| #### QUAESTIO CXXX. |

| #### #### Gratia Dei sum id quod sum, etc. Quaeritur de qua gratia loquatur. Siquidem de gratia Dei operante, et cooperante, sive gratia praeveniente, et gratia subsequente, jam in superioribus dictum est: gratia enim praeveniens, vel operans eadem est: quae operatur in nobis sine nobis, scilicet praeparando, et sanando liberum arbitrium, ut bonum velit, quam notat Apostolus dicens: Gratia Dei sum id quod sum: gratia vero subsequens, vel cooperans una et eadem est, quae operatur in nobis, non sine nobis, subsequendo, et adjuvando, ne frustra velimus, quam notat Apostolus dicens: Et gratia ejus in me vacua non fuit, quia omnibus plus laboravi: non autem ego, sed gratia Dei mecum. Ex hoc itaque, quod dicit: Ego sum id quod sum gratia Dei, destruitur error Pelagianorum, qui dicebant liberum arbitrium ad salutem promerendam sufficere. Item ex eo quod supponit, et gratia ejus in me vacua non fuit, hominem ostendit ex libero arbitrio aliquid posse, quod quidam haeretici negant dicentes, quod homo nil promereri potest. Apostolus vero demonstrat hominem ex se quidem nil posse, sed tantum ex gratia superveniente: oportet enim hominem gratia praeveniri: deinde liberum arbitrium, jam a gratia praeventum ipsi gratiae cooperari debet: cujus natura talis est ut relucere et cooperari possit, sicut radio solis oculus tactus videre potest. Quod ergo homo operatur, ex gratia est cui cooperatur. Quaedam enim gratia, ut jam dictum est, operatur sine adjutorio hominis, quia compungit mentem, et excitat, homo vero sine gratia, nec consentire potest gratiae, nec aliud quidquam efficere, sed gratiae trahenti et ducenti innititur, et sic gratia adjutus promeretur. Ex quo patet quod non tantum gratia est, quando homo aliquid boni facit, sed etiam ex libero arbitrio, licet totum sit opus gratiae, vel per se, vel cum homine operantis. Sunt itaque quaedam ex sola gratia, quaedam ex gratia et homine. ####  |