| #### EXOD. XX. |

| #### #### Ego sum Dominus. Haec cunctis audientibus locutus est: et totum, quod sequitur, pertinet ad primum mandatum usque: Non assumes nomen Dei tui in vanum; et illinc usque ad: Memento diem Sabbati, etc., ad tertium: Visitans iniquitatem patrum in filios in tertiam et quartam generationem. De illis filiis proprie constat hoc ecce dictum, quos genuere patres post peracta maleficia: et merito parentum puniuntur, sicut aliquod membrum ipsorum; quia in ipsis malefactoribus quodammodo erant seminaliter, et peccabant; unde claudi et caeci pro scelere parentum nascuntur. Quod vero dixit in tertiam, et quartam generationem, ideo dictum est, quia usque illuc solent parentes vivere, et videre possunt propter peccatum suum suos posteros damnatos. Vel possumus dicere, quod ponit finitum pro infinito: sicut, et ex altera parte bonorum faciens misericordiam in millia, iis qui diligunt, etc. Et quia ob bonitatem patrum melius fiat a Domino ipsis filiis, non est dubitandum. Diem Sabbati sanctifices. Quatuor memorantur Sabbata in divina Scriptura: primum Dei, in quo perfectis operibus suis requievisse dicitur; secundum illud quod populo Israel observandum mandatur; tertium illud, quod populo Dei spiritualiter custodiendum praecipitur. Quartum illud quod in repromissione, Sabbatum pro Sabbato, suis Deus dilectoribus pollicetur. Primum, scilicet Dei tantum fuit sacramentum secundi, id est legalis Sabbati: quod item sacramentum fuit nostri Sabbati, in quo debemus cessare ab omni opere pravo; sed et istud etiam nostrum Sabbatum sacramentum est, et meritum illius futuri sabbatismi, ubi accipietur Sabbatum pro Sabbato. Duo igitur sunt sabbata exterius, unum Dei, et unum hominis; et duo interius, unum Dei, et unum hominis. Primum, et ultimum sunt Domini: duo media hominis, Non concupisces domum, etc. Si quis velit facere de primo mandato duo, tunc faciet istud unum; sin autem primum indivisum reliquerit, oportet istud distinguere in duo; et praeponere praeceptum de aliena uxore, ei quod est de aliena possessione, et non interponere. Dixit praeterea Dominus ad Moysen: Haec dices, etc. Amodo ad solum Moysen loquitur Dominus praecepta, et judicia: quae omnia quasi explanatio sunt decem praedictorum mandatorum. Altare de terra facietis mihi. In sequentibus tamen factum est aeneum. Sed, et illud tantum terra implebatur, quando sacrificia fiebant: et haec est sententia Judaeorum de altari. ####  |