| #### CAPITULUM 65 |

| #### #### Propterea non poterant credere. Nullius enim non credentium promereri potest, ut sibi detur gratia: sed quidam eorum promerentur, ne sibi detur gratia; non omnes tamen, quia si hoc esset, nullus salvari posset. Non ergo potest aliquis excaecatus credere, vel salvari. Sed nec etiam tales Deus salvare potest. Non tamen dico, quin Deus civitatem auferre possit, et sic salvare, sed tales salvare injustum esse, et ideo Deum hoc non posse. Deus enim injuste facere non potest. Quae ergo loquor ego, sicut dixit mihi Pater, sic loquor. Christus per se ostium intrat, et sicut per se ostium intrat, sic ipse per seipsum loquitur, quia loquendo seipsum manifestat et fidem suam notificat; sicut ipse per se intrat, id est per praedicationem fidei seipsum introducit in cordibus fidelium. Loquitur autem Christus duobus modis: interius per inspirationem, et exterius voce carnis. Sed quaeretur forsan quid opus fuerit Christum sic loqui exterius, cum sine locutione exteriori intus movere posset, et gratiam intelligendi et credendi conferre? Sic etiam quaeritur quare angeli mittantur ad voluntatem Dei intimandam hominibus, cum per se inspirare posset. Quaeritur quoque, quid orationes voce fieri prosit. Quid etiam praedicatio Pauli conferat. Quare potius praedicatio Pauli dici debeat quam baptismus Pauli. Nunquid enim Paulus plus confert praedicando quam baptizando? Sed est manifestum quod per verba Domini exterius tunc sonantia, et nunc scripta, vel aliquo modo audita magis moventur, et devotius excitantur corda fidelium. Cum tamen exterius audita, vel visa nihil proficiant, nisi gratia intus mentem illuminet. Sic et verba praedicatoris, etsi non illuminent, tamen excitant ut gratiam paratam accipiant: qua sola suscepta, vel infusa illustrantur. Nos enim oportet gratiae cooperari, sine qua nec intelligere, nec justificari possumus. Illud idem de angelis, et de orationibus dicimus. Et est quidem quod exterius fit, ut praedicatio gratia, signum videlicet exterius adhibitum. Haec tamen gratia sine interiori non valet; imo ad excaecationem quandoque est, ut in Pharaone. De illa vero interiori dicitur, quod nunquam sine profectu habetur. ####  |