| #### CAP. VIII. De tribus speciebus hominum respectu arcae. |

| #### #### Hic considerare possumus tres hominum species, alios qui intus diluvium habent et non arcam, alios qui et diluvium, et arcam intus habent, sed in arca non sunt, alios qui in diluvio et arcam habent, et in arca manent. In diluvio sine arca sunt infideles, quos carnis desideria involvunt, qui praeter hanc vitam transitoriam aliam esse nesciunt. In diluvio arcam habent, sed in ea non manent ii, qui jam per fidem post hujus mutabilitatis finem vitam immortalem esse venturam credere didicerunt, sed posthabita hac temporalium rerum delectationi animum suum subjiciunt. Dicit enim Scriptura: Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum (Matth. VI). Ubi est delectatio tua, ibi est et cogitatio tua. Ubi vero est cogitatio tua, ibi est interioris hominis habitatio. Nam ibi quisque secundum interiorem hominem habitare dicitur, ubi cogitatione conversatur. Itaque ii, qui delectationem cordis sui in vanitate hujus mundi constituunt, quamvis arcam fidei habeant, intus tamen naufragi sunt. Ut autem taceam caeteros mundi amatores, quot modo litteratos cernimus, qui vocari Christiani volunt, et cum caeteris fidelibus Ecclesiam intrant, et de sacramentis Christi participant, in quorum cordibus saepius est memoria Saturni et Jovis, Herculis et Martis, sive Achillis et Hectoris, Pollucis et Castoris, Socratis et Platonis et Aristotelis, quam Christi et sanctorum ejus? Nugas poetarum diligunt; et veritatem divinarum Scripturarum aut negligunt, aut (quod pejus est!) irrident, et contemnunt. Videant nunc quid eis prosit foris Ecclesiam ingredi, et intus in corde a fide fornicari. Ego eis pronuntio, quod illis in fine sociandi sunt, quos nunc in cogitationibus suis per affectum cordis sibi conjungunt, et quorum hic vitam diligunt, eorum illic supplici participes erunt. Quid illis prodest habere fidem, et non manere in fide? Quid illis prodest navem integram habere, et in fluctibus naufragium, non dicam pati, sed sponte facere? Quid prodest veritatem cognoscere, et falsitatem diligere? Non sunt tales qui vere fideles sunt. Vis scire quales sint? Audi qualis unus illorum fuerit, et tales omnes intellige. Dissimiles enim esse non possunt, qui veritate unum sunt. Audi ergo quid de illo: Lex Dei ejus in corde ipsius (Psal. XXXVI), hoc est arcam intus habere, et quia hoc fortassis non sufficit. Audi iterum: In lege Domini voluntas ejus (Psal. I); hoc est in arca habitare. Hic perfectus est, qui diligit quod credit, ut habeat fidem operantem ex dilectione, quae mundum vincit (Gal. V; I Joan. V). Haec est arca, in qua nos salvari oportet, quae ab aquis portari potest, submergi autem omnino non potest, quia hoc mundo utitur quidem ad necessitatem, sed non succumbit ei per cupiditatem. Hoc est quod in psalmo dicitur: Hoc mare magnum, et spatiosum manibus, illic reptilia quorum non est numerus. Animalia pusilla cum magnis, illic naves pertransibunt (Psal. CIII). #### Matre enim in nobis est concupiscentia hujus mundi, in qua si quae delectationes inveniri possunt multis amaritudinibus aspersae sunt, quae secundum affectum carnalem deorsum in corde nostro fluunt. Reptilia sunt carnales cogitationes diversorum vitiorum feditate deformes. Quas dum inordinate ad cor nostrum admittimus quasi quibusdam monstruosis reptilibus interiora nostra replemus. Navis est illa arca spiritualis, id est fides nostra, quae intrinsecus sursum suspensa calcat concupiscentiam mundi. Naves autem dixit propter multas animas. Nam et multae animae una anima propter unam fidem et dilectionem, et una fides multae fides propter multas animas fideles, quomodo dictum est. Fides tua te salvam fecit, et fides mea, et fides illius cum tamen una sit fides catholica. Sola ergo navis fidei mare transit, sola arca diluvium evadit, et nos si salvari cupimus non solum ipsa in nobis sit, sed nos in ipsa oportet maneamus. Et nemo fidens conscientiae suae dicat. Quid mihi cum hac arca? Exsiccatum est in me diluvium carnalis concupiscentiae. Qui foris est, nescit quid intus agatur; sed si redierit homo ad cor suum inveniet, ibi tempestuosum salum saevis mundantium passionum et desideriorum malorum procellis exagitari, quae toties animum deorsum mergunt, quoties eum per consensum sibi subjiciunt. In omni enim homine, quandiu in hac vita corruptibili vivit, ubi caro concupiscit adversus spiritum, hoc diluvium est; vel potius omnis homo in hoc diluvio est, sed boni in eo sunt sicut ii, qui in mari portantur a navibus, mali vero in eo sunt sicut naufragi, qui volvuntur in fluctibus. In bonis quidem aquae hujus diluvii in hac vita minui incipiunt, et secundum differentiam gratiarum in singulis plus minusve decrescunt, plene tamen nunquam exsiccari potest terra humani cordis, quandiu in hac vita vivunt. Et ideo columba emissa non invenit hic, ubi requiescat pes ejus, sed