| #### SERMO XXIII. Ad sacerdotes in synodo. |

| #### #### Ite angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem, post quem non est alius, gentem exspectantem et conculcatam, cujus diripuerunt flumina terram ejus (Isa. XVIII). Ecce, fratres charissimi, divinum nobis officium injunctum: ecce cura, sollicitudo laborque sacerdotum. Ecce pium, sed periculosum onus illis impositum. Ite, angeli veloces. Admonet nos hoc in loco sermo propheticus, imo divinus, ne ministerium nobis divinitus injunctum contemnamus, ne sanctum onus dejiciamus, ne gentem ad imaginem et similitudinem Dei formatam, pretioso sanguine Christi redemptam, nobis commissam negligamus, ne per culpam temporalem ad aeternam defluat damnationem, ne (quod absit!) non solum in illa fiat peccatum propter ipsius delicta propria, sed et in nobis fiat supra modum peccans peccatum propter delicta aliena. Reddituri namque sumus rationem non solum de nobis, sed etiam de animabus nobis commissis, nisi illis instanter annuntiaverimus verbum salutis. Audiamus igitur attentius quod nobis divinitus dicitur: Ite, angeli veloces, ad gentem convulsam. Sacerdotes sunt angeli, sicut quodam loco Scriptura innuit dicens: Labia sacerdotis custodiunt sapientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est (Malac. II). Ergo si sacerdotes Domini sumus, etiam ex ipso officio angeli, id est nuntii sumus, et populo ea quae Dei sunt nuntiare debemus. Ite, angeli veloces, ad gentem convulsam. Duobus modis probatur humana natura Deo inhaerere, et in ipso radicem habere, secundum hoc videlicet quod facta est, ut alio loco jam diximus, ad imaginem Dei, in eo quod verum potest cognoscere; et secundum hoc quod facta est ad similitudinem Dei in eo quod potest bonum diligere. His enim modis non solum humana, verum et angelica creatura Creatori conjuncta dignoscitur, dum et cognitione ejus sapientiam contemplatur, et dilectione beatitudine ejus jugiter fruitur. His duobus modis vitat malum, quia et per cognitionem veritatis, quam habet in divina sibi originaliter insita imagine, pellit errorem; et per amorem virtutis, quam habet in divina similitudine, odit iniquitatem. Subintravit autem in naturam humanam per suggestionem diabolicam ignorantia, et evellit in homine radicem divinae cognitionis, et venit concupiscentia, et eradicavit plantam dilectionis. #### Gens itaque quaelibet impia a divinis et coelestibus bonis per culpam elongata, duobus praecedentibus bonis in bono primum plantata, duobus succedentibus malis deinceps recte monstratur et vocatur a bono convulsa. Ite ergo, angeli veloces, ad gentem convulsam, et non solum convulsam, sed et dilaceratam. Convulsam a bono, dilaceratam in malo. Humana namque natura postquam a bono vellitur, statim in malo dilaceratur multipliciter, dum diversis vitiis et peccatis ad damnationem pertrabuntur diversi: alii per superbiam, alii per invidiam, alii per iram, alii per acediam, alii per avaritiam, alii per gulam, alii per luxuriam, alii per usuram, alii per rapinam, alii per furtum, alii per falsum testimonium, alii per perjurium, alii per homicidium, alii videndo mulierem ad concupiscendum eam, alii dicendo fratri fatue, et per alia si qua sunt vitia sive peccata, intus vel foris, quae propter praesens compendium nec volumus nec valemus dinumerare. Ite igitur, angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam, ut per vestram praedicationem in malo dilaceratam coadunetis, et a bono convulsam replantetis. Ite, angeli, ite veloces, ite ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem post quem non est alius. Quandiu, fratres charissimi, homo nobilitatem, elegantiam, ac pulchritudinem suae conditionis per justitiam conservat, speciosus esse forma comprobatur. Quando vero decorem pulchritudinis in semetipso per culpam foedat, statim deformis et horribilis invenitur, dissimilis Deo, etiam similis factus diabolo. Heu! quam turpis, quam terribilis est populus iste! Alii in populo isto sunt deformiter nigri per cogitationem immundam, alii caeci sunt per ignorantiam, alii carent naribus per indiscretionem, alii lingua vel labiis per noxiam taciturnitatem, in aliis retroversus est vultus per transacti criminis recordationem et delectationem, aliis solus remansit corporis truncus capite praeciso per mentis alienationem, alii quoque carent brachiis perdito fortitudinis rigore, alii carent pedibus amissa virtutum perfectione, alii (quod gravius est, quod turpius est, quod horribilius est, quod terribilius est) dissipatis omnibus membris, id est virtutibus, operibusque bonis dilaceratis pervenerunt usque ad portas mortis, sicut Psalmista ait: Dissipata sunt ossa nostra secus infernum (Psal. CXL). #### Quid igitur, fratres? Si quis videret populum corporaliter in hunc modum deformatum catervatim coram se