| #### CAPUT IX. DE MUNDITIA VESTIUM ET CORPORUM. |

| #### #### Indumenta vestra secundum arbitrium praepositi laventur sive a vobis sive a fullonibus, ne interiores animae sordes contrahat mundae vestis nimius appetitus. #### Quare vestimenta lavari secundum arbitrium praepositi jusserit, ipse idem causam exponit: ne videlicet frater sordes in animo contrahat, si ultra modum vestes mundas habere concupiscit; tanto enim quisque polluitur intus, quanto ad inanem gloriam foris mundatur. Curare ergo debent praelati ne per nitorem vestium delinquant subjecti. Non enim nitor vestium, sed morum honestas ornat clericum. Unde Apostolus nos admonet dicens: Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate sensus vestri (Rom. XII). Nam qui formam hujus saeculi appetunt, formam interioris hominis non requirunt. Et quanto exterior pulchritudo diligitur, tanto interior minus curatur. Haec est autem vera, et spiritualis munditia quam requirit in nobis Deus, dicens: Lavamini, mundi estote; auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis (Isa. I). Non enim ait: Beati mundo corpore, sed: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V). Et ne quis putaret curam carnis similiter esse resecandam, adjungit: #### Lavacrum etiam corporis cum infirmitatis necessitas cogit minime denegetur. Fiat autem sine murmure de consilio medicinae; ita etiam si nolit jubente praeposito faciat, quod faciendum est pro salute. Si autem velit et forte non expedit, suae cupiditati non obediatur. #### Haec sententia verbis apostolicis videtur concordare, quae carnis curam fieri prohibet in desideriis non in necessitate. Multum enim interest inter necessitatem et cupiditatem. Nam quod ex necessitate est, utile est; quod autem ex cupiditate, vitium est. Sunt autem quidam qui dicunt religioni non competere corporalem medicinam. Sed si diligenter attenderent, ipsi recognoscerent quia hoc quod manducamus et bibimus, quod vestibus operimur, et terrenis rebus ad necessitatem utimur, corporis medicina est. #### Fiat ergo sine murmure de consilio medicinae. #### Et bene ait: Nolens in necessitate cogatur, volens ex cupiditate reprimatur, quia necessitati non cupiditati obediendum est. Nam aliquando etiam si noceat, prodesse creditur, quod delectat. Ecce quare homo suae cupiditati obedire non debet, quia saepe sic ipse sua cupiditate decipitur, ut credat id sibi prodesse, quod nocet. Sic fallit homines mala cupiditas; sic simulat bonum esse, quod malum est et perniciosum est. Ecce quare adeo damnant cupiditatem sacrae Scripturae, et carnalem delectationem, quia ad mortem trahunt homines dum ipsi nesciunt. #### Aliquando etiam si noceat, prodesse creditur quod delectat. #### Sed juxta Apostoli vocem oportet nos abstinere a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam, quia caro quidem concupiscit adversus spiritum. Sed per disciplinam spiritus reprimenda est concupiscentia carnis. Sed sunt quidam qui rigorem spiritus; alii qui mollitiem carnis supra modum sectantur. Illi dum spiritualiter vivere appetunt, aliquando cum vitiis, et carnem exstinguunt. Sed sciendum est quia virtus, si modum non habeat, in vitium vertitur. Illi vero qui carnaliter volunt vivere, cum cura carnis student et propria desideria nutrire. Ponendus est igitur utriusque modus, et cogendi sunt illi facere, quod faciendum est, pro salute. Hi vero reprimendi sunt ne faciant quod carnaliter concupiscunt. Salus quidem corporis ad serviendum Deo servanda est; cupiditas vero carnis exstinguenda est. Et quia de manifesta infirmitate locutus est, de latenti dolore subjungit, dicens: #### Denique si latens est dolor, famulo Dei dicenti quid sibi doleat, sine dubitatione credatur. #### Jure enim credendus est, quem boni mores, et conversatio sancta famulum Dei esse commendant. Non enim ex ore