| #### SERMO LVIII. Quod significent necessaria vitae humanae. |

| #### #### In Ecclesiastico legimus quod ejusdem libri auctor, de necessariis humanae vitae rebus faciens mentionem, dicit: Initium necessariae rei vitae hominis, aqua, ignis, et ferrum, lac et panis similagineus, et mel, et botrus uvae, et oleum, et vestimentum (Eccli. XXXIX), et sicut alibi, quibusdam ex his positis, addit, domus protegens turpitudinem; superius quippe quodam loco dixerat: Initium vitae hominis aqua, et panis, et vestimentum, et domus protegens turpitudinem (Eccli. XXIX). Hic nunc addit plura alia, et quaedam prioribus dulciora et suaviora, et gratiora, ut est lac, mel, botrus, oleum, quia multiplicata secundum incrementum temporis infirmitatis humanae miseria, oportuit etiam ut multiplicarentur ejus necessaria. Et dum crevit infirmitas, crevit consequenter et necessitas. Est autem necessitas, sine qua quid esse non potest; sed quia haec fecit, deinde secundum ea quae carni sunt necessaria, nos ea tunc ad spiritum vertamus, et, ad nostrae mortalitatis informationem, quomodo spiritaliter intelligi possint requiramus. Aqua in sacra Scriptura gratiam compunctionis, fletuumque quandoque significat. Sunt autem duo compunctionis genera, per aquam in deserto de petra bis productam figurata: unum, quod ex dolore culpae et timore poenae nascitur; alterum, quod ex consideratione perceptorum coelestium donorum et amore divino generatur. Quae duo compunctionis genera per Isaiam prophetam manifeste distinguuntur, ubi ait: Et erit omnis, qui relictus fuerit in Sion, et residuus in Jerusalem, sanctus vocabitur, qui scriptus est in vita in Jerusalem: Si abluerit Dominus sordem filiarum Sion, et sanguinem Jerusalem laverit spiritu judicii et spiritu ardoris (Isa. IV). Per spiritum enim judicii designatur compunctio, quae nascitur ex timore; per spiritum ardoris, compunctio, quae nascitur ex amore. Divinum quippe judicium infert timorem, divinus autem ardor confert amorem. Sicut autem compunctionis, sic et peccati duo videntur esse genera; unum in carne, alterum in spiritu; id est unum carnale, alterum spirituale. In carne luxuria, in spiritu malitia. Luxuria est macula, malitia ruga. Per sordem exprimitur macula luxuriae. Per sanguinem ruga malitiae. Quod vero per sanguinem malitia cordis exprimitur, aperte monstratur, ubi dicitur de remedio ejus. Hinc Jeremias ait: Lava a malitia cor tuum, Jerusalem, ut salva fias. Usquequo morabuntur in te cogitationes noxiae? (Jer. IV.) Sane spiritus judicii, lavat sordem, dum homo in his quae illi secundum luxuriam dulcia fuerant, timore divini percussus judicii sibimet amarescit. Et spiritus ardoris abluit sanguinem, dum in his, in quibus erga proximum amarus exstiterat, coelestis amoris ardore tactus, intrinsecus erga eumdem suaviter edulcescit. Gratia ergo compunctionis omnia peccata sive carnalia sive spiritualia lavat, quia spiritus judicii sordem, et spiritus ardoris sanguinem emundat. #### Quamvis autem haec ita distinguamus, ut spiritu judicii sordem, spiritu ardoris sanguinem lavari dicamus, utrumque tamen utrobique operari, id est sordem sanguinemque mundare intelligere debemus. Timor quippe et amor, qui justificandis peccatoribus per Spiritum sanctum infunduntur, ita sibi cooperantur, ut sive sint carnalia sive spiritalia peccata, timore praecedente, amore sequente efficaciter abluantur. Et quia veram compunctionem manifestum est comitari veram confessionem, congrue postquam aquam necessariam dixit, statim et ignem esse necessarium adjunxit. Ignis nempe confessionem significat, quia ignis rubet, et confessio verecundiae ruborem habet. Unde Paulus ait: Quem fructum habuistis tunc in his in quibus nunc erubescitis? (Rom. VI.) Possumus quoque per ignem satisfactionis laborem, ut sunt jejunia et caetera talia, figurare. Cujus laboris ignis quoscunque in praesenti saeculo perfecte cremando purgat, eos in sequenti saeculo infernalis vel purgatorius ignis minime cruciat. Hujus ignis et hujus aquae Psalmista luculenter fructum exprimit, ubi dicit. Transivimus per ignem et eduxisti nos in refrigerium (Psal. LXV). Per aquam enim et ignem transimus, et in refrigerium ducimur, cum, per compunctionem et confessionem sive etiam satisfactionem purgati, ab angustia doloris et timoris, quam pro peccatis nostris patiebamur, requiescimus. Cujus refrigerii jucunditatem ille solus