| #### SERMO XLV. De cella vinaria per allegoriam accepta pro Ecclesia. |

| #### #### Introduxit me rex in cellam vinariam, ordinavit in me charitatem (Cant. II). Cella vinaria, charissimi, nobis sancta Ecclesia est, singulae fideles animae singula dolia. Cella a celando dici videtur. In ea quippe celantur quaelibet necessaria sive utilia ab oculis et a tractu alienorum sive furum. Sancta igitur Ecclesia recte cella vocatur, quia in ipsa et per ipsam divinum arcanum et coeleste sacramentum ab immunda multitudine celatur, sicut scriptum est: Nolite sanctum dare canibus, et nolite spargere margaritas ante porcos (Matth VII). Dolium quoque a dolando recte vocatur. Dolium ergo quaelibet fidelis anima congrue nominatur, quae tentationum et persecutionum dolationibus ad continendum gratiae coelestis liquorem paratur et aptatur. Sed et asseres aut tabulae illae, in quibus dolium construitur, bene virtutes nobis datas per naturam figurant; et circuli superadditi, quibus tabulae constringuntur, virtutes nobis datas per gratiam apte significant. Quemadmodum enim illae tabulae, nisi circulis constringuntur, vinum non continent, sic virtutes naturales, nisi virtutibus quae per gratiam nobis superadduntur adjuvantur, coelestia dona continere non valent. Duo etiam fundi anterior et posterior sensualitatem et rationalitatem designant. Anterior quippe, qui versus lumen est et patet, sensualitatem; posterior vero, qui versus parietem esse solet et latet, absconditam et latentem significat rationalitatem. Porro superior apertura, per quam vinum infunditur, convenienter intelligitur mentis intelligentia; vinum quod extrahitur, gratia. Denique duciculus, id est foramen, per quod vinum educitur ut dispensetur et propinetur, est eloquentia vel operatio bona. Sicut autem sunt quaedam dolia continentia vina dura et austera, quaedam vero dulcia et suavia, sic quaedam fideles et sanctae animae sunt in verbo et facto severiores et fortiores, quaedam vero mitiores et remissiores. #### Sane quatuor sunt, quae specialiter in vino discerni possunt, videlicet sapor, odor, pulchritudo sive color, et vigor. Spiritalis itaque vini, de quo loquimur, sapor percipitur et cognoscitur in doctrina, odor in fama, pulchritudo in decore boni exempli, vigor in rigore recti judicii. Ad saporem pertinet quod Psalmista dicit: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo! (Psal. CXVIII.) Ad odorem, quod Paulus ait: Christi bonus odor sumus in omni loco (II Cor. II). Ad pulchritudinem spectat quod idem alibi dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit; sicut in die honeste ambulemus (Rom. XIII). Ad vigorem, quod Psalmista canit dicens: Feci judicium et justitiam, non tradas me calumniantibus me (Psal. CXVIII). Vinum autem nonnunquam quanto est fortius, tanto accessit facilius et melius. Sic et viri sancti quanto sunt in bonitate fortiores, tanto fiunt contra delinquentes mordaciores. Bonum itaque est vinum, sed carius est acetum, quia bona est lenitas mansuetudinis, sed salubrior est aliquoties vigor severitatis. Hinc per sapientiam dicitur: Qui arguunt laudabuntur (Prov. XXIV). Et alibi: Verba sapientium sicut stimuli et quasi clavi in altum defixi (Eccl. XII). Hinc est quoque quod propheta postquam eum spiritus Dei in altum levavit, amatus (sic) indagatione spiritus sui abiit, quia quanto quisque per spiritum Dei sublimius attollitur, tanto amplius contra delinquentes indignatur. Hinc est denique quod in tabernaculo Domini fuisse describuntur acetabula (Exod. XXXIV), quia propter delinquentes, increpatio modis omnibus est necessaria. Quae si subtrahunt, tinea peccati totum corpus bonitatis paulatim corrumpit et demolitur. Per mustum autem, quod in dolio fervet, donec paretur et purgetur, quid rectius accipimus quam gratiam vel vitam neophytorum ac poenitentium, qui diversarum cogitationum et affectionum aestibus agitantur, donec conscientia purificata et clarificata, et pacificata quiescant? Quamvis enim gratia coelestis velut dulce vinum dolio humanae menti suaviter divinitus infundatur, et ab ipsa mente gratanter ac jucunde suscipiatur, mirabiliter tamen ipsam gratia suscepta gravat, dum eam vel per memoriam peccatorum amaricat, vel ad satisfaciendum et ad bene vivendum stimulat, urget et sollicitat, quemadmodum de beato Joanne legimus quod liber, quem ad comedendum coelitus accepit, in ejus ore sicut mel dulcis fuit: sed ventrem ejus amaricavit (Apoc. X). Nam, ut