loquentium cognoscitur veritas aut falsitas, sed a fructibus eorum cognoscetis eos, dicit Dominus. Non sunt fallaces, non sunt duplices; non sunt ex illis, qui in corde, et ore locuti sunt falsa. Famuli Dei quales sunt in corde, tales sunt in ore. Bona vita fidem dat verbis. Mala vita etiam ipsam veritatem facit esse ambiguam. Sine dubitatione ergo credantur qui sine dubitatione sunt boni. Alio modo: Si latens est dolor, sine dubitatione credatur. Famulus enim Dei timet Deum offendere non solum in opere, sed etiam in sermone. Tales nos exhibere debemus, ut quidquid dixerimus sine dubitatione credatur. Vita debet commendare sermonem, et opera bona testimonium perhibere veritati sicut Salvator noster de se dicit: Si mihi non creditis; vel operibus credite. Opera, inquit, quae facio, ipsa testimonium perhibent de me (Joan. X). Multi enim sunt quibus non creditur etiam si verum dicant, quia illi mali sunt aut in suspicione habentur ne mali sint. Sed si nostra vita sine suspicione coeperit esse bona, mox verba nostra sine dubitatione credentur esse vera. Quanto quisque minus bonus est, tanto minus ei creditur; quanto coeperit esse religiosior, tanto verbis ejus major fides praestatur. Sed quia infirmitatis necessitas aliquando appetit ea, quae sibi ipsi sunt contraria, ideo adjungit: #### Sed tamen utrum sanando illi dolori, quod delectat expediat, si non est certum, medicus consulatur. #### Credendum est eorum verbis, nec tamen statim acquiescendum est eorum desideriis, nam et famulos Dei illicita tentant desideria; ergo si non est certum, medicus consulatur. Quaeratur ille qui de incerto faciat certum. Nec mirum si medicorum consilia quaerimus, cum apostolum Paulum consilio medicinae usum fuisse legamus. Nam per Epistolam suam Discipulo suo Timotheo praecipit dicens: Modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates (I Tim. V). A rigore ergo abstinentiae discretus magister discipulum temperat, ne scilicet frequentibus passionibus fractus a bono praedicationis elanguescat. Bonum quippe erat ut discipulus ex infirmitate patientiae fructum redderet, sed utilius esse providebat Apostolus si usu medicinae aliquantulum convalescens animas Deo lucrifaceret. Ex diversis autem bonis utiliora eligenda sunt. Hac autem auctoritate fulti ad haec medicinam corporalem quaerere debemus, ut inde majorem fructum Domino referamus. #### Nec eant ad balnea, sive quocunque ire necesse fuerit, minus quam duo vel tres. #### Provideamus bona, ait Apostolus, non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus (II Cor. VIII). Propter nos conscientia bona sufficit nobis, propter alios fama nostra non pollui, sed pollere debet in nobis. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est, maxime in hoc loco positus, de quo dicit apostolus scribens ad discipulum: Circa omnes teipsum bonorum operum praebe exemplum (Tit. II). Rursus alibi dicit: Speculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. Qui nos amant quaerunt quid in nobis laudent, qui vero nos odiunt detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti adjuvante Domino nostro Jesu Christo, et vitam et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescamus a detractoribus laudari. Simul ergo ire debent duo vel tres, et propter solatium et propter bonae famae testimonium. Unde Salomon ait: Vae soli, si ceciderit non habet sublevantem; si fuerint duo, fovebuntur mutuo. (Eccle. IV). Bene autem ait, cum quibus praepositus jusserit ire debet, scilicet ut a praelato provideatur securitas personae et a subdito servetur virtus obedientiae. #### Aegrotantium cura sive post aegritudinem reficiendorum, sive aliqua imbecillitate sive etiam febribus laborantium, alicui debet injungi, ut ipse de cellario petat, quod cuique opus esse prospexerit. #### Eligendus est frater timens