veraciter novit, qui hanc experiri gratia largiente divina promeruit. #### Et ferrum. Per ferrum, quando in bona significatione ponitur, recte virtus severitatis intelligitur. Post aquam ergo et ignem, ferrum nobis dicit necessarium, quia postquam flendo, confitendo, vel etiam satisfaciendo malis perpetratis abrenuntiamus, nisi magnae severitatis gladio tentationum blandimentis per hostem antiquum gravius solito contra nos saevientibus resistamus, ad mala, quae reliqueramus, vel certe ad graviora peccata, visco illecebrarum rapti, cito reducimur, et fiunt tunc novissima nostra pejora prioribus (Luc. XI), septem spiritibus illo, qui prius nos possederat, spiritu nequioribus in nos cum illo ingressis et inhabitantibus. Unde necesse est ut magnae severitatis animadversione caput hostis antiqui in his assultibus conteramus, et ad petram ejus parvulos allidamus. Et lac et panis. Sicut ex diversis Scripturarum locis intelligimus, per lac doctrinam inchoantibus, per panem doctrinam perfectis exhibenda convenienter accipimus. Unde de hoc lacte B. Petrus ad eos qui nuper crediderant ait: Sicut modo geniti infantes rationabiles, sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem (I Petr. II). Et B. Paulus ad Corinthios: Non potui vobis loqui tanquam spiritalibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam (I Cor. III). Hinc Hebraeos redarguens, ait: Cum deberetis magistri esse propter tempus, rursus indigetis ut doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis, quibus lacte opus sit, non solido cibo. Omnis enim, qui lactis particeps, expers est sermonis justitiae. Parvulus enim est (Hebr. V). De pane autem statim subjunxit. Perfectorum autem est solidus cibus, qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni ac mali (ibid.). Et idem ad Corinthios dicit: Sapientiam autem loquimur inter perfectos (I Cor. II). Simplex ergo doctrina incipientibus velut lac parvulis, et profunda et multiplex necessaria est perfectis quasi panis adultis. Et notandum quod, cum dixisset panis, addidit similagineus, quia, ablato furfure litterae, dispensatur perfectis simila spiritalis intelligentiae. Post aquam ergo, ignem et ferrum, lac cum pane dicit esse necessarium, ut athletam Christi, quem aqua et ignis a culpa praeterita exhibent mundum ac purgatum, quemque ferrum armat contra hostis antiqui mortiferum blandimentum, hunc lac cum pane ad exercitium virtutum, et bonorum effectum operum reddat robustum. #### Et mel et botrus uvae. Solet divina pietas de infidelitate ad fidem, sive de culpa ad poenitentiam conversis, antequam, accepta veritatis cognitione, laboriosum virtutum et bonorum operum exercitium ingrediantur, aliquid internae dulcedinis et consolationis dispensare, ac per hoc ad spiritale meritum meritique praemium eos efficaciter provocare. Hinc est quod B. Petrus, dum nuper conversos ad fidem ad salutem obtinendam crescere commoneret, ait: Si tamen gustastis quoniam suavis est Dominus (I Petr. II). Hinc per Job ad Dominum de homine per divinam gratiam magnificando dicitur: Visitas eum diluculo, et subito probas illum (Job. VII). Diluculo quippe Dominus hominem visitat, et subito illum probat, dum in principio conversionis vel conversationis ejus, quid sit internae dulcedinis sapor ac supernae consolationis gustus misericorditer illi demonstrat; ac statim illum fornace perfectionis vitae, velut figulus fictile vas, tentat, ut per hoc homini innotescat quantum proficiat. De hac tentatione sive probatione scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis (Eccli. XXVII). Tribulatio autem justorum in exercendis virtutibus et exhibendis bonis operibus consistit. De hac tentatione vel probatione justorum scriptum est: Deus tentavit eos, et invenit illos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit, et quasi holocausta hostiae accepit eos (Sap. III). Dominus ergo diluculo suum electum, sicut diximus, visitat per consolationem, sed subito probat per exercitationem. Et hinc item scriptum est: Exitus matutini, et vespere delectabis (Psal. LXIV). Exitus etenim matutini et vespere Dominus delectat, quia principium bonae conversationis consolatione, et finem retributione laetificat. Medium autem diei, non tam delectationi quam fervido accommodat aestui, dum medium meriti non tam consolationi quam districtae mancipat probationi. Quia ergo Dominus, ante