| ### TRACTATUS QUARTUS. DE SACRAMENTIS IN GENERALI ET DE PRAECEPTIS DIVINIS. ###  |

| #### CAP. I. De sacramentis in generali. |

| #### #### Contra peccata tam originalia quam actualia, de quibus jam diximus, inventa sunt sacramentorum remedia, de quibus haec tria consideranda sunt: quid sit sacramentum, quare institutum, et in quibus consistat. Augustinus: Sacramentum est sacrae rei signum. Idem: Sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma, ut in sacramento baptismatis figuratur ablutio interior per illam exteriorem et visibilem. Unumquodque enim sacramentum ejus rei similitudinem debet habere cujus est sacramentum. Unde Augustinus: Si enim sacramenta quamdam similitudinem earum rerum quarum sacramenta sunt non haberent, omnino sacramenta non essent. Opponitur quod praedicta diffinitio non solis competat sacramentis, cum et ante sanctificationem hoc congruat aquae ut sit visibilis forma invisibilis gratiae; quia, sicut aqua auferuntur sordes corporis, ita per gratiam sordes animae. Sed ut solis sacramentis competat, sic intelligendum est: Sacramentum est visibilis forma invisibilis gratiae in eo collatae, quam scilicet confert ipsum sacramentum. Non enim est solummodo sacrae rei signum, sed etiam efficacia. Et hoc est quod distat inter signum et sacramentum; quia ad hoc ut sit signum non aliud exigit nisi ut illud significet cujus perhibetur signum, non ut conferat. Sacramentum vero non solum significat, sed etiam confert illud cujus est signum vel significatio. Iterum hoc interest; quia signum potest esse pro sola significatione quamvis careat similitudine, ut circulus vini; sed sacramentum non solum ex institutione significat, sed etiam ex similitudine repraesentat. Sicut enim jam diximus, sacramentum debet habere aliquam similitudinem ejus rei cujus dicitur sacramentum. Sciendum quoque est quod sacramentum appellatur quandoque in sacra Scriptura res sacra et mystica, sicut sacramentum incarnationis. Deinde videndum est quare sacramenta instituta sunt. Tria sunt propter quae instituta sunt: propter eruditionem, humiliationem, exercitationem. Propter eruditionem; quia cum homo ante peccatum haberet cognitionem veritatis et tunc sine medio posset Deum videre, per superbiam excaecatus est; et ut ad cognitionem redeat necessaria sunt haec visibilia per quae eruditur mens ad intelligenda invisibilia. Propter humiliationem quia cum rationalis creatura tantae dignitatis esset ut non ipsa sibi bonum esset, sed id solum quod est summum bonum (cum aliis rebus hoc quod sunt sit bonum suum, ut lapidi ligno), ut illud obtineret ante peccatum non aliud oportebat nisi ut desideraret; quia si desideraret, cognosceret bonum suum esse; si autem sciret suum esse bonum, sciret illud melius se esse; quia quidquid est bonum alicujus extra ipsum melius est eo; quod si sciret melius se esse, subjiceret se ei et hoc desiderio haberet illud. Quia tantae libertatis est rationalis natura, ut nunquam possit bonum illud habere nisi volens, unde ipsa sola in judicium venit. Sed quia per superbiam illud bonum amisit, per humilitatem recuperare oportet. Sed non sufficit in hoc solo humiliari ut subjiciatur Deo; quia et hoc ante peccatum debebat, post quod plus facere oportet. Et ideo sunt instituta sacramenta ut non solum Deo subjiciamur, sed etiam inferiori naturae, ut in istis quaerat homo salutem sed non ab istis. Magna enim humilitatis exhibitio, in istis visibilibus et homine multum inferioribus salutem quaerere. Propter exercitationem sunt instituta, quia cum homo non possit esse sine exercitatione, ut removeretur a mala exercitatione et superflua, et exerceret se in bona, instituit Deus sacramenta et eorum certa loca, ut in ecclesia audiatur missa et ibidem sacerdoti confessio fiat, et similia. Tria sunt genera