| #### CAP. III. De formatione mulieris. |

| #### #### Sicut legitur in Genesi: Misit Deus soporem in Adam et tulit unam de costis, et ex ea mulierem formavit (Gen. II). #### Hic quaeri potest quare non creavit Deus homines simul sicut angelos. Quia voluit ut unum esset principium generis humani ad retundendam superbiam diaboli. Ut enim ejus elatio confunderetur: hoc homo accepit quod diabolus per superbiam appetiit, scilicet principium esse. Ut, sicut Deus omnibus rebus existit principium creationis, ita omnibus hominibus esset principium generationis. Est et alia causa quare ex uno voluit esse omnes, ut dum cognoscerent esse ab uno, se quasi unum diligerent. In quo facto mysterium Christi et Ecclesiae figuratum est. Sicut enim mulier de latere viri dormientis facta est, sic Ecclesia de sacramentis quae de latere Christi dormientis in cruce profluxerunt, scilicet sanguis et aqua. Sanguine enim redemit fideles; aqua abluit peccata in baptismo. #### Solet quaeri utrum cum additione rei extrinsecus sumptae de costa illa facta sit mulier? Quod quidam solent dicere. Sed si ad perficiendum corpus mulieris de costa illa Deus extrinsecus augmentum addidit (cum istud quod addebatur majus fuerit quam costa ipsa) potius de illo mulierem factam Scriptura dicere debuit, unde scilicet plures substantiae suae partes acceperit. Restat ergo ut dicamus costam illam in semetipsam multiplicatam; et ex ea mulierem formatam nullo additamento extrinsecus sumpto. Majus enim fuit de nihilo aliquid facere, quam illam parvam substantiam in seipsam multiplicare. Idem dicimus de illis quinque panibus evangelicis (Matth. XIV). #### Quaeritur utrum in natura illius costae esset ut inde fieret mulier. Ad hoc videndum est quod omnium rerum quae fiunt, causae in Deo ab aeterno fuerunt. Ut enim homo sic fieret, et equus, et similia, in Dei dispositione ab aeterno fuit. Et istae dicuntur in Scriptura primordiales causae; quia istas aliae non praecedunt. Et quamvis una sit causa omnium, divina scilicet dispositio, quae non est aliud quam ipse Deus, tamen propter effectus plures pluraliter dicit Augustinus primordiales causas omnium rerum in Deo esse. Unde etiam inducit similitudinem artificis in cujus dispositione est qualis futura sit arca vel quadrata vel oblonga. Ita etiam in Deo uniuscujusque rei antequam fieret causa et dispositio aeternaliter praecessit. In naturis vero quarumdam rerum non omnes causae praecedunt. Inservit namque Deus, ut Augustinus ait, quasdam causas rebus secundum quas aliqua ex eis proveniunt, ut de hoc semine tale granum, de hac arbore talis fructus, et ut qui juvenis modo est, tali tempore senescat, et similia. Et hae quoque appellantur primordiales causae, licet non multum proprie dicantur. Habent enim causas ante se quae in Deo aeternaliter fuerunt; quae et increatae sunt, et universaliter primae sunt. Illae autem quae in creaturis sunt, universaliter primae non sunt, sed tamen in suo genere primae sunt, ad posteriora enim primae sunt. Sed ideo istae etiam primordiales dicuntur; quia in prima conditione rerum quae facta est in sex diebus eas Deus inseruit rebus et sicut creaturae mutabiles sunt; ita et hae causae mutabiles sunt. Cum enim sit in juvenis natura ut aliquando senescat, mutari tamen potest. Sed illae quae in Deo sunt, et increatae, et immutabiles sunt. Dispositio enim Dei mutari non potest, quia Deus immutabilis est. Apparet itaque ex his quod omnium rerum causae in Deo sunt. Quaedam vero in naturis rerum sicut ostendimus de semine, de arbore; et haec dicuntur fieri secundum naturam, id est secundum usitatum cursum rerum. Aliorum vero in solo Deo et non in naturis rerum causae consistunt, ut illud quod virga arida floruit (Num. XVII); quod asina locuta fuit (Num. XXII), et similia. Et haec dicuntur fieri per miraculum; quia contra naturam fiunt ipsarum rerum, id est non secundum causas illis rebus a Deo insertas. Inter haec ponit Augustinus, quod de costa facta est mulier. Non enim erat in costa causaliter ut de ea fieret mulier, sed in Dei potentia qui non alligavit naturis rerum potentiam suam. Augustinus super Genesim: Alius est ergo modus quo illa herba sic germinat; illa non sic germinat; sic illa aetas parit, et illa vero non; homo loquitur, pecus loqui non potest: horum et talium modorum rationes non tantum sunt in Deo, sed ab illo etiam in rebus creatis. Ut autem lignum aridum floreat fructum gignat; ut femina in juventute sterilis in senectute pariat; ut asina loquatur, et similia, dedit quidem Deus naturis quas creavit, ut ex eis etiam haec fieri possent, non ut haberent in naturali motu. Habet ergo Deus in semetipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non illo opere Providentiae quo naturas substituit ut sint; sed illo quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit. Quorum si hoc unum erat quod ita facta est mulier de latere viri dormientis, non habuit hoc rerum prima conditio ut femina omnino sic fieret; sed tamen hoc habuit quod sic fieri posset. #### Sicut corpus mulieris de corpore viri traductum fuit, ita voluerunt quidam quod anima ipsius Aevae de anima viri propagata esset, et omnes animae praeter primam de traduce essent sicut et corpora. Sed Hieronymus hoc sub anathemate prohibet, inducens hanc auctoritatem Prophetae: Qui finxit singillatim corda eorum (Psal. XXXII). Ubi satis innuit quod non de anima animam creat Deus; sed singillatim de nihilo eas fecit. Augustinus tamen nihil inde asserit, sed quaerendo refert de anima diversorum sententias. Quorum quidam voluerunt quod simul omnes creatae essent; quidam quod non simul, sed de traduce. Alii quod nec simul, nec ex traduce, quam sententiam Hieronymus asserit. ####  |