| #### SERMO LXXVIII. In festo quorumlibet sanctorum, de tertia benedictione Balaam. |

| #### #### Quoniam quae in duabus primis benedictionibus, quibus Balaam filiis Israel benedixit, scripta sunt diximus, jam ad ea quae in tertia vice continentur declaranda transeamus. Ait Balac ad Balaam: Veni, et ducam te ad alium locum si forte placeat Deo, ut inde maledicas eis. Et duxit eum super verticem montis Phegor. Cumque vidisset Balaam, quod placeret Domino, ut benediceret Israeli, nequaquam abiit, ut ante perrexerat ut augurium quaereret, sed dirigens contra desertum vultum suum, et elevans oculos suos vidit Israel in tentoriis commorantem per tribus suas, et irruente in eum Spiritu Dei ait: Quam pulchra tabernacula tua Jacob, et tentoria tua Israel, ut valles nemorosae, ut horti juxta fluvios irrigui, ut tabernacula, quae fixit Dominus, quasi cedri prope aquas! (Num. XXIII, XXIV.) Balac Balaam de loco ad locum vocat, ut populo Dei maledicat, quia diabolus diversis modis homines vanos ad blasphemandum justos inflammat, ut dum uno modo non potest, alio laudem eorum imminuat. Quos etiam ad excelsa duxit, dum eos adversus justos, in quantum potest, in superbiam erigit. Sed vanus populus quanto crebrius, et acrius de justorum maledictione tentatur, tanto plerumque de benevolentia quam Deus erga eos habet plenius edocetur, et non ad maledicendum, sed ad benedicendum promptior efficitur. Unde Balaam, cum hac tertia vice vidisset quod placeret Domino, ut benediceret Israeli, nequaquam abiit, ut ante perrexerat, ut augurium quaereret, sed dirigens contra desertum vultum suum, et elevans oculos suos vidit Israel in tentoriis suis commorantem per tribus suas, et irruente in se Spiritu Dei, ait: Quam pulchra tabernacula tua, Jacob, et tentoria tua, Israel! Vanus populus vultum suum ad desertum dirigit, dum occulta cogitatione quid in conversatione spiritualiter viventium agatur diligenter attendit. Oculos levat, ut Israel videat, dum in illorum contemplationem mentem exaltat. Qui hinc timore cohibitus ne mala proferat, inde justorum admiratione compulsus ne bona taceat, in vocem benedictionis prorumpit, dicens: Quam pulchra tabernacula tua, Jacob, et tentoria tua, Israel! tabernacula melius dici possunt, quae ex frondibus et ramis constituuntur; tentoria vero, quae ex materia pellium et telarum consuta tenduntur. Tabernacula ergo, quae ex minus cara materia sunt, bonorum effectum operum; tentoria vero quae ex meliori ac magis pretiosa fiunt materia exercitationem rectius designant virtutum. Excedit enim opera bonitas virtutum, quia sine operibus salvari potest, qui non habet quod tribuat; sine virtutibus, praesertim charitate, et quibusdam aliis non potest. Sunt etiam multi, qui exhibent opera bona, sed quia sine charitate sunt, gloriam supernam ex his consequi non possunt. #### Materia itaque tabernaculorum videtur esse maxime senarius operum misericordiae, materia tentationum ternarius, sive septenarius virtutum. Senarius operum est dare cibum esurienti, potum sitienti, etc. (Matth. XXV). Ternarius virtutum, fides, spes, charitas. Septenarius virtutum est septem virtutum descriptio, quae in Evangelio continentur (Matth. V). Quarum prima est humilitas, secunda mansuetudo, tertia mentis compunctio, quarta desiderium justitiae, quinta misericordia, sexta cordis munditia, septima pax mentis interna. Sunt et aliae virtutes plurimae, quas sacra Scriptura commemorat, quae dum bene exercentur, in spiritualium tentorium opus tenduntur. Ipsa quippe exercitatio ipsa est tensio. Bonorum igitur operum exhibitio, ipsa est spiritualium tabernaculorum erectio; virtutum exercitatio, tentorium sive papilionum tensio. Quae sit autem istorum tabernaculorum sive papilionum pulchritudo, vel certe quam pulchrum sit in ipsis commanere, per quatuor pulchre describitur, cum subjungitur: Ut valles nemorosae, ut horti juxta fluvios irrigui, ut tabernacula, quae fixit Dominus, quasi cedri prope aquas. Justorum tabernacula atque tentoria quae actio et virtus constituunt, quasi valles nemorosae sunt, quasi valles per humilitatem, nemorosae per protectionem. Ex humilitate quippe, quae est virtutum et bonorum operum stabile fundamentum, surgunt virtutes et bona opera, et quemadmodum ex pinguibus vallibus condensa et sublimia oriuntur nemora, et sicut emittuntur fontes in convallibus, et eorum confluentia gignuntur sublimes arbores, sic humilibus dantur dona gratiae, de quibus conferuntur opera atque virtutes. Sicut quoque quilibet sumit refrigerium in vallibus sub umbra densarum et sublimium arborum, ne gravetur ardore solis, sic justus quisque in humilitate sua refrigeratur sub protectione virtutum et bonorum operum, ne aduratur aestu concupiscentiae carnalis, vel certe animadversione irae coelestis. Ut horti juxta fluvios irrigui. Horti diversis areclis distinguuntur, dum diversis areolis diversa semina jaciuntur, et diversa germina differenter in eis oriuntur. Alibi