| #### CAP. XII. Quid sit poenitentia. |

| #### #### Postquam de iis diximus quae in poenitentia consideranda sunt, dicendum est quid sit poenitentia. Ut vero ait Gregorius: Poenitentia est perpetrata mala plangere et plangenda non committere. Nam qui sic alia deplorat ut alia tamen committat; adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata luxuriae quis defleat, et adhuc avaritiae aestibus anhelet? Haec verba Gregorii magis quam sensum quidam attendentes, dicunt non amplius ad mortem peccare eum qui semel poenitet, etsi amplius eum contingat ad mortem peccare, non fuit poenitentia quam prius egit. Alias quoque inducunt auctoritates ad idem ostendendum. Isidorus de summo bono. Irrisor est enim poenitens qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. Isaias peccantibus dicit: Lavamini, mundi estote (Isa. I). Lavatur et mundus est qui et praeterita plangit, et flenda iterum non committit. Lavatur et non est mundus qui plangit quae gessit, et post lacrymas ea quae fleverat repetit. Item: Inanis est poenitentia quam culpa sequens coinquinat. Ambrosius, de unica poenitentia: Reperiuntur qui saepius agendam poenitentiam putant qui luxuriantur in Christo. Nam si vere agerent in Christo poenitentiam, iterandam non putarent. Idem: Sicut unus baptismus, ita est una poenitentia. Sed, quoniam non littera, sed spiritus vivificat (II Cor. III); sensum auctorum in supradictis inspiciamus. Poenitentia est perpetrata mala plangere, et plangenda non committere, id est de dolere et non tunc ut iterum peccet in voluntate habere. Non enim judicat Deus hominem pro iis quae futura sunt et non praesentia opere seu voluntate; nec ulla probabilitate sequitur (si poenitentia est perpetrata mala plangere et plangenda non committere) et iste committit plangenda: igitur non fuit poenitens. Sed hoc sequeretur: igitur non est poenitens, quod nos bene concedimus, scilicet quod tunc non est vere poenitens. Sed quod olim non fuerit nullatenus a Catholicis est dicendum. Illud quod Isidorus dicit: Inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat: sic est intelligendum. Inanis scilicet carens fructu. Est enim fructus poenitentiae vitare poenam gehennalem et adipisci gloriam. Est enim illa poenitentia mortua, sicut et alia bona propter superveniens malum; et quanquam mortua sint illa bona, non tamen audet aliquis dicere quod non fuerint bona. Ita et de poenitentia priore dicimus, quod vera poenitentia fuit, si habuit cor contritum; et licet modo mortua sit sicut et alia priora bona, tamen reviviscere potest, si de isto quod postea commisit poenitens fuerit. Quod iterum dicit Ambrosius: Sicut unum baptisma, ita est una poenitentia. Dictum est de solemni poenitentia. In eodem enim capitulo Ambrosius supponit quae tantum publice agitur. Solemnis poenitentia dicitur quae fit in manifesto extra Ecclesiam, scilicet quae de gravibus peccatis tantum injungitur, et de iis qui manifeste Ecclesiam laeserunt. Et olim illa poenitentia non iterabatur et adhuc quidem in quibusdam ecclesiis hoc servatur pro reverentia sacramenti; nec injungitur illa solemnis poenitentia iterum criminaliter peccanti, sed datur aliquod consilium. Itaque nos non litterae quae occidit, sed spiritus qui vivificat sectatores; non ideo dicamus aliquem non poenitere quia iterum delicturus sit; sed ideo veraciter poenitere quia de praeteritis dolet, et ut alia committat tunc non habet in voluntate. De David namque legitur quod post poenitentiam peractam cum jam ei esset dictum: Transtulit Dominus peccatum tuum a te (II Reg. XII); commisit illud peccatum pro quo tot millia hominum perierunt, scilicet quia populum numeravit. ####  |