| #### TIT. CLXXII. Duobus modis humilitatem impugnari. |

| #### #### Duobus modis diabolus humilitatem in nobis oppugnat, per injuriam videlicet, et per reverentiam. Aliquando enim instigat homines, ut injuriam nobis inferant; ac per hoc ad indignationem, et ad iram, et ad impatientiam nos pertrahere nititur. Aliquando facit illos nobis reverentiam exhibere, et sic ad vanam gloriam, et inanem laetitiam nos inclinare conatur. Nos vero si contra haec bella inimici humilitatem nostram illaesam custodire volumus, mala nostra jugiter ante oculos habere studeamus. Mala autem dico non solum interiora, quae ad iniquitatem et culpam pertinent, sed etiam exteriora, quae pertinent ad utilitatem: sicut est ignobilitas generis, inopia, quae est mater paupertatis; debilitas corporis, et si qua sunt talia quae hominem humiliant. Nam si culpas nostras et miserias nostras bene et attente inspicere volumus, tunc fortassis nec indignum judicabimus, si nobis inferatur injuria; nec dignum, si reverentia exhibeatur. Saepe autem diabolus, quos per injuriam quasi impingendo non valet prosternere, per reverentiam quasi occulte suffodiendo nititur supplantare. Mens etenim hominis citius in laude sui decipitur, quia quod libentius accipit, difficilius repellit; nam dum bona sua nonnunquam foris laudari audit, et quodam modo ad semetipsam reversa, iterum esse considerat id quod dicitur, libere jam et quasi sine culpa in adulatione sui delectari se posse arbitratur. Cumque se tantummodo testimonio veritatis consensum praebere existimat, non ipsa eam veritas, sed adulatio potius delectat. Ut autem prorsus ab elationis vitio innocens esse videatur, majori adhuc calliditate se palliat; et postquam id quod dictum est de se verum esse consenserit, ne ullo modo sibi tribuere existimet, statim se ad gratiarum actionem convertit. Haec autem confessio modo mirabili non ad humilitatem, sed ad elationis augmentum proficit, quoniam tanto jam fiducialius apud semetipsum extollitur, quanto manifestius bonum suum non a se, sed a Deo esse confitetur. Pharisaei prorsus superbia dicentis: Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo (Luc. XVIII). Et vide quomodo virus pestilentiae paulatim se diffundit. Primum fortassis aliquod unum bonum in nobis laudatum fuerat, sed dum mens ex eo incaute extollitur, continuo caetera quoque in memoriam veniunt, ut amplius ad elationem accendatur. Replicat studiose cuncta bona sua praeterita, atque in unum omnia coacervans dum, quasi per praeteritorum memoriam, in praesenti beneficio gratiarum actionem amplificare fallaciter satagit, veraciter in suis oculis ex consideratione tantarum virtutum intumescit. Dumque in sui admiratione occupata defigitur, paulatim jam et eum a quo hoc habet oblivisci incipit; et quasi sibi jam sufficiat quod est, mala sua amplius ad memoriam reducere non dignatur. Tunc hostis postquam intus cor tumidum videt, et hominem in suis oculis magnum effectum, continuo opprobria foris et injurias admovet, quia scit quod decepta mens tanto jam eas impatientius susceptura sit, quanto magis in se nihil, nisi quod laude dignum est, agnoscit. Quapropter oportet, si humilitatem integram et perfectam servare cupimus, animum ab agnitione nostri avertamus, et, accepta contumelia, discamus nocenti non irasci, sed compati, et id quod ab eo patimur existimemus non malitiae illius, sed meritis nostris debere imputari. Tria denique sunt, per quae humilitas adversus illatam contumeliam se defendit: Primum, ut consideremus culpam nostram, qua meruimus ut talia patiamur; deinde, ut cogitemus quod quoties ad nostri laesionem excitatur proximus, hoc quasi non ille, sed in illo justo judicio suo ad nostri probationem sive jubendo sive permittendo operetur Deus; postremo, ut consideremus quod malum agenti non irascendum, sed compatiendum sit, sicut corporaliter infirmanti, sive plagam aut vulnus habenti, nemo sana saperet qui non potius condolendum quam irascendum existimaret. Peccata enim quasi quaedam sunt vulnera animarum; et omnis qui male agit, non quasi ex virtute agens, sed, quasi a virtute deficiens et veluti quadam phrenesis aegritudine laborans, pie tolerandus est. Prima ergo consideratio suadet nobis justitiam, secunda reverentiam, tertia misericordiam. Contra reverentiam autem et laudationem per eamdem malorum suorum memoriam hoc modo se defendere debet humilitas. Quoties adulatione laudantium sive reverentiam exhibentium pulsari exterius atque tentari se senserit, non attendat neque cogitet utrum verum sit quod de se dicitur, aut dignum quod sibi exhibetur, sed statim ne decepta mens per inanem gloriam laudem qua foris pulsatur intro suscipiat, ex ipso suo vitio ei opponere curet unde potius erubescat, dicens cum Psalmista: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge (Psal. LXIV). Quisquis enim laudatus de veritate consulturus conscientiam adit, ex eo ipso jam consentire in adulationem convincitur, quia occasionem approbationis ejus non quaereret, nisi eam a principio retinere quam abjicere maluisset. Et ideo fit nonnunquam ut talem justo judicio Deus, quia intentionis ejus pravitatem considerat, veritatem discernere non permittat, et testimonium conscientiae jam illi respondeat non ad id quod quaerere se finxit, sed quod invenire desiderabat. Sic Balaam cum a Balac rege Moabitarum ad maledicendum filiis Israel proposita mercede invitaretur, a Domino quaerit an ire debeat, et eundi licentiam accipit; cui tamen post haec eunti angelus Domini in via occurrens obstitit (Num. XXII). Quid est hoc? Si bona fuit via, cur angelus ei obstitit? aut si mala fuit via, cur Deus ei licentiam eundi concessit? Sed nimirum pravitas menti illius hoc meruit, ut illud potius ei Deus responderet quod ipse magis audire desideravit. Nam qui avaritia caecatus ire volebat, etiam priusquam inquireret an ire deberet, dum ei licentia eundi conceditur, ad perficiendum solummodo id quod concupierat relaxatur. Nec praecepto Domini ad id faciendum inducitur, sed permissione Domini facultas volenti condonatur, quia, etsi aliud Dominus quaerenti respondisset, non ire cupientem doceret, sed remanere nolentem cogeret. Sic profecto animus delectatione laudis suae corruptus conscientiam de veritatis testimonio consulit, non quod veritatem invenire diligat, sed quia id quod magis esse desiderat, majori attestatione firmare concupiscit. ####  |