| #### CAP. XXXVI. De galli gallinacei natura moraliter. |

| #### #### Quis dedit gallo intelligentiam? de gallo quaeritur a quo ei intelligentia tribuatur. Sed haec questio cito solvitur, si beatus Gregorius loquens in Moralibus audiatur. ####
| #### “Intelligentiam enim (sicut ait beatus Gregorius) gallus accipit, ut prius nocturni temporis horas discernat, et tunc demum vocem excitationis emittat: quia videliet sanctus quisque praedicator prius in auditoribus suis qualitatem vitae considerat et tunc demum ad erudiendum congruam vocem praedicationis format. Quasi enim horas noctis discernere est peccatorum merita dijudicare, quasi horas noctis discernere est actionum tenebras apta increpationis voce corripere. Gallo itaque intelligentia desuper tribuitur, quia doctori veritatis, discretionis virtus ut noverit, quibus, quid, quando, vel quomodo inferat, divinitus ministratur. Non enim una eademque cunctis exhortatio convenit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe enim aliis officiunt quae aliis prosunt. Nam et plerumque herbae quae haec animalia reficiunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum, quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et sua singulis tribuat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi quasi quaedam in cithara tensiones chordarum? quas tangendo artifex, ut non dissimilem concentum faciant, dissimiliter pulsat. Idcirco enim chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu feriuntur. Unde et doctor prudentissimus quisque, ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium debet. ” |
#### ####
| #### “Habemus et aliud, quod de galli hujus intelligentia considerare debemus, quod videlicet profundioribus horis noctis valentiores ac productiores edere cantus solet. Cum vero matutinum jam tempus appropinquat, leviores ac minutiores omni modo voces format. In quibus galli hujus intelligentia, quid nobis innuat considerata praedicatorum discretio demonstrat, qui cum iniquis adhuc mentibus praedicant, altis et magnis vocibus aeterni judicii terrores intimant, quia videlicet quasi in profundae noctis tenebris clamant. Cum vero jam auditorum suorum cordibus veritatis lucem adesse cognoscunt, clamoris sui magnitudinem, in lenitatem dulcedinis vertunt, et non tam illa quae sunt de poenis terribilia, quam ea quae sunt de praemiis blanda proferunt. Qui etiam minutis tunc vocibus cantant, quia appropinquante mane divinae lucis, subtilissima quaeque de mysteriis coelestibus praedicant, ut sequaces sui eo subtiliora et argutiora de coelestibus audiant, quo luci veritatis jam certius appropinquant. Et quos dormientes longus galli clamor excitaverat, vigilantes succisior et modulatior secutus delectet, quatenus correcto cuilibet cognoscere de regno subtilia et dulcia libeat, qui prius de judicio adversa formidabat. Quod bene per Moysen exprimitur, cum ad producendum exercitum tubae clangore concisius jubentur. Scriptum namque est: Fac tibi duas tubas argenteas ductiles (Num. X). Et paulo post: Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra (Ibid.). Per duas enim tubas exercitus ducitur, quia per duo praecepta charitatis ad procinctum fidei populus vocatur. Quae idcirco argenteae fieri praecipiuntur, ut praedicatorum verba lucis nitore pateant et auditorum mentes nulla sui obscuritate confundant. Idcirco autem ductiles, quia necesse est, ut ii, qui venturam vitam praedicant, praesentium tribulationum contusionibus crescant. Bene autem dicitur: Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra, quia nimirum praedicationis sermo quo subtilius, ac minutius agitur, eo auditorum corda contra tentationum certamina ardentius excitantur.” |
#### #### Est adhuc aliud in gallo solerter intuendum, quia cum jam edere cantum parat, prius alas excutit, et semetipsum feriens, vigilantiorem reddit. Quod patenter cernimus, si sanctorum praedicatorum vitam vigilanter videmus. Ipsi quippe cum per verba praedicationis monent, prius se in sanctis actionibus exercent, ne in semetipsis torpentes opere, alios excitent voce, sed ante se per sublimia facta excutiunt, et tunc ad bene agendum alios sollicitos reddunt. Gallus enim alis se percutiens est doctor bonae vitae exemplum praebens. Prius cogitationum alis semetipsos feriunt, quia, dum quod in se inutiliter torpet, sollicita investigatione deprehendunt, distincta animadversione corrigunt. Prius sua punire fletibus curant, et tunc quae aliorum sunt punienda denuntiant. Prius ergo alis insonant, quam cantus emittant, quia antequam verba exhortationis proferant omne quod locuturi sunt, operibus clamant. Et profecto dum in semetipsis vigilant, tunc dormientes alios ad vigilias vocant. Sed unde haec tanta doctori intelligentia, ut et sibi perfecte vigilet, et dormientes ad vigilias sub quibusdam clamoris proventibus vocet, ut et peccatorum tenebras prius caute discutiat, et discrete postmodum lucem praedicationis ostendat, ut singulis juxta modum et tempora congruat, et simul omnibus, qui illos sequantur ostendat? Unde ad tanta et tam subtilia efficax traditur, nisi intrinsecus ab eo a quo est conditus doceatur? Quia igitur laus tantae intelligentiae non praedicatoris virtus est, sed auctoris, recte per eumdem auctorem dicitur: Quis dedit gallo intelligentiam? ac si diceret: Nullus alius nisi ego, qui doctorum mentes, quas ex nihilo condidi, ad intelligenda quae occulta sunt mirabilius instruxi. #### Potest etiam de gallo dici, quod sunt quidam Ecclesiae praelati, quibus a Deo intelligentia datur; nec tamen juxta intelligentiam a Deo sibi datam aliquid operantur. Non seipsos alis excitant, nec alios monent, ut ad bene operandum surgant. Seipsos amant, et sic otio et voluptati vacant. Horas noctis sicut gallus non annuntiant, quia culpas delinquentium non accusant. Confessionis et poenitentiae districtionem non attendunt, sed in acquirendis rebus transitoriis intelligentiam a Deo sibi datam ponunt. Animarum lucra quaerere nolunt, ea tamen, quae ad delectationem carnis pertineant, tota mente quaerunt. Sunt et alii nimis simplices, et illitterati, qui quasi gallus sedent in pertica regiminis, id est in cathedra praelationis locum occupant, et tamen officium divinae legis ignorant. Sedent, et tacent, et seipsos pascunt, nec gregem sibi commissum ad pascua aeternae viriditatis ducunt. Et hic igitur, cui intelligentia datur, nec populo verbum Dei praedicat, et hic qui tacet, quia nescit quid dicat, uterque caveat, ne quasi gallus de pertica cadat. Filios suos Heli corripuit saepe, sed quia manum correctionis non adhibuit, fractis cervicibus, de sella cecidit, antequam moreretur, mortem filiorum vidit, et arcam Domini ab allophylis captam cognovit (I Reg. IV). ####  |