transire, alios cernens nigros, alios, ut supra dictum est, sine auribus, sine naribus, sine labiis, alios versis retro vultibus, aut amputatis capitibus, manibus, brachiis, pedibus ac cruribus, solos truncos coram se rotantes, sive dissipata singillatim membra humana unum post aliud sequentia, si quis, inquam, vestrum haec videret, nonne quam citius se signo crucis praemuniret aut fugeret, et clamaret nec se nec alium unquam vidisse talia? Quid ergo? Diebus Dominicis ac solemnibus populus vobis commissus a vobis curandus ad ecclesiam confluit, formam corporis componit, cultioribus ac diversis coloribus tinctis vestibus se induit, et vos viros ac mulieres in tanto fulgore contemplantes, forsitan gloriamini tales vobis subjectos, talibusque vos esse praelatos. Non est bona gloriatio vestra si in hoc gloriemini, et populus vobis commissus a bono convulsus, in malo dilaceratus, diversis vitiis atque peccatis terribilis inveniatur, fratres. Vitam itaque diligenter attendite, mores considerate, et pulchritudinem ejus, secundum ea quae ad interiorem hominem, non secundum ea quae ad exteriorem pertinent judicate; et erubescite, et dolete de ipso qui vobis est subjectus populo, si talem videritis quem hic auditis, gentem scilicet convulsam et dilaceratam, populum terribilem post quem non est alius, quia vestra forsitan est culpa, vestra negligentia, vestra desidia; qui talis est, eo quod non annuntiastis ei peccata sua, scelera sua. Ite igitur, angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem post quem non est alius. Ite, angeli, quia vestrum officium, ite, veloces, ne mora vestra generet periculum. Ite ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem post quem non est alius, ut per vestram praedicationem adipiscatur remedium: Nolite sedere cum consilio vanitatis, nolite cum iniqua gerentibus introire. Odite Ecclesiam malignantium, et cum impiis nolite sedere (Psal. XXV). Quid igitur? Potest etenim aliquis vestrum tacitus cogitare, vel manifestius respondere dicens: Tu prohibes nos, exemplo Psalmistae posito, ad tales ire, et nonne Dominus ad tales nos dirigit ubi dicit: Ite, veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem post quem non est alius. Intendite, ubi Dominus ait: Ite, angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem post quem non est alius: ibi vobis officium injungitur, et praeceptum datur impiis praedicandi. Hic vero ubi dicimus, nolite sedere cum consilio vanitatis, nolite cum iniqua gerentibus introire. Odite Ecclesiam malignantium; cum impiis nolite sedere. Hic, inquam, vobis continuo prohibetur licentia cum impiis peccandi. #### Ite igitur, angeli, praedicando, nolite ire peccando. Ite ad populum terribilem, ut verbo salutis illum speciosum forma faciatis; nolite ire, ut deformitate peccati illius vosmetipsos illi similes efficiatis. Christus cum peccatoribus manducavit, ut illos in bono sibi conjungeret, sed non manducavit cum eis, ut illis in malo semetipsum sociaret. Sicut Christus fecit, ita facite, sicut non fecit, nolite facere. Ite, angeli, ite, veloces. Quam veloces? tam veloces ut in via neminem salutaveritis (Luc. X), et si quis vos salutaverit, non respondeatis illi (IV Reg. IV). Non quod salus omnibus non oranda, sed ut his verbis Spiritus sanctus innuat quam veloces, quam expeditos esse sacerdotes in praedicatione salutis oporteat: Quasi dicat: Praedicate verbum, instate opportune, importune, arguite, obsecrate, increpate in omni patientia (II Tim. IV), et nolite differre verbum de die in diem, de Dominica in Dominicam, de festo in festum, sed diebus saltem Dominicis et festivis populo pro consuetudine in ecclesia congregato non sufficiat vobis tantum missas celebrare, non sufficiat pro domino apostolico, et singulis ordinibus generalem orationem facere, vel festa sequentis hebdomadae nuntiare, sed magis populum castigate de malo, erudite et informate in bono, poenam peccatoribus venturam, et gloriam justis reservatam illis declarate. #### Ite, angeli. Ite, veloces. Quis enim si verbum salutis populo praedicare de Dominica in Dominicam distuleritis, quis, inquam, scivit an tunc viventes, an sani, an praesentes eritis? Sed et si vos viventes sanos ac praesentes esse contingat, quis scit an aliquis tunc aberit qui prius praesens fuit, et amplius consilium animae suae non audiens, morte inopinata et subita praeventus, non abluens culpam rapiatur ad poenam? Nonne Deus juste sanguinem hujusmodi hominis de manibus vestris requiret? Ite ergo, angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem post quem non est alius. Quid est quod dicitur post quem non est alius? Nunquid post hunc populus non est nasciturus, victurus, bona malaque facturus? Est utique. Quid est ergo quod dicitur, post quem non est alius? Id est nullus ante judicem