Deum qui circa infirmos curam maximam gerat, et quod opus eis fuerit ministrare eis studeat, et eo studio et affectu eis deserviat, ac si ipsi Domino Jesu Christo deserviret. Ipse etenim dicturus est in judicio. Infirmus fui, et visitastis me (Matth. XXV). Et iterum: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis (ibid.). Debent ergo fortiores imbecillitatem portare infirmorum. Sic enim divina charitas adimpletur teste Apostolo qui ait: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi (Galat. VI). Lex Christi est dilectio. Dilectionis officium est invicem onera nostra portare. Diversa vero tempora et diversae infirmitates faciunt ut onera nostra portemus invicem. Nihil autem sic probat amicum quam oneris amici portatio. Sed et ipse infirmus cui pro Dei amore servitur, debet pensare et summopere cavere ne superfluitate sua aut impatientia sibi servientem contristet. Studeat autem Deo gratias agere, ne infirmitas quae data est ei ad purgationem animae, vertatur ad augmentum culpa #### Sive autem qui vestibus sive qui codicibus praeponuntur, sine murmure serviant fratribus suis. #### Tales se exhibeant, et ea charitate fratribus suis deserviant, ne ipsi de ministerio sibi commisso peccent in murmure, nec alios per suam negligentiam faciant murmurare. Grave peccatum est murmuratio testante Gregorio qui ait: Regnum coelorum nullus qui murmurat accipit, nullus qui accipit murmurare poterit. Et Salomon: Praecordia fatui sicut rota carri (Eccli. XXXIII), fenum portat et murmurat. Tales ergo sunt in congregatione qui carne subditi non cessant a murmuratione. Apostolus: Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et a serpentibus perierunt (I Cor. X). Quare a serpentibus, nisi quia serpens venenosus est, et omnis qui murmurat venenum diaboli habet in lingua. Jacobus.: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero (Jac. III). Cavendum est ergo nobis a murmure, ne mortifero et diabolico pereamus veneno. #### Codices certa hora petantur, extra horam qui petierit non accipiat. #### Superius praecipit instare orationibus temporibus constitutis. Tempora ergo sunt distinguenda quibus debemus orare, et quibus debemus legere. De opere quoque alibi admonet ut nullus sibi aliquid operetur, sed omnia opera vestra in unum fiant. Haec tria commendat nobis regula quae animae nostrae valde sunt necessaria, scilicet orationem, lectionem, operationem. Nam oratione mundamur, lectione instruimur, operatione beatificamur, sicut Spiritus sanctus dicit in Psalmo: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et bene tibi erit (Psal. CXXVII). Quia autem dicit ut codices singulis diebus petantur, frequentia legendi commendatur. Frequenter debet legere servus Dei. Valde enim est utilis divina lectio. Nam per lectionem discimus quid cavere, quid agere, quo tendere debeamus. Hinc Psalmista ait: Lucerna pedibus meis verbum tuum (Psal. CXVIII). Perfectionem sensus et intellectus augentur. Lectio ad orationem nos instruit et ad operationem, et nos informat ad contemplativam vitam et activam. Ideo in Psalmo: Beatus vir, scribitur, qui in lege Domini meditatur die ac nocte (Psal. I). Haec sunt arma, videlicet oratio, lectio et operatio quibus diabolus expugnatur. Haec sunt instrumenta quibus aeterna beatitudo acquiritur. His armis vitia comprimuntur, his alimentis virtutes nutriuntur. Sed, etsi a lectione cessatur, debet manuum operatio subsequi, quia otiositas inimica est animae, et antiquus hostis quem a lectione sive ab oratione vacantem invenerit, facile ad vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis qualiter et vos vivatis et alios doceatis; per manuum operationem, et corporis macerationem, et vitiis alimenta negabitis, et vestris necessitatibus subvenietis, et habebitis unde necessitate patientibus aliquid