| #### CAP. V. Quid erga singulas personas agendum. |

| #### #### Discretio personarum quantum quidem pertinet ad dilectionem, secundum meritum, quantum vero ad venerationem, secundum aetatem et officium habenda est. Meliores diligere, superiores honorare debemus, quia percontumacia est sive in eo qui propter inferiorem gradum, in homine virtutem despicit; sive in eo qui propter vitam inferiorem, gradum superiorem contemnit. Istis ergo honor, illis amor impendatur, sic tamen ut et honor istorum sit voluntarius, et illorum amor venerandus. Reverentia enim sine amore magis servilis est, et amore sive reverentia puerilis judicari debet. Cum tanta igitur humilitate et reverentia melioribus exhibendum est beneficium dilectionis, ut illis quasi ex necessitate videamur esse subjecti, et cum tanto affectu atque hilaritate superioribus solvendum est obsequium subjectionis, ut solo potius dilectionis debito illis credamur astricti. Istis sic reddamus sua quasi nostrum impenderemus; illis sic exhibeamus nostra, quasi suum redderemus. #### Sex denique modis discretionem personarum habendam ex his colligimus, tribus secundum dignitatem, et tribus secundum conversationem. Alii namque secundum dignitatem superiores sunt, alii aequales, alii inferiores. Superioribus obedientiam, timorem, obsequium et venerationem debemus exhibere, cum aequalibus pacem et concordiam custodire, invicem obsequio, beneficio et honore praevenire, in omni actione et verbo superiorem eis locum tribuere. Et si quando fortassis in aliquo negotio eos praeire cogamur, cum omni humilitate et reverentia quae facienda sunt non praecipere sed demonstrare, et si ut ipsi nos praecedant contigerit, cum alacritate et devotione quasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. #### Item secundum conversationem alios nobis quasi superiores, alios quasi aequales, alios quasi inferiores debemus attendere. Illorum conversatio inferior est nobis, quorum facta etsi condemnare non praesumimus, imitari tamen non debemus. Illorum conversatio par nobis est, quae sic nostrae infirmitati contemperata est, ut et virtutis exemplum praebeat, et cooperandi facilitate in consortium nos suae exercitationis admittat. Illorum conversatio supra nos est, quam venerari quidem et admirari possumus, imitari autem non valemus. Illorum conversatio superior nobis est, qui per longum disciplinae exercitium intantum profecerunt, ut virtutem illorum nostra infirmitas quamvis incipiat per amorem appetere, per imitationem tamen non valet coaequare. Illorum conversatio quasi par nobis est, quorum opera ita nostris viribus contemperantur, ut in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen devotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi inferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos imitari non debemus. Proinde in his, talis habenda est discretio, ut superioribus quidem in omni loco et in omni opere vel sermone exhibere studeamus reverentiam, et quidquid egerint aut ubicunque fuerint, non praesumamus impudenter eis nos quasi coaequando ingerere. Sic namque debemus in ejusmodi virtutis exemplum quod imitemur, quodammodo taciti et a longe considerare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesumamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis neque dari exemplum neque permitti judicium, quia hoc in eis fortassis ignorantia aut infirmitas excusat, quod si a nobis fieret, excusationem non haberet. Itaque necesse est ut sicut perfectorum societatem propter reverentiam appetere non praesumimus, ita quoque istorum consortium propter cautelam fugiamus, illos honorando, quia talibus sociari digni non sumus, istos cavendo, quia talibus sociati facile corrumpi possumus. Praeterea sicut is qui superioribus semper sociari appetit, se elatum esse indicat, ita qui cum pejoribus assidue conversari concupiscit, depravatum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum consortium appetere nolumus, duplex nobis utilitatis fructus provenit, quia et culpam fugimus, et innocentiae nostrae testimonium perhibemus. Quotidiana igitur et frequens conversatio nostra cum mediis et aequalibus nobis esse debet, ita ut inter eos etiam quoscunque in bono opere ferventiores cernimus, eorum societatem atque familiaritatem avidius appetamus. Cum his vero tanta nobis pacis et concordiae servandae diligentia sit, ut in nullo, inquam, negotio quantum in nobis est, fraterna dilectio perturbetur. Studeamus eis injuriam nunquam inferre aut molestiam, illatam vero nobis propter amorem fraternae charitatis aequo animo sustinere, nihil contentiose aut arroganter erga eos agere, sed parati semper in omni opere et pertinaciter insistentibus cedere, et laborantibus libenter subvenire. Et quia inter pares nonnunquam perversa quaedam virtutis aemulatio esse solet, ut videlicet sibi invicem de successu virtutum invideant, et ob hoc in exercendo bono opere tantum ne inferiores videantur, alter alterum praevenire contendant, tanto nos discretionis moderamine continere necesse est, ut operam nostram, sicut dictum est, neque ingeramus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia in utroque livoris suspicio esse potest. Si quando autem in aliquo forte negotio laborantibus opem ferre cupimus, tanta hoc humilitate et mansuetudine faciendum est, ut iisdem ipsis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes, vel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis operibus exsequendis minus inveniamur ferventes, quatenus bona conversatio nostra eisdem praebeat incitamentum virtutis, a quibus formam et exemplum sumpsit boni operis. Ista, fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis et cito intelligetis quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla bonorum, ubi et facienda audietis et facta videbitis. Et ne in hac etiam parte vobis ministerium nostrae exhortationis desit, ostendam nunc breviter quales vos vel ad percipiendam doctrinam, vel ad imitanda exempla bonorum exhibere debeatis. ####  |