| #### CAP. XXVI. De injuste excommunicato utrum ligatus sit. |

| #### #### De injuste excommunicato quaeritur utrum apud Deum ligatus sit. Si enim non est, quid est quod in typo Ecclesiae dictum est Petro: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis? (Matth. XVI.) Sed forte solutionem mendicans dices: Quodcunque ligaveris juste super terram, erit ligatum et in coelis. At quomodo dicetur injuste dedisse sententiam, qui rei veritatem scire non praevalens secundum audita recte judicavit? Item beatus Gregorius ait: Sententia pastoris sive justa sive injusta timenda est. Ad quid ergo timenda est si non tenet? Econtrario videtur quod sententia injuste lata in irritum cedat. Dicit enim decretum, causa 11: Si lata fuerit in te sententia, depone errorem et evacuata est sententia. Errorem dicit culpam propter quam datur sententia. Si ergo deposito peccato propter quod data est sententia, ipsa evacuatur, multo magis vacua est ab initio, quae non propter peccatum ejus qui in causam ductus fuerat, sed ex odio sacerdotis est pronuntiata, vel sine ordine canonico vel ex causa injusta. Haec tria namque in sententia excommunicationis pensanda sunt: animus judicis, ordo et causa. Quorum si unum pervertatur, dicitur injusta, modo ex animo, modo ex ordine, modo ex causa. Cum autem praedicta tria ad sententiae justitiam exigantur, videlicet ut animo correctionis detur non odii, et ordine canonico, et pro causa talem promerente sententiam, causa prae omnibus judicium obtinere videtur ut si causa non praecesserit, excommunicatio vera non sit, nec apud Deum teneatur ligatus, qui sine culpa sua fuerit excommunicatus. Quomodo enim sine culpa potest quis ligatus esse apud Deum, qui merita causarum sine fallacia solus examinat? Nam et apud homines injustum habetur, ut quis sine merito puniatur. Denique excommunicationis et absolutionis idem est (quantum ad hoc) judicium. De absolutione autem sic loquitur beatus Gregorius: Tunc vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani Lazari illa resurrectio designat, qua mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras (Joan. XI), et postmodum is qui vivens fuerat egressus, a discipulis est solutus. Ex qua consideratione nobis intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere, quos auctorem nostrum intelligimus per suscitantem gratiam vivificare. Ex his verbis videtur nec excommunicationem nec absolutionem veram esse, quae non sequitur summi pastoris sententiam, quae merita causarum exanimat nec aliquem immeritum damnat. Augustinus in psalmum XXVIII: Praevalebit in te falsum testimonium, sed apud homines. Nunquid apud Deum valet, ubi causa tua dicenda est? Quando Deus erit judex, alius testis quam conscientia tua non erit. Inter justum judicem et conscientiam tuam, noli timere nisi causam tuam. Ut hanc quasi contrariarum litem rationum dissolvere possis, vide quando dictum est Petro in typo Ecclesiae: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis (Matth. XVI). Invenies hoc dictum esse in datione clavium regni coelorum. Ac si diceret Dominus: His clavibus utere, et quidquid secundum eas ligaveris vel solveris, ligatum erit vel solutum erit apud me. Quod est: Ratum erit apud me quidquid secundum has quas tibi do claves feceris. Hae claves, potestas et discretio intelliguntur. Discretio autem datur ut clavis, quando usus ejus conceditur, sicut pennas avi dare dicitur qui solvit ligatas. Discretio autem quaedam est in re, quaedam in operatione. Discretio est in re, qua sine fallacia verum a falso discernitur. Discretio in operatione, qua ordine judiciario proceditur in causa, et secundum audita recte judicatur. Quod et sine fallacia et cum fallacia fieri contingit. Discretio autem quae hic clavis dicitur, utrumque complectitur. Si quis ergo potestatem excommunicandi habens, ea discrete utatur, ut ordine judiciario procedat, et diligentiam quam potest adhibeat, verum etiam a falso sine fallaciae nubilo discernat, ipse ex potestate sibi tradita ligat, et qui sic ab eo ligatus est apud homines, etiam apud Deum ligatus est, id est ratum habet Deus quod potestate sua discrete utendo fecit minister ejus. Et sicut in terra ligatus est, id est, ab Ecclesia militante separatus, ita etiam a curia coelesti, ut sicut nullus hominum cum eo habet colloquium, ita nullus angelorum ei credatur praestare auxilium. De eo qui ordine judiciario ligatus est pro causa tamen injusta, dicimus quod non est ligatus apud Deum, nisi contumax inveniatur, salva tamen Evangelii veritate dicentis: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis. Coelorum enim nomine praesens Ecclesia designatur. In qua excommunicatus habetur et evitatur ut excommunicatus, et si apud homines teneat sententia, apud Deum non tenet, et ideo irritari meretur. Si post appellationem ad majorem audientiam fuerit excommunicatum, non tenet sententia, sed ipso jure habetur irrita. ####  |