| ### LIBER TERTIUS. ### IN RELIQUOS PENTATEUCHI LIBROS, ET PRIMO IN EXODUM. ###  |

| #### CAP. I. De nativitate Moysi, et exitu Israel de Aegypto. |

| #### #### Nota est historia de Nativitate Moysi (Exod. II seq.), et quomodo invenit eum filia Pharaonis juxta flumen, et quomodo tradidit illum matri illius nutriendum, et postea adoptavit eum sibi in filium. Notum etiam est quomodo misit eum Deus ut educeret filios Israel de Aegypto, decem plagis flagellata, et quomodo mare Rubrum transierunt, et desertum, et ad terram promissionis, completis quadraginta annis, venerunt. Moyses juxta flumen significat quemlibet hominem, juxta fluvium praesentis saeculi positum; filia regis gratiam designat, quae quemlibet ad vitam praedestinatum de fluxu saeculi liberat, et in filium adoptat, ut qui prius fuerat filius irae, deinceps existat filius gratiae. Quae tradidit eum mulieri Hebraeae, scilicet matri ejus Ecclesiae, ut quem gratia regeneraverat Ecclesia nutriat. Quae videlicet sancta Ecclesia mulier recte dicitur, quia sponso suo Christo fideliter multos fideles parit et nutrit. Et haec est Hebraea id est transiens, quia non habet hic manentem civitatem, sed futuram inquirit (Hebr. XIII). Moyses autem grandis effectus, scientia eruditus, in Aegyptum propter filios Israel mittitur, quia fidelis quilibet justitia enutritus, scientia Scripturarum imbutus, praedicator a Deo constituitur. Pharao, qui interpretatur negans eum, id est Dominum, significat diabolum, qui eum negavit quando dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo. Aegyptus interpretatur tenebrae, et significat saeculum, non secundum hoc quod homines vivunt, sed secundum hoc quod in ipso male vivunt. Principes ejus, daemones sunt, qui ejus voluntati semper obediunt. Lutum in quo servierunt filii Israel Pharaoni. eo quod lutum inquinat, luxuriam designat. Palea, eo quod levis est, et cito transvolat, vanam gloriam significat. Later quoque, qui de molli terra confectus, per decoctionem ignis durescit, humani cordis duritiam, per longam sive concupiscentiae, sive libidinis aut avaritiae consuetudinem decoctam ostendit: per quam multi serviunt in his omnibus hodie Pharaoni, qui tamen sunt ad vitam aeternam praedestinati, et terram coelestis patriae adepturi. Flagellatio Aegypti destructionem significat saeculi, non secundum hoc quod divina providentia regitur, sed secundum hoc quod in ministerio praedicationis in sua malitia debilitatur. Primogenita principalia exprimunt vitia. Primogenita vero interficiuntur, quando per gratiam Dei principalia vitia destruuntur. Occisio agni passio Christi, per quam omnes electi liberantur a servitute diaboli et de captivitate praesentis saeculi. Cujus videlicet agni sanguine utrumque postem nostrum linimus (Exod. XII), cum passionem ejus et corde credimus, et ore confitemur (Rom. X). Lactucae agrestes, amaritudinem exprimunt poenitentiae. Cum enim sacramento Dominici corporis communicamus, flagitia sub Pharaone retroacta deflere debemus. Accinctio renum significat continentiam. Calceamenta, quae de coriis animalium mortuorum fiunt, mortalitatis memoriam significant. Baculi, quos tenere debebant in manibus, significant justitiam, in baculis enim rectitudo est. Festinatio comestionis celeritatem exprimit conversionis. Aurum Aegypti, quod filii Israel tulerunt, eo quod fulgidum est, philosophicam insinuat sapientiam. Argentum autem, quia sonorum est, significat eloquentiam. Arma, quibus filii Israel leguntur armati, virtutes insinuant, quibus contra vitia armamur - castitatem, per quam munimur contra luxuriam; humilitatem, contra superbiam, et sic de caeteris virtutibus et vitiis. Farina non fermentata, quam secum tulerunt, simplicem et sanam doctrinam designat, haeretica pravitate minime corruptam. Mare Rubrum baptismum significat Christi sanguine consecratum. In mari Rubro submersus est Pharao, et principes ejus, et in baptismo liberamur a potestate diaboli, et principium illius. Desertum, quod transito mari Rubro filii Israel intraverunt, vitam significat spiritualem, quam, accepta baptismi gratia, agere debemus. Quae vita recte dicitur desertum, quia a multis deseritur, et a paucis colitur: quia quamvis multi vocati, pauci tamen sunt electi. Multi nomine tenus in vita sunt spirituali, qui prava voluntate sunt in vita saeculari. Amalecitae, qui primum filiis Israel armati occurrerunt, et reges qui postea contra eos pugnaverunt duorum vitiorum demonstrant genera, carnalia et spiritualia, cum duplici hoste pugnantia per diversos homines et daemones. Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra potestates tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus (Ephes. VI). Jordanis, qui interpretatur descensus, significat mortem, et terra promissionis aeternam beatitudinem. In transitu Jordanis inferior pars aquae ad inferiora decurrebat, superior autem solidata subsistebat. Sic in morte inferior pars hominis, scilicet caro, inferius decurrit, quia terra est, et in terram superior pars ejus, id est anima, solidata subsistit, quia suam jam recipiens stolam, ad aeternitatem transit. Duo vero sunt bona quae nobis in coelesti patria promittuntur: lac et mel. Lac, quia de carne est, significat humanitatem Christi; mel vero, quia de rore coeli concrescit, designat ejus deitatem. Accipiamus itaque terram lacte et melle manantem: quia in hoc beatificamur, quod humanitatem Christi et ipsius divinitatem contemplamur. Aegyptus itaque, vita saecularis; desertum, vita spiritualis; terra promissionis, vita coelestis. Pharao diabolus, principes ejus daemones, lutum luxuria, palea vana gloria, aurum philosophica sapientia, argentum eloquentia, later duritia cordis, fluvius Aegypti fluxus saeculi. Moyses praedicatores, filii Israel Christiani, interfectio primogenitorum destructio principalium vitiorum, occisio agni passio Christi, agrestes lactucae amaritudo poenitentiae, farina non fermentata simplex doctrina, mare Rubrum baptismus, populus Amalecitarum vitia carnalia, sive perversi homines. Og et alii reges vitia spiritualia, sive daemones, terrae promissionis possessio aeterna beatitudo, calceamenta mortalitatis memoria, baculi justitia, festinatio comestionis celeritas conversionis, accinctio renum continentia, duo postes fides et confessio. ####  |