porrigatis. #### Vestimenta vero, et calceamenta quando fuerint indigentibus necessaria dare non differant sub quorum custodia sunt, quae poscuntur. #### Hoc est quod superius dictum est, ut sine murmure serviant fratribus suis. Nequando differunt necessaria dare, faciant fratres murmurare, et sint occasio peccati. Studeant ergo servire fratribus suis propter Deum, et necessaria congruis temporibus ministrare. Et hoc faciant sine murmure, sine tristitia, sine dilatione, cum gaudio et hilaritate, quia hilarem datorem diligit Deus (II Cor. IX), ut omne quod opus est eis secundum modum congregationis, et possibilitatem loci habeant; et eis qui serviunt sit major ex inde merces a Domino. In indumentis vero et calceamentis clericorum congruus servandus est modus, ne pretiosa, vel nitida sint supra modum aut nimis abjecta et vilia; nec habentia compositionem plusquam decet, nec incompositionem ultra quam oportet. Talia ergo sint ut religionem simul commendent et honestatem. Caveant ergo fratres quibus necessaria ministrantur, ne quid expetant importune, aut quod non deceat eorum religionem. Nam quidquid superfluum habent, mortiferum est illis. Perpendant ergo quoniam ea quae expendunt, oblationes sunt fidelium pro redemptione peccatorum. Et ideo non glorientur talibus uti, sed magis timeant, quod in Veteri Testamento de sacerdotibus dictum est, iniquitatem populi eos debere portare. Et ideo cum magno timore solliciti sint super eos quorum donis participant, quia magnum est periculum. Salubrius est autem pauperes Christi, sicut jam praedictum est, semper minus egere quam plus habere. Nam unde pauperes erimus nisi penuriam propter Deum aequanimiter portemus? Quantum ergo meminimus nos illicita commisisse, tantum oportet a licitis abstinere. Per angustam enim portam intrare debemus, ut ad latitudinem coelestium gaudiorum pertingere valeamus. Nam quanto arctiorem vitam hic agimus, tanto majorem gloriam possidebimus in coelo. #### Lites autem nullas habeatis aut quam celerrime finiatis, ne ira crescat in odium, et trabem faciat de festuca, et animam faciat homicidam. Sic enim legitis: Qui odit fratrem suum homicida est (I Joan III). #### Sic paulatim saepe crescunt vitia. Sane cum ab otioso verbo linguam restringere nolumus, ad noxia dilabimur; inde aliquando ad murmura et detractiones decidimus; plerumque etiam usque ad lites et contentiones; inde ad iram et odium, et juxta Salomonis vocem dum negligimus corrigere minima, prolabimur ad majora (Eccli. XIX). Dum ergo vitium ex vitio oritur, iniquitas prolongatur. Hinc propheta ait: Vae qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis! (Isa. V.) Et Psalmista: Prolongaverunt iniquitatem suam: Dominus justus concidet cervices peccatorum (Psal. CXXVIII). Primum est ergo omnino cavendum peccatum. Melius est enim praecavere quam emendare. Quia si per fragilitatem peccare contigerit, facile culpa corrigitur, quae cito cognoscitur. Hinc est, quod Dominus de muliere ad serpentem dicit: Ipsa conteret caput tuum (Gen. III); caput serpentis conteritur, quando peccatum ibi corrigitur ubi nascitur. Debet ergo quisque esse sollicitus, ut mox ibi se studeat emendare ubi se noverit deliquisse. Quantum interest inter festucam et trabem, tantum interest inter iram et odium. Odium enim est inveterata ira, quae quasi ex vetustate tantum accepit ut merito vetus appellaretur. Fieri enim potest ut si irascaris homini, velis etiam corrigi; si autem oderis, non potes eum velle corrigi. Per iram mentis oculus turbatur; per odium etiam exstinguitur. Unde Apostolus: Qui odit fratrem suum in tenebris est (I Joan. II). Nulli irascenti videtur ira sua injusta. Unde de omni indignatione cito redeundum est ad mansuetudinis lenitatem. Nam pertinax motus facile in ejus odium transit cui non celeriter ignoscitur. Unde subditur: ####  |