| #### CAPUT 7 |

| #### #### Quid habet amplius homo de universo labore suo quo laborat sub sole? Quid habet amplius, subauditur, quam id quod de omnibus dictum est: Vanitas vanitatum, vanitas vanitatum, et omnia vanitas? ac si diceret: Si omnia vanitati subjecta sunt, opera hominum a vanitate aliena esse quomodo possunt? Si secundum aliquid vanum est quod Deus creavit, quomodo non multo magis vanum est, quod homo facit? Si temporale est quod fecit Aeternus, quod temporalis facit, quid est? Ergo quid habet amplius homo de universo labore suo, quo laborat sub sole? Laborat sub sole, scilicet vel agens, vel patiens. Duo haec distinguite, agens et patiens laborat sub sole; uterque laborat, et agens laborat, et patiens laborat. Sed hoc interest, quod alter quasi invitus laborat, alter voluntarius. Agens enim laborat, et facit ipse unde laborat. Patiens autem laborat, et non facit ipse, sed sustinet, unde laborat. Haec duo genera hominum in hoc mundo vivunt, scilicet laborantium et agentium, laborantium et patientium. Qui sunt laborantes, et agentes? Audi Psalmistam: Verumtamen universa vanitas omnis homo vivens. Verumtamen in imagine pertransit homo; sed et frustra conturbatur. Thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea (Psal. XXXVIII). Qui sunt laborantes, et patientes? Paulum apostolum audi: Vanitati, inquit, subjecta est creatura non volens; sed propter eum qui subjecit eam in spe (Rom. VIII). Ergo utrique laborant, et ii videlicet quibus haec vita dulcis est, et ii quibus amara est haec vita. Illi laborant ejus delectationibus perfrui; isti laborant ab ejus miseria liberari. Illi laborant metuentes, ne cito hinc exeant; isti laborant timentes ne diu hic permaneant. Labor illorum pro vana sollicitudine arguitur. Labor istorum pro patientia coronatur. Illis dicitur: Sufficit diei malitia sua (Matth. VI). Et illud: Nolite solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? (Ibid.) Istis dicitur: Patientes estote confirmantes corda vestra (Jac. V). Et illud: Si compatimur, conregnabimus. Si commorimur, credimus quia et simul vivemus cum illo (II Tim. II). Illis dicitur: Filii hominum usquequo gravi corde, ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis, mendacium? (Psal. IV.) Istis dicitur: Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus. Labores manuum tuarum, quia manducabis, beatus es, et bene tibi erit (Psal. CXXVII). Ergo labor illorum poenam habet in opere, et poenam in retributione. Labor autem istorum poenam, quidem habet in opere, sed praemium in retributione. In illorum labore vera miseria est. In fructu laboris, falsa et vana consolatio. In labore istorum, temporalis et transitoria afflictio. In fructu laboris, aeterna beatitudo. Propterea labor illorum fructu inanis est, miseria verus. Labor istorum poena transitorius, fructu aeternus. Illic vero malo, quod boni inesse videtur, vanum est; horum malum quod apparet quasi vanum est, quia transitorium est; bonum vero quod non apparet, perpetuum. Non ergo mirum videatur quod malos in hac vita laborantes, et agentes; bonos vero laborantes tantum, et patientes dicimus, quia si propius veritatem intuemur, semper malos agendo laborare, et bonos semper patiendo inveniemus. Nam, sicut malos tunc etiam cum quieti videntur incontinentia exagitat, ita bonos in laboribus quoque constitutos tranquillos patientia servat. Unde miro quodam modo boni quique, et justi cum semetipsos propter Deum spontanea afflictione macerant, tunc etiam patiendo laborant; quia se contra se statuentes, quod foris per districtionem saevientes irrogant, intus quieti ac sine perturbatione permanentes in patientia portant. Sed perversi quique et vitae carnalis amatores, etiam tunc cum mala foris per alienam violentiam illata sustinent; quia semetipsos intus furoris, et impatientiae stimulis perturbant, ipsi potius faciunt unde laborant. Ergo boni in hac vita laborant, mali vero etiam pro hac vita laborant; quia temporales labores quibus pravi et perversi quique se subdunt pro adipiscenda temporali dulcedine, boni patienter tolerant pro aeterna consolatione. Quia vero vita haec mortalis in qua et pro quo laboratur, per spatia vivendi quotidie ad vitae finem tendit, recte omnis labor hominis in numero vanitatum computatur, cum dicitur: Quid habet amplius homo de universo labore suo quo laborat sub sole? (Subauditur praeter vanitatem.) ####  |