| #### CAPUT 4 |

| #### #### Cogitavi ergo in corde meo abstrahere a vino carnem meam, ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam, donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. O cor humanum, ubi es? quomodo huc venisti, ut hoc nescias quid utile sit filiis hominum, quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae? Ubi es ut hoc ignores? Ubi es Adam, ubi es? Audivi, inquit, vocem tuam et abscondi me (Gen. III). O abscondite, cui abscondisti te? O abscondite, ubi es? Quam longe es, et quam prope es? Quam longe es ab illo, et quam prope es illi? Propterea ubi es? Ecce quaerit te Deus tuus et clamat: Ubi es? Tu te avertis ut lateas; et claudis oculos ne videas. Ille autem non videntem videns, et ideo non videntem; quia non videri cupientem: propter tuum affectum, non propter suum defectum clamat et dicit: Adam ubi es? Quaerit ergo te ut tu ipsum invenias, et quaerit te ut et tu ipsum quaeras et dicas: Domine, ubi es? Tu vero quid facis? Nam ipse si perdidit, tamen quaerit; si perdidit, non totum perdidit, quia videt quod perdidit: et ideo quaerit quod perdidit, quia videt quod perdidit. Non enim quaereret nisi videret. Tu autem quid? Adam ubi es? Tu perdidisti et totum; perdidisti, quia et perdidisti ne habeas, et videre desisti ne requiras. Nam si vides quod non habeas, intelligis quid requiras. Nunc autem longe es et exsulas a veritate, ut non possis videre unde veneris et quo tibi redeundum sit. Propterea quaeris quid quaerere debeas; quia quid amiseris, ignoras. Quaeris quid utile sit filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae! Oh! quam scire hoc debuisti! sed nunc absconditus es a veritate, latens sub umbra ignorantiae tuae; quia recessisti longe et noluisti cum illa esse, sine qua esse non potes. Nam, quia sine illa esse non potes, ideo quaeris; et quia aversus es et absconditus, propterea nescis quid quaerere debeas, cum tamen in hoc abscondi ab ea omnino non potuisti, ut non intelligas quaerendum tibi esse cum videas et hoc deesse tibi quod quaeras. Intellige ergo te vel in hoc prorsus non esse absconditum; quia illa fugientem sequitur atque averso se ingerit, ac quaerendam docet cui se videndam non praebet. Quamvis et hoc ipsum extra veritatem non videas quod tibi quaerendum esse vides, quod deesse vides, licet hoc quid sit, non videas. Ergo in veritate vides quaerendum tibi esse quod veritatem esse non vides. Quare hoc? quia absconditus es. Nam si absconditus non esses, nihil praeter veritatem quaerendum esse videres; et ipsam veritatem non quaereres, sed haberes. Nunc absconditus es, et non vides; et tamen derelictus non es, quia quaerere admoneris quod non vides. Ideo dicitur tibi: Adam, ubi es? ut ad veritatem redeas, et invenias veritatem. Noluisti stare in veritate; modo redi ad veritatem, quia stare non potes extra veritatem. Vagus, et profugus, et instabilis eris omnibus diebus quibus cum ipsa et in ipsa non fueris, nec inveniet cor tuum ubi requiescat, si in ipsa stare noluerit; quia nec stabit extra ipsam ut quaerat, nec inveniet praeter ipsam ut requiescat. Sursum, deorsum, longe et prope, quovis pergat: non inveniet requiem, donec illam inveniet. Quid tumultuaris, infelix? Rides, ploras, foveris, affligeris: quid ad sapientiam? Nam quia in lascivia et voluptate stultus fuisti, in afflictione miser eris. Quid amplius tibi conferre poterunt? Vanitas vanitatum: vanitas vanitatum et omnia vanitas (Eccle. I). Sed nondum ista cognoveras. Propterea sensu tuo et sapientia tua, quae apud ipsam stultitia est, inflatus magis quam solidus, obniti conabaris, et existimasti te aliquid facturum cum nihil esses. Tentasti omnia, et ubique defecisti. Mollia et dura, laevia et aspera, prospera et adversa; extra veritatem corrumpere possunt, emendare non possunt. Ergo fluctuas et jactaris; cadis et ruis, et impelleris; appetis nec consequeris. Palpando et non videndo frustra ex adverso incedis, quaerens veritatem ubi non est. Et tu ubi es? Illa intus est, et tu foris