| ### Hugo de S. Victore ### LIBELLUS DE POTESTATE ET VOLUNTATE DEI UTRA MAJOR SIT. ###  |

| #### Pars 1 |

| #### #### Quaeritur de potestate Dei, an major sit voluntate ejus. Si enim plus potest Deus quam vult, videretur potestas ejus major quam voluntas. Si autem potestas ejus major est quam voluntas ejus, videretur in eo esse inaequale aliquid, et non totus sibi convenire Deus. Quomodo ergo unum est totum quod est, si majus et minus ibi est? Si vero idem illi est et posse et velle, eadem est potestas ejus et voluntas ejus. Si autem idem illi est et posse et velle, quidquid vult potest, et quidquid potest vult. Vult autem omne quod facit, quia contra voluntatem nihil facit, qui voluntarie facit quidquid facit. Rursum omne quod vult facit, quia ad omnia posse adest, cum velle non deest. Si ergo amplius non potest Deus facere quam vult, neque amplius facere vult quam facit, constat procul dubio quod amplius facere non potest quam facit. Amplius: Si potest Deus plus facere quam vult, potest contra voluntatem suam facere, et facere quod in voluntate non habet, et est potestas ejus contraria voluntati ejus. Unde consequens esse videtur, quod omne quod potest et vult, facit; sicut omne quod facit, potest et vult. Sic omne quod potest vult, sicut omne quod vult potest. Sed si hoc recepitur quod Deus aliud vel aliter nihil facere possit quam facit, necessitate operatur omnia, et alligatur atque constringitur lege operum suorum ut dominetur ei conditio operis sui; sed hoc nefas est confiteri. Quomodo ergo, inquiunt, idem est Deo velle et posse, si major est potestas ejus quam voluntas? Videte quid dicunt. Major, inquiunt, secundum vos, potestas Dei est quam voluntas ejus. Quare? Quia dicitis Deum plus quam velle. Intendite. Si idcirco major dici debet potestas Dei quam voluntas ejus, quia multa facere potest quae facere non vult; ergo et voluntas major esse dicatur quam potestas, quia multa quae facere potest non facit, quia facere non vult. Si enim potestas major dicitur, quia voluntatem transcendit; et voluntas major dicatur, quia potestatem constringit. Sed, sicut potestas non coarctatur in eo quod sine voluntate nihil operatur; ita et voluntas non superatur in eo quod non ad omnia quae in potestate sunt dilatatur. Tria sunt, affectus, effectus et respectus. Voluntas ergo et potestas in Deo et affectu et effectu unum sunt, sed respectu ad unum non sunt. Quomodo haec duo in Deo affectu unum sunt? Quia in ipso nec voluntas sine potestate est, nec potestas sine voluntate. Potestas sine voluntate esset, si aliquando haberet potentiam, quam habere nollet. Rursus voluntas sine potestate esset, si aliquando non ex virtute, sed ex infirmitate aliquid vellet. Quia ergo et potestas in ipso semper voluntaria est, et voluntas potestativa (quoniam quod potest, omne posse vult; et quod vult, omne ex potestate vult); idcirco in ipso nec potestas sine voluntate est, nec voluntas sine potestate est. Similiter in effectu nec voluntas a potestate, nec potestas a voluntate ullatenus separari potest. Quidquid enim Deus voluntate facit, facit et potestate; et rursum quidquid facit potestate, facit et voluntate. Quia omnia quae facit et voluntate et potestate facit. Ergo in omni opere suo Deus et voluntatem et potestatem exercet; nec se dividunt in opere, quae dividi non possunt in operante. Sic igitur potestas Dei et voluntas et affectu in ipso et effectu per ipsum indivisa perseverant, respectu extra ipsum dissimiliter se demonstrant. Quia enim Deus veraciter non omne quod potest velle dicitur, quia multa facere potest quae facere non vult, nihil autem facere vult quod facere non potest; ideo ad quaedam respicit potestas ejus ad quae non respicit voluntas ejus. Ad omnia autem ad quae respicit voluntas ejus, respicit potestas ejus. Sic igitur potestas divina respectu aliquando ad alia se habet quam voluntas, sed in se aliud non habet quam voluntas, quia contra voluntatem nihil habet. ####  |