semper ad arcam revertitur, quia mens pura, dum in hoc mundo nihil reperire potest, ubi affectionis suae pedem secure figat, diu extra custodiam internae meditationis morari reformidat; sed si forte aliquando per cogitationem exiverit, cito quasi columba avolans, et elongans ad solitudinem conscientiae redit ubique a strepitu exteriori, quasi in arca a fluctibus requiescit. Intelligamus ergo in nobis esse quod fugimus, in nobis esse quo fugere debemus concupiscentiam, et fidem. Concupiscentiam quam fugere debemus; fidem, quam debemus apprehendere. De concupiscentia ascendere, ut illam proficiendo relinquamus; per fidem ascendere, ut illam tenendo in melius semper proficiamus. Concupiscentia pertinet ad opera conditionis, fides pertinet ad opera restaurationis, quia et illa inordinate amando per concupiscentiam difluimus, et ista pie credendo per fidem solidamur. Et idcirco divina monita toties clamant nobis, et suadent mundum fugere, non utique ut extra coelum et terram exeamus, sed ut in concupiscentia mundi non maneamus. Quid est non maneamus? Quis manet in concupiscentia mundi? Qui delectationem animi sui in ea ponit, et ad eam explendam jugiter intendit. Qui de ea assidue cogitat, et propositum animi sui in ea confirmat. Qui eam ex deliberatione sequitur, atque in ea per consensum delectatur. Ideo ergo mundus in sacra Scriptura maledicitur, ideo inimicus Dei appellatur, videlicet non quia substantia mundi mala sit, sed quia pulchritudo mundi animas seducit. Substantia enim mundi fugienda non esset, si concupiscentia mundi mala non esset. Cum ergo concupiscentiam mundi fugimus, ideo fugimus quia mala est, cum vero substantiam mundi fugimus, ideo fugimus non quia mala sed quia occasio mali est. Excogitata enim mundi specie nascitur affectus concupiscentiae. Proinde, si concupiscentiam mundi declinare volumus, prius necesse est memoriam mundi hujus a cogitatione nostra excludamus. In meditatione mea ait Propheta, exardescit ignis (Psal. XXXVIII). Sicut ignem ligna nutriunt, sic cogitationes desideria pascunt. Si bonae cogitationes in meditatione fuerint, exardescet ignis charitatis. Sin autem malae fuerint cogitationes, exardescet ignis cupiditatis. Nam sicut oculus pascitur ex specie, sic animus pascitur ex cogitatione, et turpi quodam commercio impudica mens desiderio suo fruitur, dum quodammodo intus per cogitationem rem concupitam amplexatur. Fit etiam nonnunquam, ut quod frequenter cogitamus otiose, aliquando concupiscamus illicite, reusque facti judicatur, qui per consensum in cogitatione delectatur. Sicut ergo infirmi a quibusdam cibis abstinent, non quia mali sint ipsi cibi, sed quia ipsis ad utendum idonei non sint; sic et nos terrenarum rerum speciem a cogitationibus nostris arcere debemus, non quia res ipsae malae sint, sed ne animus noster, qui ex semetipso infirmatur, ex earum rerum recordatione amplius corrumpatur. Caeterum quantum ad ipsas res pertinet, quia omnis creatura Dei bona est, nulla res est, quae cogitari non possit sine peccato. Rursumque si pravos affectus attendimus, nulla res est, in qua peccare non possimus cogitando. Nam et de malo bene, et de bono male, et de immundo munde, et de mundo immunde possumus cogitare. Cogitationes enim non ex re de qua surgunt, sed ex affectu quem gignunt, judicandae sunt. Legimus sanctos viros non solum cogitasse, sed et locutos esse et scripsisse de rebus immundis quod utique non fecissent, si cogitationes rerum immundarum animam inquinarent. Nihil interest, quale sit illud quod cogitatur, sed qualis ex ipsa cogitatione affectus consequatur, quia cogitatio mentem non polluit, ubi delectatio conscientiam non corrumpit. Expedit tamen nobis sicut diximus, ut obliviscamur mundum istum, et deleamus memoriam ejus de corde nostro, ne forte dum frequente[.....] de eo cogitamus, ad ejus concupiscentiam inflectamur. Satis, ut reor, aperte jam demonstratum est, unde haec infinita, quam patimur, cogitationum nostrarum distractio oriatur, a mundo videlicet et concupiscentia ejus, hoc est ab operibus conditionis. Rursumque quid sit illud, per quod colligi possunt in unum cogitationes nostrae, hoc est per opera restaurationis. Et quia, sicut supradictum est, ordo esse non potest, ubi finis non est, superest ut relictis operibus conditionis quaeramus ordinem cogitationum nostrarum ibi, ubi finitae sunt, hoc est in operibus restaurationis; hoc est, quod superius investigare proposuimus, quisnam videlicet cogitationum nostrarum ordo esse deberet, quatenus ex eis spiritualis domus sapientiae in nobis aedificari possit. Et quia ex rebus cogitationes veniunt, oportet ut ex ordine rerum sumatur ordo cogitationum. Deinceps ergo tractare incipiemus de operibus restaurationis relictis operibus conditionis, de quibus quasi de quodam subterfluente diluvio egressi sumus, et nunc in opera restaurationis quasi in arcam ingredimur. ####  |