sic de corde operatur, et retinet cor fluxum et vanum; ne profluat in abyssum exterminii. Vis ista seu violentia rapit regnum coelorum. Regnum coelorum, inquit Dominus, vim patitur, et violenti rapiunt illud (Matth. XI, 12). Nobile regnum possidet, qui cor suum possidet. Non regnat, qui in corde suo deditus servitutibus vitiorum, praesidet urbibus et turbis populorum. Solus is regnat, qui deposito cordis imperio, ad leges rationis ordinat tatam familiam motuum interiorum et exteriorum. Si insurgit rabies leonina, premitur per patientiam: si petulantia hirci, per abstinentiam: si ferocitas apri, per mansuetudinem: si superbia unicornis, per humilitatem. ####  |