| ### LIBER OCTAVUS. Tractat de imperatoribus a Constantino Magno usque ad Zenonem; continet capitula XIV. ###  |

| #### CAP. I. De Constantino inquam Magno. |

| #### #### Constantinus igitur Magnus, Constantii moderatissimi, et egregii principis filius, in Britannia Dei nutu imperator constitutus, imperavit annis triginta duobus. In Orientis autem partibus regnabat Maximianus Galerius adhuc Augustus; Romae autem a praetorianis militibus Maxentius, Maximiani Herculei filius, imperator erat constitutus; qui postea in tanta fece vitiorum versabatur, ut nihil diri facinoris ab ejus vita vel actibus esset alienum. Igitur cum septimum annum in imperio suo perageret Constantinus, adversus Maxentium conspirante secum collega suo Licinio bellum paravit. Et cum multa de imminentis belli necessitate pertractaret, vidit per soporem in coelo signum sanctae crucis [t][o] [t][a][u], id est Thau, et angelos sibi assitentes, et dicentes; In hoc signo vinces. Et evigilans signum, quod viderat, in vexillo depinxit militari, et cum non procul a ponte Milvio castra posuisset, Maxentius furia instigatus ab Urbe per pontem navigiis compositum egressus, hostiliter ei occurrit. Cumque utrinque acriter pugnaretur, et exercitus Maxentii virtute sanctae crucis prosterneretur, ad Urbem fugiendo remeare volens Maxentius, pontem quem diximus navigiis compositum, ascendit, et continuo subsedere naves, et ipse lapsu equi, in profundo alvei demersus interiit. Tunc Constantinus Romam triumphans ingreditur et ita totius Occidentis imperium, cum ad Constantinum, tum ad Licinium pervenit. Tamen adhuc regnabat in Orientibus partibus Maximianus, vir impius, et mente ferox, quem Licinius Roma digressus expugnare paravit. Et cum jam ferro Licinii cecidisset exercitus Maximiani, pars quae supererat Licinio se subdidit, et Maximianus turpiter fugit. Verum dum reparasset exercitum, et secundo vellet cum hoste confligere, dolore internorum viscerum correptus est, ac demum luminibus morbo amissis vivendi finem fecit. Interea Constantinus valida squaloris lepra perfunditur, et cum a medicis curari non posset, sacerdotes Capitolii dixerunt illi debere fieri piscinam in Capitolio, et impleri sanguine innocentum, et calente eo lotum posse sanari. Sed aggregatis innocentibus, dum pius princeps matrum lacrymas vidit, et ejulatum audivit, illico facinus exhorruit, et propitiatus earum pueros jussit restitui matribus suis. Transacta autem die, apparuerunt ei in somnis apostoli Petrus et Paulus dicentes ei ut advocaret de monte Soracte Sylvestrum papam, quia ipse et ostenderet piscinam, in qua lavaretur et sanaretur. Advocatus itaque papa fidem Christi illi exponit, et credentem baptizavit, et egrediens de fonte Constantinus lepra corpore et animae pariter est curatus. Constantinus igitur Magnus, Christianus effectus, per totum Romanum imperium, publico praecepit edicto ut templa idolorum clauderentur et Ecclesiae aedificarentur. Denique incredibile est memoratu quam brevi ejus studio sancta late per totum orbem creverit Ecclesia. Porro Licinius invidia stimulatus dissidium moliebatur, hoc in querelam revocans, quod non ita pro se sicut pro Constantino Christiani solemnibus orationibus excubarent. Sed postquam intelligit molimina sua parum prodesse, manifeste imperatori bellum indixit. Factaque congressione, in Bithynia circa Chrysopolim victus est Licinius et comprehensus, atque apud Thessalonicam capite truncatus. Sicque Constantinus Dei nutu soliditatem Romani imperii solus obtinuit. Post haec aedificavit Constantinus Byzantium maritimam urbem, vocavitque Constantinopolim de nomine suo; Urbem vero Romam cum palatio suo, quod Lateranense dicitur, concessit apostolis Petro et Paulo, et sancto papae Sylvestro, et Constantinopolim imperialem sedem constituit; dignitate tamen Romani imperatores appellati sunt successores usque ad tempus illud, quo Romanum imperium ad reges Francorum translatum est. Postea enim ii, qui apud Constantinopolim imperabant, Graecorum potius imperatores sunt vocati. Exinde namque series temporum per reges Francorum supputatur. Porro Constantinus sancivit ut omnia quae ad ecclesiasticum ordinem pertineant, Romani episcopi judicio dispositionem accipiant. Helena quoque mater ejus magnificentia singularis, divinis admonita visionibus, Jerosolymam petiit, lignum Dominicae crucis exquisivit, et mirifice per mortui cujusdam ad vitam revocationem invenit. Sed et Constantinus prohibuit lata lege crucis supplicium, quod apud Romanos erat in usu, et figuratione solidorum illud jussit inscribi. Erat per idem tempus apud Antiochiam haereticus quidam presbyter, nomine Arius, qui praedicabat Filium in divinis creaturam esse, et Spiritum sanctum ab eo creatum. Addebat etiam quod erat tempus quando Filius ipse non erat. Quod audiens Constantinus coadunari fecit synodum apud Nicoeam Bythiniae urbem anno Incarnationis Dominicae trecentesimo decimo sexto, conveneruntque eo trecenti decem novem episcopi. In qua synodo definitum est Filium Patri esse consubstantialem, et Arius damnatus est, et ab Ecclesia segregatus. Floruit per idem tempus inter caeteros anachoritas seu eremicolas Panutius in Aegypto homo Dei. Sanctus quoque Evurtius Romanae Ecclesiae subdiaconus, qui in Galliam perquirendorum germanorum suorum causa tunc forte venerat, in Ecclesia Aurelianorum coram clero et omni populo tertio per columbam demissam coelitus, qui in episcopum eligeretur, designatus, eidem Ecclesiae contifex consecratur. Porro saepe nominatus Constantinus anno aetatis suae sexagesimo quinto defunctus est. Qui donec vixit habitum suum gemmis, et caput suum perpetuo exornavit diademate. Nutrivit praeterea semper bonas artes, sed praecipue litterarum studia, legebat et ipse, scribebat, et meditabatur. Cui successerunt tres filit sui, Constantinus Romae, Constantius Constantinopoli, Constans Antiochiae. Isti sunt autem, qui post Constantinum Magnum diviso imperio Romae et Constantinopoli regnaverunt. Romae Constantinus, Julianus Apostata; Romae et Constantinopoli Jovinianus. Romae et Constantinopoli Valentinianus, Gratianus, Theodosius. Romae et Constantinopoli Honorius, Valentinianus, Maximianus, Avitus, Majoranus, Athemius, Olybrius, Glycerius, Nepos, Augustulus, Odoacer, Theodericus, Athalaricus, Theodoadus, et Vitigis, Totila. Constantinopoli Constantinus, Julianus Apostata. Constantinopoli et Romae Valens, Valentinianus, Theodosius. Constantinopoli et Romae Arcadius, Theodosius, Martianus, Leo primus, Leo secundus, Zenon, Anastasius, Justinus, Justinianus. ####  |