districtionem probationis, nonnunquam infundit animae suavitatem suae consolationis, recte post illa quae superius posuit, mel et botrum ad necessitatem pertinere dixit: Mel nimirum, quod dulcem saporem habet, et botrus, qui vinum, quod inebriat, continet, internam dulcedinem, spiritualemque consolationem figurare possunt. Sed diligenter est attendendum quod non ait favus, sed mel, et quod non dixit vinum, sed botrus et ipsum uvae. Duo namque videntur esse consolationum genera: unum scilicet quod absque integumentis nobis infunditur, alterum quod quasi quibusdam involumentis atque folliculis, ut ita dicam, sacratarum rerum aut aliorum hujusmodi quodammodo mediantibus donatur. Primum ergo per mel, secundum per botrum figurari potest. Aliter: per mel possumus intelligere quamlibet etiam minimam spiritualem dulcedinem intrinsecus suaviter sapientem; per botrum majorem consolationem mentem fortiter inebriantem. Qui botrus apte dicitur uvae, quae ad bonos, non labruscae, quae ad malos pertinet, de quorum uva, sive botro, vel etiam vino scriptum est: Uva eorum uva fellis, et botrus amarissimus. Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile (Deut. XXXII). Sicut ergo per aquam compunctionis, et ignem confessionis, vel etiam satisfactionis unusquisque conversus a culpa emundatur et purgatur, et sicut ferrum severitatis contra daemonum per carnis desideria male blandientium impetum armatur, et quemadmodum lacte et pane doctrinae ad exercitium virtutum et bonorum operum enutritur et roboratur, sic melle et botro internae dulcedinis et consolationis ad coeleste gaudium etiam per tristitiam et amaritudinem promerendum mirabiliter provocatur. Nec dubitat per amarum praesentis mali poculum ad superni jucunditatem boni pertransire, dum illi datum est ejusdem botri vel tenues guttas praegustare. #### Et oleum, et vestimentum. Quid per oleum, nisi virtutem charitatis? et quid per vestimentum melius quam necessitatem boni operis intelligimus? Olei nempe natura cunctis, quibus immiscetur, solet supernatare liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam demonstro. Si linguis hominum loquar et angelorum, etc. (I Cor. XII, XIII). Per oleum ergo recte charitas, et non tantum charitas verum et aliarum virtutum comprehenditur et significatur universitas. Lege verba Apostoli quae sequuntur id quod supra posuimus, et invenies quod charitas alias virtutes continet, et quidquid sine charitate est, ad obtinendam aeternam vitam minime valet. Bene igitur auctor iste hoc in loco de virtutibus locuturus posuit per oleum quod charitas significatur, quia per eam caeterarum virtutum universitas figuratur. Ipsa ergo vere est oleum, quia in aliis virtutibus, id est humilitate, patientia, abstinentia, continentia, aliquid nonnunquam per asperitatem nos terret, charitas vero per suam suavitatem nos demulcet; ipsa enim totum sua dulcedine mitigat, condit, et lenit. Per vestimentum designatur opus bonum, quia sicut necessarium est corpori vestimentum, sic necessarium est animae opus bonum; et quemadmodum foris vestimentum nos circumdat, sic opus bonum coram proximo nos honestat. Et domus, inquit, protegens turpitudinem. Per domum, ut alibi diximus, conversatio designatur, eo quod in illa quisque conversatur. Domus autem turpitudinem protegit, dum bona conversatio culpam ab oculis divinis abscondit. Ad hujus constructionem domus pertinet omnis exercitatio virtutum, exhibitio bonorum operum, disciplina morum. Ad ultimum ergo domum posuit, postquam totum laboris nostri fructum perfecte comprehendit. #### Necessarium nobis est itaque, charissimi, ut habeamus aquam per compunctionem, ignem per confessionem et satisfactionem ferrum per severitatem, lac et panem per sanam doctrinam, mel et botrum per consolationem divinam, oleum et vestimentum per virtutem et operationem, domum per bonam conversationem. Duo autem quaedam sunt omnibus cum his necessaria, justitia et gloria. Justitia in mundo, gloria in coelo; justitia in merito, gloria in praemio. Justitia spiritalis vitae facit inchoationem, gloria consummationem. Qui ergo principium habere negligit, finem quomodo habebit? Per justitiam itur, per gloriam pervenitur. Laboremus igitur, fratres, justitiam habere, ut per ipsam mereamur gloriam possidere. Quod nobis praestare dignetur Jesus Christus Dominus noster, qui est benedictus Deus in saecula. Amen. ####  |