cepe, alibi porri, alibi caules locum accipiunt, et nutrimento terrae germina sua proferunt, et ad perfectionem crescunt. Sic et in hortis aromatum alibi istae, alibi illae species locum tenent, et nutrimentum ut crescant habent. Sicut autem superius per tabernacula opera, ita hic per aromata virtutes convenienter intelligimus, ut pulchritudo et utilitas olerum pulchritudini et utilitati operum, et pulchritudo et utilitas aromatum pulchritudini consignetur virtutum. Fluvii vero, qui istos duos hortos irrigant duo convenienter intelliguntur compunctionis genera, quae corda humana perfluunt, ut utrobique fructum ferant. Dum enim hinc inde timor et amor corda stimulant, statim fluvii compunctionis emanant, qui dum eorumdem cordium aerolas irrigant, statim eas ad proferenda virtutum et bonorum operum germina ubertim fecundant. Tabernacula igitur Jacob, id est opera activorum, et tentoria Israel, id est virtutes contemplativorum, ut valles nemorosa sunt, quia protegunt, ut horti juxta fluvios irrigui sunt, quia pascunt. Quamvis autem haec ita distinguamus, ut activis opera, virtutes contemplativis attribuamus: sciendum est tamen quod activi virtutes exercent, et contemplativi bona opera exhibent, licet ad activos magis pertinere videatur operum exhibitio, et ad contemplativos specialiter quarumdam virtutum exercitatio. #### Ut tabernacula quae fixit Dominus. Tabernacula justorum et semper figuntur et semper moventur: semper sunt fixa per firmum, continuumque justitiae stabilimentum; semper moventur per continuum ejusdem justitiae incrementum. Fixa sunt, ut a justitia non deficiant, moventur ut in ipsa semper crescant. Semper fixa sunt quia jucundus homo, qui miseretur, et commodat, disponit sermones suos in judicio, in aeternum non commovebitur (Psal. CXI). Semper moventur ut ait Saul ad David: Faciens facies et potens poteris (I Reg. XVI). Et in sequentibus de David scriptum est: David proficiens, et semper seipso robustior (II Reg. III). Tabernacula justorum, quae fixit Dominus, semper manent, quia descendit pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti et irruerunt in domum illam, et non cecidit: fundata enim erat supra firmam petram (Matth. VII). Semper moventur, dum eorum actiones, ac virtutes fructu justitiae semper augentur. Unde et Paulus Corinthiis scribens ait: Qui administrat semen seminanti, et panem ad manducandum praestabit, et multiplicabit semen vestrum et augebit incrementa frugum justitiae vestrae (II Cor. IX). #### Quasi cedri prope aquas. Cedri arbores sublimissimae sunt, quae quando juxta aquas crescunt, ut ex his verbis perpendi potest, sublimius solito se sustollunt. Per aquas septem dona sancti Spiritus convenienter intelligimus, scilicet spiritum sapientiae et intellectus, spiritum consilii et fortitudinis, spiritum scientiae et pietatis et spiritum timoris Domini (Isa. XI). Per aquam quippe Spiritum sanctum significari posse, Dominus in Evangelio demonstrat, ubi dicit: Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me sicut dicit Scriptura flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem dixi de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum (Joan. VII). Tabernacula ergo sive tentoria justorum, id est actiones et virtutes eorum quasi cedri juxta aquas sunt, quia dum ex donis Sancti spiritus nutrimentum accipiunt, non solum opus et fortitudinem humanam transcendunt, verum etiam in coelum usque pertingunt. Unde Paulus ait: Conversatio nostra in coelis est (Philip. III). Tabernacula igitur sive tentoria justorum, quae sunt ut dictum est actiones ac virtutes eorum, quasi valles nemorosae sunt, quia protegunt, quasi horti irrigui, quia pascunt, quasi tabernacula quae fixit Dominus, quia stabiles, quasi cedri juxta aquas, quia sublimes. Aemulemur, fratres, habitare in tabernaculis ac tentoriis justorum. Aemulemur imitari opera, et virtutes eorum. Aemulemur cum justis requiescere in vallibus nemorosis in hortis irriguis, in tabernaculis quae fixit Dominus, sub cedris juxta aquas. Et multa quidem de his omnibus dici possunt, sed nos summatenus percurrimus, vobis profundiora rimanda relinquentes. Sed et quia plurima sunt verba, quae adjuc de hac tertia benedictione sequuntur, statuimus ex his quae supra dicta sunt hunc sermonem finire, et quae dicenda restant, in posterum exponenda reservare ne, dum diutius sermonem tendimus, fastidium vobis generemus. Satagamus itaque, charissimi, ex his quae diximus sancte et honeste conversari, ut obmutescere faciamus imprudentium hominum ignorantiam, ut si qui sint, qui Balaam imitantes detrahere nobis velint tanquam malefactoribus, confundantur; magisque quae recta sunt, de nobis praedicare cogantur, considerantes nostram bonam in Christo conversationem. Satagamus denique cum justis de virtute in virtutem progredi, ut cum eis eorum meritis et precibus adjuti supernae promissionis patriam aliquando mereamur ingredi. Quod nobis praestare, etc. ####  |