exercitationum: unum ad aedificationem animae pertinet, secundum ad corpus fovendum, tertium ad animae subversionem. Primum indixit, medium concessit, ultimum prohibuit. In tribus consistit sacramentum: rebus, factis, dictis. Rebus, ut sunt aqua, oleum et similia. Factis, ut sunt submersio, insufflatio. Dictis, ut est invocatio Trinitatis. Hic potest quaeri: Cum in istis sacramentis praecipue hominis salus consistat. quare ab initio non fuerunt constituta ut ab initio esset sacramentum baptismi, sacramentum confirmationis, etc. Ad quod potest dici quod sicut paulatim crevit per intervella temporum agnitio fidei, ita congruebat ut tunc obscura essent sacramenta; modo quia veritas in lucem venerat manifesta. Cum enim circumcisio et baptismus signa sint ejusdem gratiae intus a peccato liberantis, manifestius hoc in baptismo significatur quod abluit totum corpus, quam in circumcisione quae unius partis tantum pelliculam auferebat. Itaque ab initio mundi, et in tempore naturalis legis et in tempore scriptae legis contra peccata et originalia et actualia fuerunt sacramentorum remedia. Prius sacrificia; ut hostia Abel, Noe, et aliorum fidelium. Postea non solum sacrificia, sed etiam circumcisio, quae fuit tempore Abrahae imperata. Gregorius in Moralibus: Quod apud nos valet aqua baptismi, hoc egit apud veteres vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro iis qui de stirpe Abrahae prodierunt mysterium circumcisionis. Sed cum pro parvulis sacrificia offerentur, quomodo verum erit quod dicit Gregorius: sola pro parvulis fides? Ad quod potest dici quod per sola non excluduntur sacrificia; sed dicitur sola fides, id est, nuda et in mysterio velata tunc fuisse in parvulis, id est in iis quibus non erat revelatio facta futurae incarnationis. Pro majoribus virtus sacrificii; quia perfecti, quibus revelatum fuerat mysterium incarnationis, virtutem sacrificiorum intelligebant, quid scilicet significarent illa sacrificia. Circumcisio Abrahae imperata fuit, quae octava die fiebat et lapideis cultris. In carne praeputii ideo justa est fieri; quia in remedium instituta est contra originale peccatum quod a parentibus contraximus propagati in concupiscentia, quae in parte illa magis dominatur. Et significabat circumcisio carnis circumcisionem mentis; quia mundatur anima a vitiis. Octava die ideo fiebat quod per octavam significatur resurrectio, quae erit post hanc vitam quae volvitur septem diebus; et ibi erit perfecta circumcisio quando liberabitur caro a servitute corruptionis. Duplex itaque erat res illius sacramenti: circumcisio a peccatis quae est in anima, et circumcisio a peccato et ab omni poena peccati qui erit in resurrectione, et in anima et in corpore. Constat itaque tres esse circumcisiones. Prima est sacramentum; et duae sunt res illius sacramenti. Cultri lapidei Christum significabant. Unde Apostolus: Petra autem erat Christus (Joan. I); qui scilicet tollit peccata mundi (I Cor. X). De mulieribus autem quaeritur quod remedium contra originale peccatum haberent. Respondetur: Fidem, oblationes, et sacrificia. Solet quaeri etiam de parvulis quae moriebantur ante octavam diem, quod remedium haberent, vel utrum damnarentur. Beda videtur dicere quod damnarentur, dicens: Qui nunc per Evangelium terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei (Joan. III), et ipse dudum clamabat per legem suam: Masculus cujus praeputii caro non fuerit circumcisa peribit anima illa de populo, quia pactum meum irritum fecit. (Gen. XVII.) Sed melius videtur hoc Dei relinquendum judicio quam temere aliquid definire. Quaeritur quid distat inter baptismum et circumcisionem quantum ad efficaciam. Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant; tamen in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. ####  |