es; et ideo clamat tibi, et dicit: Adam ubi es? Quaeris ut tuam ignorantiam arguat; ambulat ut instabilitatem tuam ostendat. Cum deambularet Dominus in paradiso ad horam post meridiem vocavit et dixit: Adam, ubi es? (Gen. III.) Non ambulavit, sed deambulavit. Quid est deambulavit? Huc et illuc quasi errabundus et vagus in directum non vadens; sed pergens quocunque, hoc est, deambulavit. Et quare ita deambulare voluit? Ut talem se ostenderet foris, qualis intus (esse coeperat). Jam enim mota erat veritas, et fluctuabat, ut recederet a corde peccatoris. Imo veritas stabat, et peccatrix conscientia fluctuabat; et ideo veritas foris deambulabat, quia intus peccator a veritate fluctuabat. Deambulabat tamen et non discedebat, neque abiit indirectum elongans quasi irrevocabilis, nec reversura amplius; sed prope gyrans et juxta deambulans, abiit et non abiit, modo vadens et modo rediens, et magno quodam incerto aestuans: quasi nolens sedem suam deserere nec valens pollutam mansionem sustinere. Quid facis Adam? quare siles? Voca discedentem, sequere fugientem; quoniam adhuc prope est et exspectat si forte revocetur, et ideo moram facit et blande minatur abscessum; laesam se dolens et violenter ejectam; ac redire velle indicat, si fors invitetur ut veniat. Idcirco non cito abiisse, sed praestolari adhuc: ituram tamen, et jam, quia non est qui revocet, ituram, et ecce ambulare ut abeat; quoniam nemo est dilectionis memor, qui charitatis recordetur, cui cordi sit societatis affectus. O infelix Adam, ubi est recordatio tua? Ubi fixisti animam tuam ut haec sustineas? Dure, indurate, et obdurate, non te emollire potuit tanta benignitas, tanta flamma, tam ingens ardor dilectionis, ut liquefieres et curreres post eam? Tu vero quid facis? Audivi, inquit, vocem tuam et abscondi me. Quare? Eo quod nudus essem (ibid.). Ergo fugis veritatem, quia amas pravitatem. Ipsa autem quid facit? Sequitur fugientem quae deseruit discedentem. Quae aversa est iniqua facientem, revocat in iniquitate persistentem. Adam ubi es? Ego, inquit, scio ubi es; tu nescis. Ideo ubi es? Attende ubi es ut corrigas quod factus es, et redeas ad eum a quo factus es. Adam ubi es? Audivi, Domine, vocem tuam, et abscondi me. O abscondite et non abscondite, non videns et vise, cui abscondisti te? Audivi vocem, et faciem non vidisti. Quare? quia absconditus. Hoc enim lucratus es abscondendo te, ut non videres a quo videbaris. Quem quidem fugere potuisti, sed effugere non potuisti; quia eum nec absconditus latuisti. Propterea quaesitus inventus es, quia latens absconditus non es. Tu vero malitia tua iterum fugis, et iterum fugis, et inveniris et fugis; et semper fugis, et non effugis. Habitus fugis; quaesitus fugis, requisitus inficiaris. Propterea quaesitus inveniris, inficiatus convinceris, convictus condemnaris. Videamus ergo nunc ne forte sine causa tantum excessum fecerimus. Videamus nostrum Adam antiquum illum, et novum adhuc iterata malitia. Videamus eum vetera adhuc studia renovantem, et transfugam veritatis umbram, ac latebras et tegmina foliorum requirentem, undique convinci, nunquam velle reprehendi. Non posse latere, et semper fugere. Videamus ergo quid facit. Quid enim facit? Vidit cibum, et contemplatus est; quoniam delectabilis est visu, et suavis ad vescendum (ibid.); et aperuit fauces, et ait: Vadam, et affluam deliciis, et fruar bonis. Et ecce post tergum ejus sapientia et veritas clamavit et dixit: Adam, ubi es? Ille vero audiens vocem ejus, et convictus a veritate intus clamante, negare non potuit veritatem, et ait: Audivi, Domine, vocem tuam; et vidi vere quod hoc esset vanitas, et ideo risum reputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Ecce hominem audientem veritatem, et confitentem veritatem. Quis putatis iste est? Magnus videtur omnino, et appropinquans veritati, qui sic profitetur veritatem. Vere magnus, si non absconditus. Audit enim, et non videt veritatem; quia ipse per concupiscentiam foris est: veritas autem per sapientiam intus. Et