| #### CAP. LVIII. De duodecim lapidibus pretiosis. |

| #### #### Jaspis primus ponitur in fundamento domus Domini, qui talem habet naturam, virentis coloris est. Qui super se eum habuerit, nulla phantasmata timet, significatque eos qui fidem Dei tenent, et nunquam arescunt ab ea sed semper virent in ea, nec fallacias diaboli timent, qui tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide (I Petr. V). #### Secundus sapphirus ponitur, qui est aerii coloris, imo talem habet colorem, qualem habet coelum cum est serenum, et significat illos, qui in terra adhuc positi, intendunt coelestibus, et cuncta terrena despiciunt, quasi non sint in terra, et hi possunt dicere cum Apostolo: Nostra conversatio in coelis est (Philipp. III). #### Tertius est calcedonius [catchedonius] hic quandiu in domo est, non lucet, foris ad apertum lucet, volentibus eum insculpere contra stat. Calefactus radio solis vel fricatu digitorum trahit ad se paleas. Hoc lapide demonstrantur ii qui bona sua celant et sua opera faciunt in abscondito, jejunium scilicet et eleemosynas, et preces suas, et nolunt videri ab hominibus, sicut Deus praecepit. Tu autem cum jejunas (Matth. VI), etc. Et iterum: Cum facis eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua (ibid.). Et iterum: Cum oraveris intra cubiculum tuum (ibid.). Sed cum magister eorum, id est episcopus aut abbas jubet eos foras exire, tunc apparet bonitas, et lucent, velint nolint. Et si quis vult eis adulari, et quasi eos insculpere vel pingere, non recipiunt eorum laudem et vanam gloriam, sed duriter contra stant, nec concedunt eis, ut Salomon admonet dicens: Fili, si te lactaverint, id est laudaverint peccatores, ne acquiescas eis (Prov. I). Et isti tales afflati radiis veri solis, id est Christi, vel digitis, id est Spiritus sancti donis quasi contracti et calefacti verbo suae praedicationis, et exemplo suae bonitatis paleas, id est peccatores attrahunt ad se, et sibi consociant. #### Quartus est smaragdus. Hujus natura talis est. Magnae viriditatis est, ita ut totas herbas, et tota folia arborum, et cunctas gemmas vincat sua viriditate. Nascitur in Scythia, terra scilicet inhabitabili prae frigore, nec ibi habitant nisi gryphes, quae sunt partim ferae terrestres, partim volucres, et sunt quatuor pedes habentes, et sunt similes leonibus corpore et capite et pedibus, et alis aquilis, et terra illa nimium est oppleta talibus gemmis, et isti gryphes servant eas, ita ut nulla gens possit eas capere, nisi Arimaspi, gens quae non habet nisi unum oculum in fronte, et isti pugnant cum gryphibus pro his gemmis; nam gryphes, qui servant eas, volunt eis auferre cum illi accipiunt, et per illos Arimaspos habemus nos illas. Haec gemma significat illos qui fide nitentes, et plus aliis virides, superant per ipsam infideles, qui sunt semper ut gryphes frigidi a charitate et bonitate, quoniam eam non habent, et qui eam habent malefaciunt eis. Gryphes, qui servant eas, significant diabolos, qui pretiosam margaritam fidei invident hominibus, qui volunt eam habere, et volunt eis auferre, non ideo quod sibi prosit, sed nolunt ut ipsi quibus prosit habeant. Qui recte vocantur gryphes quasi terrestres ferae et volucres, quia sunt ut ferae terrestres, dejecti in infernum pro meritis suis, et volantes per superbiam, sunt quasi alites. Contra hos dimicant monoculi, id est illi qui non ambulant duabus viis, nec habent duplex cor, nec duplicem voluntatem, nec duobus serviunt dominis, sed habent semper unam bonam intentionem ad Dominum, et fidem Dei firmiter contra omnes tenent, et defendunt gratiam fidei, quam gryphes, id est diaboli volunt eis auferre, sed superant illos Dei auxilio. #### Quintus est sardonyx. Huic sunt tres colores, fuscus et subniger in imo, in medio candidus desuper rubens. Huic lapidi comparantur homines, qui in corpore suo sustinent flagella et poenas passionis pro amore Christi, intus in animo candidi, et sine fictione puri, sed tamen sibi ipsis despecti sunt, et sibi videntur quasi peccatores, et dicunt cum Propheta: Ego sum vermis, et non homo (Psal. XXI). #### Sextus est sardus, qui unicolor est, quasi sanguis. Et significat martyres, qui pro Christi amore suum fuderunt sanguinem. David: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus (Psal. CXV). #### Septimus est chrysolithus, qui fulget quasi aurum et emittit ex se scintillas ardentes. Per quem significantur illi qui intelligunt divinam Scripturam, et hoc quod intelligunt, aliis demonstrant opere et sermone, et quasi scintillas boni operis et verbi jactant de se, quibus alii illuminantur et accenduntur, nec abscondunt