| ### Hugo de S. Victore: ### ADNOTATIONES ELUCIDATORIAE IN PENTATEUCHON ### CAP. I.---In prologum divi Hieronymi in Pentateuchon adnotationes elucidatoriae. ###  |

| #### PARS UNICA |

| #### #### Desiderius proprium nomen est: hinc Desiderii mei, subauditur amici; desideratas accepi epistolas. Quid cum Daniele sortitus est nomen, quoniam ipse Daniel vir desideriorum vocatus est ab angelo; sicut iste nunc Desiderius appellatur. Quod vocabulum praesagio quodam futurorum impositum dicitur, ut in eo quod Desiderius vocatus est, desiderabilem futurum, vel desiderabilia postulaturum significaretur. Pentateuchon graecum nomen est, quod in latinam linguam translatum quinque voluminum interpretatur. [p][eac][n][t][e] pente enim graece, latine sonat quinque [t][e][uti][kh][o][sf], teuchos, volumen. Hinc Pentateuchon opus quinque voluminum sive librorum. Significat autem quinque libros legis editos a Moyse. Suggillationem, detractionem sive oppressionem quidam interpretantur, quasi subgulationem a sub et gula: sicut suffocatio quasi subfaucatio a sub et fauce dicitur. Ita ingenium quasi vinum probantes, quo superveniente novo vetus acescit; cum eisdem similitudo non sit: quia ex sensu praesentium sapientis antiquorum dulcior apparet vili portione. Judicio meo exiguum est et contemptibile quidquid facere possum in domo Domini. Editioni antiquae, id est translationi Septuaginta, quae antiquior caeteris: translationem Theodotionis: adjiciens illi ex translatione Theodotionis, quia minus ante habuerat. Deinde appositis duabus notis, id est, asterisco et obelo, omne opus, id est, totam seriem ejusdem antiquae editionis distinxit. Asteriscum namque quod interpretatur stellula, iis locis apposuit ubi adjectione facta, quae minus ante fuerunt, supplendo dilucidaverat. Obelum vero, quod verum dicitur, quia ea quibus apponitur quasi confodienda et perimenda significat, adjunxit iis, quae eadem editio antiqua superflua continebat . Quod vero supradictae editioni Septuaginta multa desint quae in Hebraica veritate reperiuntur, ex iis ostenditur quae Evangelistarum et Apostolorum auctoritas promulgavit; in quibus multa de Veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus secundum septuaginta interpretes non habentur: ut est illud: Ex Aegypto vocavi filium meum, et caetera in littera quae sequuntur; quae omnia proprium syntagma, id est, compositionem requirunt. Ne forte quis dicat, hoc in Hebraica veritate secundum sensum, et non ad verbum contineri; ideo dicit, proprium syntagma desiderant, ut suorum verborum forma et compositione exprimantur Quia igitur in Septuaginta non inveniuntur, ad Hebraicam veritatem curramus, ubi inveniuntur. Quod, id est defectum nunc esse in Septuaginta translatione, multi ignorantes, apocryphorum scilicet librorum deliramenta sectantur, in quibus nec auctoritas nec veritas est. Et iberas naenias, id est eorundem dicta, iberis naeniis, id est Hispanicis fabulis comparanda; praeferunt libris authenticis, id est, hebraicis, in quibus et auctoritas et veritas prima est. Si autem quaeritur qua de causa sic erraverint Septuaginta: causas, inquit, erroris non est meum exponere; tamen Judaei in excusationem eorum dicunt hoc eos ex industria fecisse; quod quaedam, quae in hebraica veritate erant; aut omnino tacuerunt, aut aliter interpretati sunt: maxime ubi Scriptura sacra aliquid de Patre et Filio et Spiritu sancto testatur; propter Ptolemaeum, qui unius Dei cultor unitatem deitatis noverat, sed Trinitatis mysterium capere non valebat, praecipue, ne hoc magis Platonicum quam divinum esse videretur: Plato quaedam vestigia Trinitatis [sbe][n] [t][ohti][isub] [p][e][r][igv] [t][o][uti] [sba][g][g][a][th][o][uti] [k][a][igv] [n][o][uti], id est in libro De bono et mente; sive in Agathone et mente, et de mundana anima dogmatizaverat. Sed si forte haec excusatio pro septuaginta interpretum errore recipitur, tamen hoc nullo modo approbandum est, quod quidam eos singulos per singulas cellas divisos, omnino eadem scripsisse mentiuntur; quia si hoc verum fuisset, Aristarchus ejusdem Ptolemaei Hyperaspistes, id est protector et propugnator, qui ejusdem Ptolemaei facta fideliter defendit; et Josephus, qui multo post tempore gesta illius scripsit, non tacuissent. Si enim in hunc modum divisi sine collatione mutua eadem omnino et indifferentia dixissent, vates potius et prophetae quam interpretes dicendi essent: quod dicere non convenit. Aliud est enim esse vatem, aliud interpretem: nisi forte aliquis insipiens astruere velit idem esse vatem, et interpretem; quod si concessum fuerit, hoc ridiculum inde consequitur, quod Tullius, qui quosdam oratorum libros de graeco in latinum transtulit, rhetorico afflatus spiritu eos transtulisse dicetur; hoc est quod dicit. Nisi forte putandus est Tullius afflatus rhetorico spiritu transtulisse Oeconomicum Xenophontis et Platonis Pythagoram , et Demosthenis (subaudi orationem) pro Ctesiphonte, id est libros illos quorum primus inscribitur Oeconomicus Xenophontis, secundus Pythagoras Platonis: quemadmodum legimus Timaeum Platonis inscriptum librum quem Plato ipse composuit et inscripsit nomine discipuli sui Timaei. Pari modo fortassis et hunc librum Plato composuit, quem Pythagoram Platonis voluit appellari; vel propterea quod Pythagoras in eodem libro loquitur, vel quod quae ibidem scripta sunt, de ipso dicuntur. Sic et Xenophontis liber; cui nomen Oeconomici, id est, dispensatoris praefigitur, Oeconomicus Xenophontis appellatur. Tertius liber, cujus titulus est Demosthenis pro Ctesiphonte, ejusdem Demosthenis est, pro causa Ctesiphontis factus: quemadmodum liber Tullii, in quo causa regis Dejotari agitur, Tullius pro Dejotaro vocatur. Sic igitur si Septuaginta interpretes vates dicimus, quia interpretes fuerunt, Tullium quoque, qui interpres fuit, vatem esse dicemus. Aut etiam aliud inconveniens: quod si eos Spiritu sancto locutos asserimus, eumdem Spiritum sanctum aliter per ipsos, et aliter per Apostolos locutum invenimus, sibique contrarium Spiritum sanctum; per quem isti scriptum esse falso testati sunt, quod illi omnino tacuerunt. Ex quibus omnibus constat, Septuaginta interpretes humano, non divino spiritu locutos, ac per hoc, si, utpote homines, erraverunt, inconveniens nullum esse. Igitur, o aemule qui tantopere Septuaginta interpretes defendis, quid livore torqueris, cum audis illos reprehendi? Sicubi tibi in translatione videor errare, interroga Hebraeos, utrum scilicet nostra, an illorum translatio verior sit. Illi tibi dicent: quia quod illi habent de Christo, tui codices secundum Septuaginta interpretes scripti non habent. Quod si dicere volueris, idcirco Hebraeos testimonia ab apostolis falso usurpata habere, cum in translatione Septuaginta non inveniantur, quia ea postea prolata habuerunt librisque suis ascripserunt, hoc jam aliud est defensionis genus, in quo tamen verisimilitudo nulla est, cum illi non solum falsa refellere, sed vera etiam, si possent, libenter negare vellent. Postremo si dixeris, idcirco magis approbandam esse translationem Septuaginta, quam Hebraicam veritatem, quod veriora sint exemplaria Graeca quam Hebraea, et Latina quam Graeca, nihil proficis; cum e contrario veriora sint Graeca quam Latina, et Hebraea quam Graeca. |