vult eum lucrari veritas, et revocat ad se, et iterum itaque iterum de intus clamat, et dicit: Adam ubi es? Ille vero proditum se sentiens et convictum, uno aditu obstruso, alias fugae latebras quaerit; et coercitus a voluptate ad avaritiam se effundit Etenim prius fructum ad esum expetit, nunc folia ad umbram quaerit; et tanto profundius se a luce veritatis abscondit, quanto nequius sub studio parcimoniae vitium ambitionis tegit. Propterea infert, et dicit: Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. Quare? Ut animum meum, inquit, transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Bene hoc fecisti. Nemo enim potest duobus dominis servire (Matth. VI). Idcirco bene fecisti, ut praecideres a te nebulosam et tenebrantem conscientiam, delectationem carnis, quatenus invenire posses luminosam, et nihil impuritatis habentem delectationem veritatis. Bene in hoc fecisti, quod abstrahere proposuisti a vino carnem tuam, ut melius inebriares sapientia animam tuam, et eam ad semetipsam introrsum colligeres: ubi sapientia lucet, ubi veritas cognoscitur, et prudentia invenitur. Nam, et hoc ipsum erat devitare stultitiam, non se ad inania, et vana appetenda effundere; sed totam animi intentionem omnesque cordis conatus sub rationis moderamine cohibendo veritati conformare. Hoc ergo bene fecisti. Sed usquequo? Donec, inquit, viderem, quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Vide ergo ut perseveres, ut in veritate quaeras et ut perseveranter quaeras; quia non invenitur veritas nisi ab iis qui eam in veritate quaerunt. Qui sunt qui eam in veritate quaerunt? Qui toto corde ad eam accedunt. Qui non dimidii veniunt, et dimidii recedunt; sed toti veniunt, et ex toto veniunt: hi veritatem in veritate quaerunt. Qui autem cor suum alibi colligunt, et alibi dispergunt: isti non toti accedunt, nec ex toto accedunt, et ideo veritatem non inveniunt; quia id quod de veritate alibi lucrati videbantur, alibi perdunt. Qui congregant mercedes, et mittunt eas in sacculum pertusum (Agg. I). Si parcimonia colligit, et avaritia dispergit, quid prodest? Quid confert si gulam stringens per continentiam voluptatis collegisti, et oculos aperiens per ambitionem dispersisti? Attendis quod intrasti; sed quod exivisti, non attendis. Si intras et exis, foris es; quemadmodum si exis et intras, intus es. Si autem foris es, ubicunque es cum veritate non es; quia veritas intus est. Et quid interest ubi sis, si ibi non es ubi veritas est? Undecunque venias et quacunque ingrediaris, si intus es bene es; quia cum veritate es. Et quocunque pergas, quacunque egrediaris, si foris es, male es; quia cum veritate non es. Si ergo in veritate quaeris, totus quaere, totus accede, totus intra; quia veritas intus est. Quare tam diu quaeris, et non invenis quod quaeris? Quia male quaeris, quia ibi quaeris ubi non est quod quaeris. Tu enim foris quaeris, et quod quaeris intus est. Ideo male quaeris, et ideo invenire non potes quod quaeris, et propterea non ibi requiem invenire poteris, ubi es? quia veritas ibi non est ubi es. Ubi es? Sub umbra, sub foliis; quia fructum perdidisti, et ideo species fallit te et veritas non est in te. Quocunque perrexerit, fraudaberis: umbra totum est quod vides, et veritas latet. Quae est umbra? Species rerum visibilium umbra est, et tu animam tuam in eas effudisti, et abscondisti te sub foliis ut lateres. Et quomodo lucem quaeris tenebras intrans: in fructu vanitatem conspexisti, et in foliis veritatem esse putas? Si terrena omnia ad fruendum vana sunt: quomodo ad videndum multo magis vana non sunt? Si enim fruentibus verum bonum non conferunt, possidentibus nec fruentibus conferre quid possunt? Quare ergo post bonum propositum continentiae, et quaerendae sapientiae studium, tam cito iterum ad occupationem vanam converteris? Quare? nisi quia mens tua foras ejecta est, et vaga ac profuga effecta super terram. Ideoque stare non potest, quia in veritate fixa non est. Idcirco, inquis, Magnificavi opera mea, etc. ####  |