Deum in terra, nec sub modio lucernam ponunt, sed in aperto, ut luceat omnibus qui in domo Dei sunt (Matth. V), facientes, juxta quod praecepit Dominus: Luceat lux vestra coram hominibus (ibid.). #### Octavus beryllus qui lucet quasi aqua sole percussa, et dicitur calefacere manus tenentis, qui significat homines illuminatos gratia coelesti, et astutos in scientia saeculari, qui calefaciunt eos qui secum conversantur, igne divini amoris, et exemplo bonae conversationis, quasi beryllus manum tenentis; habet etiam duos colores, viridem, et pallentem, per quos illorum vita signatur, qui coelestium contemplatione sunt virides, et terrenae administrationis actione pallentes. #### Nonus est topazius. Is lapis raro invenitur, eoque carior et pretiosior quo rarior. Et habet duos colores principales, unum purissimum quasi aurum, alterum quasi coelum cum est serenum, et superat claritatem omnium gemmarum, nec ulla res pulchrior est ad videndum, et si qui velint eum polire obscuratur, si per se relinquitur, clarior est. Hunc diligunt reges super omnes gemmas et super omnes divitias. Hic significat eos qui examinati et purgati cupiditate et sordibus hujus saeculi sunt, ut aurum purum, et intendunt claritati coelestis vitae. Et qui hanc virtutem habent, et praefatam amant vitam, sunt clariores et puriores et Deo amabiliores aliis hominibus. Etiam ipsi reges saeculi venerantur et magnificant hanc vitam contemplativam. Dominus enim proprio ore laudavit, ad Martham inquiens: Maria optimam partem elegit quae non auferetur ab ea (Luc. X). Istos tales qui volunt ornare dignitate saeculi, quasi ornando viliores faciunt et minoris meriti. Legitur de beato Martino quod virtutes plures fecit antequam episcopus fuisset, sed episcopatu ornatus ne extolleretur pauciora signa faciens, non merita sed ornatum emisit. Aliter dici potest topatius lapis, qui omnium lapidum colores in se obtinet, unum vero suum; [p][ati][n] enim Graece, Latine dicitur omne, qui significat sanctos omnium virtutibus refertos, et suam quosque propriam virtutem habentes. #### Decimus est chrysopassus purpurei coloris, et interguttatus guttulis aureis. Hic significat eos qui semper in tribulatione et laboribus passionum vitam suam ducunt, et eam tandem per martyrium finiunt, sicut fecerunt martyres. Dictus est sic, quia chrysos [kh][r][u][s][t][oac][sf] aurum, et [p][aac][s][t][oh] verbum spargo significat. Est alter lapis, chrysoprasus aureo et viridi colore mistus, quia [p][r][aac][s][o][n] prason significat porrum quod est viride. #### Hyacinthus est undecimus, hic mutat colorem suum cum facie coeli. Si clarum est coelum, lucet, si obscurum, fit obscurus. Per hunc lapidem monstrantur ii qui se ita modificant, ut cum sapientibus sapientes sint, et perfecti et fortes, et tunc descendunt ad insipientes, et imperfectos, et infirmos, coaequando se illis, ut secundum modum audientium et sapientibus sapienter loquantur, et minus sapientibus et infirmis humiliter sicut fecit Paulus, qui mutabat se secundum qualitates eorum quibus loquebatur, cum sapientibus et perfectis sapientiam dicens: Sapientiam loquimur inter perfectos (I Cor. II). Ad minus perfectos dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus lac vobis potum dedi, non escam (I Cor. III). Infirmis dicens: Quis infirmatur, et ego non infirmor? (II Cor. XI.) Ita se contemperabat omnibus, ut omnibus omnia esset, sicut dicit: Omnibus factus sum omnia, ut omnes facerem salvos (I Cor. IX). Aliter hyacinthus, similis aquae radio solis percussae, sapientia repletos et veri solis radio perfusos designat. #### Amethystus est duodecimus lapis; hic est rubens tanquam rosa, flammulas quasdam de se fundens, et significat eos, qui inter tormenta passionis quae pro Deo sustinent, tanquam flammas charitatis habent, orantes pro eis qui se occidunt, et plus dolent de peccatis eorum qui occidunt quam de poena quam patiuntur. Et bene extremus ponitur, quia significat eos qui pro inimicis orant, nam virtus virtutum est orare pro se persequentibus, et paucos invenimus qui hoc faciant. Aliter amethystus tribus coloribus respergitur, purpureo, violaceo, et roseo. Per purpuram notantur sancti, qui coelestem habitum gerunt in terris; per violam, humilitas eorum cum odore bonae operationis; per rosam, charitas, quae tantum in illis viget, ut ad passionem perveniant. Interpretatur autem quasi minime ebrius, quia [a] privativa est particula, et [m][e][th][u][s][th][e][iac][sf] methysthis ebrius et [m][eac][th][u] ebrietas, qui autem in charitate Dei et proximi vitam agunt, minime sunt ebrii vino voluptatum hujus saeculi. ####  |