ait Salomon: In multa sapientia multa est indignatio, et qui addit scientiam addit et dolorem (Eccle. I). #### Recte ergo per fervorem musti bullientis designatur angor et fervor animae poenitentis, et ad emendationem totis viribus enitentis. Per dolia vero vel vasa ferrata, quid convenientius intelligimus, quam illorum vitam aut conversationem, qui post conversionem, claustralis disciplinae vinculis mancipantur, ut ejus rigore constricti virtute et opere fortiores in posterum efficiantur? Qui inibi clausi velut mustum absque spiraculo constringuntur, quia ad ea quae secundum carnem placere possunt, ne ad modicum quidem exire permittuntur. Quid enim habere potest spiraculi, cui etiam cogitare prohibetur quae sunt mundi? Quorum quidam (quod sine dolore dicendum non est) suis peccatis exigentibus, vincula rumpunt et vinum effundunt, quia per suam impatientiam gratiam amittunt. Unde bene Dominus per prophetam Judaico populo dixit: Excussisti jugum, rupisti vincula, dixisti: Non serviam (Jer. II). Alii vero non minori dementia vexati, tot et tantis jejuniis student atque vigiliis se macerare, ut inceptum propositum disciplinae non valeant tenere, et confractis viribus tam animi quam corporis nulla bona opera, nullas virtutes queant exercere; et dum semetipsos indiscrete affligunt, gratiae coelestis jucunditatem et fructum amittunt. Audivimus et etiam vidimus quosdam post talem abstinentiam ad tantam ingluviem delapsos, ut non possent satiari. Qui autem inter utrumque volant, et per regiam viam ambulant; qui disciplinae vincula non rumpunt, nec se irrationabiliter affligendo destruunt, ad summae culmen perfectionis plerumque pertingunt. Unde et ex sua fortitudine nonnunquam verbo vel exemplo vigorem bonitatis conferunt. #### Aliquando vina herbis pigmentariis aut aromatibus conficiuntur, ut gratiora potantibus efficiantur. Quod in electis veraciter tunc peragitur, dum eorum sanctitas donis quibusdam specialibus et excellentibus conditur et roboratur, ut calix eorum salutaris misto sit plenus (Psal. VII), et inebrians, et praeclarus (Psal. XXII). Quaedam etiam sunt dolia vina debilia continentia, quae videlicet vina, quia ad vigorem fortium non consurgunt, recte vitam infirmorum minusque perfectorum significant. Talia quoque; vina quorumdam accidentium impulsibus facile deteriorantur, adeo ut multoties projiciamur, quia infirmi quique et imperfecti cito persecutionibus ac tentationibus franguntur et vincuntur, intantum nonnunquam ut non probentur, sed reprobentur. Et tamen illud imputandum non est gratiae divinae, sed malitiae humanae. Denique faex, quae sub vino in imo residet dolii, fomitem designat peccati, qui licet in hac mortalitate penitus nequeat exinaniri; debet tamen semper deorsum premi, ne sursum ascendat, animique virtutes sua foeditate corrumpat. Sane quemadmodum justi sunt dolia Dei gratiam Dei continentia, sic injusti sunt dolia diaboli in semetipsis culpam habentia. Et de his sic Scriptura clamat: Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile (Deut. XXXII). Nonne tibi dolia diaboli fuisse videntur filii Jacob, Simeon et Levi? De quibus ipse Jacob testatur dicens! Simeon et Levi fratres, vasa iniquitatis bellantia; in concilium eorum non veniat anima mea, et in coetu eorum non sit gloria mea, quia in furore suo occiderunt virum, et in voluntate sua suffoderunt murum. Maledictus furor eorum, quia pertinax; et indignatio eorum, quia dura. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel (Gen. XLIX). Quidam etenim sunt pestilentes, qui sibi quaedam malitiae germanitate conjuncti totam turbant aliquando civitatem Dei, et furore suae iracundiae fortiter arrepti virum occidunt, quia praelatum viriliter agentem, perfecte loquentem, inquantum valent, subvertunt. Vtro denique occiso, murum suffodiunt, quia malignitatis suae gladiis praelato represso munimenta virtutum et bonorum operum in sancta congregatione funditus pro viribus destruunt. #### Fratres, in consilium eorum non veniat anima nostra, et in coetu eorum non sit gloria nostra. Sit maledictus furor eorum, quia pertinax, et indignatio eorum, quia dura. Quid autem de talibus sit agendum ad periculum evadendum ipse Jacob insinuat dicens: Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Nihil enim melius de talibus agitur, ut periculum evadatur, quam ut separentur ab invicem, ne manus eorum implere possint conceptam et incoeptam iniquitatem. Sed et diligenter