summum illo deterior, nullus per culpam turpior, nullus terribilior. Tres sunt populi: Christianus, Judaicus, gentilis. Qui utcunque igitur in populo Christiano nomine tenus Christiani sunt, sed per injustitiam diabolo serviunt, Judaeis sive paganis sunt terribiliores, ex quo per iniquitatem sunt deteriores. Quanto namque per gratiam adjuti facilius, si vellent, possent in justitia permanere, tanto gravius offendunt, dum a culpa nolunt abstinere, quia cui plus committitur, plus ab eo exigetur; et quanto gradus altior, tanto casus gravior; et plus peccavit diabolus in coelo, quam homo in paradiso: Et servus, sciens voluntatem domini sui et non facit, plagis vapulabit multis; servus autem nesciens eam vapulabit paucis (Luc. XII). #### Igitur sicut Dominus civitatibus, in quibus plurimas virtutes fecerat, eo quod poenitentiam non egissent, exprobravit dicens: Vae tibi Corozain! vae tibi Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent. Verumtamen dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis. Et tu, Capharnaum, nunquid usque ad coelum exaltaberis? Usque ad infernum descendes, quia si in Sidoniis factae fuissent virtutes quae factae sunt in te, forte mansissent usque in hunc diem. Verumtamen dico tibi quia terrae Sidoniorum remissius erit in die judicii quam tibi (Matth. XI.). Sic et huic falsorum Christianorum populo per diversas impietates depravato, terribili facto, longe a divina similitudine quodammodo secundum suam nequitiam remoto, sic, inquam, ei potest exprobrari ut dicatur ei: Vae tibi, popule nequam, popule mendax, popule apostata, qui male vivendo Filium Dei conculcas, qui sanguinem testamenti pollutum ducis in quo sanctificatus es, et Spiritui gratiae contumeliam facis! Melius enim erat illis non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quod illis traditum est sancto mandato (II Petr. II). Contigit enim eis et illud veri Proverbii: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti (ibid.). Sed et quomodo populus iste seipso deterior vel terribilior esse possit, aut populo malo post nos futuro minime videmus? Nam et in ipsum pondus malorum, ore prophetico prolatum, videtur esse profusum quo dicitur: Vae qui dicitis malum bonum, et bonum malum, ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras, ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum! Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes! Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo (Isai. V). Multa, fratres charissimi, sunt, quae causa brevitatis praetermittimus, quae de his omnibus adhuc dici possent. Ite, angeli veloces, ad populum terribilem, post quem non est alius. Sequitur ad gentem exspectantem et conculcatam. Quid exspectat? Vestrum verbum, vestrum exemplum, vestrum patrocinium, et divinum per vestram sollicitudinem et administrationem auxilium et donum. Vestrum exspectat verbum, ut erudiatur; vestrum exemplum, ut informetur; vestrum patrocinium, ut defendatur; divinum per vestram sollicitudinem et administrationem auxilium et donum, ut a malo liberetur et in bono justificetur. Et conculcatam. Quis conculcavit eam? Universi daemones, qui jugiter animae ejus dicunt: Incurvare ut transeamus per te. Pravi etenim, et qui coelestia spernunt, et ad terrena se deflectunt, daemonibus iter se conculcandi et pertranseundi tribuunt. Sequitur: #### Cujus diripuerunt flumina terram ejus. Quae sunt ista flumina terram male viventium diripientia? Ubi vitia cum impetu sunt fluentia, et malos ad tormenta trahentia. Quae est terrae direptio, nisi virtutis cujuslibet dissipatio? Flumina ergo malorum terram diripiunt, cum vitia virtutes eorum auferunt. Aufert enim superbia humilitatem, ira pacem, invidia charitatem, acedia spiritualem exsultationem, avaritia largitatem, luxuria continentiam. Ite, angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem, post quem non est alius, ad gentem exspectantem et conculcatam, cujus diripuerunt flumina terram ejus. #### In tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato: a populo terribili post quem non fuit alius; a gente exspectante et conculcata, cujus diripuerunt flumina terram ejus. In illo, inquit, tempore deferetur munus Domino (Isa. XVIII). In quo tempore? Cum videlicet ieritis ad populum istum ad quem mittimini, et illum a supradictis malis per vestram praedicationem curaveritis. Quod munus deferetur? Munus gratum, holocaustum medullatum, votum internum, et deferetur ad locum nominis Domini ad montem Sion, id est in sanctam Ecclesiam. Ite igitur, angeli veloces, et populo terribili praedicate, ministerium vestrum implete. Quod si feceritis, bonum gradum vobis acquiretis. Det vobis et nobis hujus rei gratiam, qui promittit gloriam Jesus Christus Dominus noster, qui vivit et regnat, per omnia saecula saeculorum. Amen. ####  |