attendendum est quod caedem, quam Simeon et Levi per audaciam compleverunt, per fraudulentiam inceperunt. Primum enim cum Hemor et Sichem filii Jacob in dolo de circumcisione locuti sunt, et circumcisione facta tertia die, quando gravissimus vulnerum dolor est, illis resistere non valentibus, Simeon et Levi caedem peregerunt (Gen. XXXIV). Sic, sic, charissimi nobis, quidam malignantes praelatis Ecclesiae, vel etiam amicis et fratribus, fraudulenta consilia saepe tribuunt, quibus eos postmodum nequiter involvunt. Sed quae merces fraudulenta consilia dantibus debeatur aut reddatur Habacuc propheta testatur dicens: Vae qui potum dat amico suo mittens fel suum et inebrians, ut aspiciat nuditatem ejus. Repletus est ignominia pro gloria (Habac. II). Bibe tu quoque et consopire. Circumdabit te calix dexterae Domini, et vomitus ignominiae super gloriam tuam. Hinc Salomon de fraudulentis ait: Ipsi contra sanguinem suum insidiantur, et moliuntur fraudes contra animas suas (Prov. I). Captio namque, quam abscondunt, apprehendit eos, et in laqueum, quem absconderunt, cadunt ipsi (Psal. XXXIV). Talium ergo non solum audacia est frangenda, sed et fallacia prudenter est cavenda. Habet quoque diabolus alia dolia, alia vinorum genera continentia. Non solum etenim malignantes replet nequitia, sed et luxuriantes replet immunditia. Inde est quod meretrix illa famosa Babylon aureum poculum in manu legitur tenere, per quod inebriat reges et gentes terrae (Jer. LI). Non enim sufficit diabolo, ut quosdam impleat vitiis spiritalibus, nisi et alios impleat vitiis carnalibus. Aliquando vero ut mistum faciat, quosdam vitiis utrisque foedat. Non simus, fratres, dolia diaboli vitiis repleta. Simus autem dolia continentia vinum Dei, vinum per veram sanctitatem, acetum per justam increpationem, ferratum per rigorem et disciplinam justitiae, pigmentatum vel mellitum per suavitatem dulcedinis internae, vel certe vinum debile per mediocritatem imperfectionis humanae. Haec idcirco, fratres, ita diximus, quia vita exterior manifestat quale vinum unusquisque intra semetipsum contineat. Scriptum quippe est quod amictus corporis, et risus dentium, et ingressus hominis enuntiant de illo (Eccl. XIX). Cella igitur vinaria sancta est Ecclesia; quodlibet dolium quaelibet fidelis ac perfecta anima; tabulae quibus dolia construuntur. virtutes, quas habemus per gratiam; fundus posterior rationalitas, anterior sensualitas; apertura per quam vinum infunditur, mentis intelligentia, vinum gratia, foramen duciculi seu fonticuli per quod exit, eloquentia vel operatio bona. #### Introduxit me rex in cellam vinariam, ordinavit in me charitatem (Cant. II). Verba ista, charissimi, cujuslibet fidelis sunt animae, que se Christo duce in sanctam Ecclesiam gaudet introductam et coelesti gratia per verba et exempla perfectorum sanctorum, qualis iste fuit, cujus hodie solennia celebramus, gratulantur imbutam. Ingrediamur, fratres, et nos in sanctam Ecclesiam, ingrediamur, inquam, non tantum fide, sed et dilectione, id est non solum credulitate, sed etiam operatione, non solum visibili sacramentorum participatione, sed etiam invisibili, spiritualium donorum perceptione. Ordinavit in me charitatem. Habent quaelibet virtutes vel bona opera ordinem suum. Ordo nimirum est eleemosynae, ut primum temetipsum des Deo, deinde tua des pro eo. Nam si tua des Deo et teipsum zabulo, non est aequa partitio. Primo ergo miserere animae tuae placens Deo (Eccli. XXX). Nam qui sibi nequam est, cui bonus erit? (Eccli. XIV.) Primum vesti te bonis operibus, deinde indue pauperem vestibus. Primum recipe Christum corde tuo, deinde pauperem hospitio tuo. Dum vis peregrinari primum elongare a vitio tuo, deinde a vico tuo, sic et charitas secundum divinum praeceptum suum habet ordinem, ut primum diligas et quantum potes, Deum, deinde proximum tuum sicut teipsum. Intremus, fratrem in cellam hanc vinariam, et accedamus ad majora dolia, fortiora vina continentia, id est ad sanctos perfectiores coelesti gratia perfectius abundantes, ut per ipsos inebriemur ab ubertate domus Dei, et de torrente voluptatis ejus potemus (Psal. XXXV), et per ipsos hauriamus salutem a Domino (Prov. VIII). Intremus, inquam, ut modo inebriet per gratiam, et ordinata divinitus in nobis charitate postea mereamur inebriari per gloriam. Quod nobis praestare dignetur Jesus Christus Dominus noster, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Amen. ####  |