| #### QUAEST. VII. |

| #### #### Si nondum credis, audi adhuc verba Veritatis super Lucam, ubi scriptum est: Hic erit magnus (Luc. I). Legitur quod potentiam, quam Dei Filius naturaliter habet, homo accepturus erat ex tempere, ut una sit persona Deus et homo. Quaero quid per hominem significatur; et cum dicitur homo accepturus, etc., an substantia divina, an humana; sed naturae divinae nil datum est ex tempore, ergo humanae. Et sic substantia humana habet potentiam, quam Filius Dei habet per naturam; ergo homo habet omnipotentiam, et sic est omnipotens, et sic Deus quod ipse profitetur, dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra (Matth. XXVIII). Cui data est omnis potestas. Audi expositorem super eumdem locum. Hoc non de coaeterna Patri divinitate, sed de assumpta humanitate. Quidquid dicas de Christo, ego melius credo Christo de se quam tibi. Nonne contradicis Christo dum negas quod ille affirmat? Vide ergo quod tua expositio contraria est Christo et orthodoxis Patribus. Tu dicis quod homo assumptus non habet omnipotentiam. Et ipse dicit: Data est mihi omnis potestas. Unde Apostolus: In quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter (Coloss. II). Tu ipse dijudica. Quid est illud: In quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis? Nunquid Verbum Dei? Cur ergo addit corporaliter? Hilarius in octavo dicit: Vera fides est neque Deum ignorare quod homo sit, neque carnem ignorare quod Verbum sit. Recole quid nomine carnis significetur. Audi Augustinum. Verbum caro factum est, id est, homo pars pro toto ponitur. Cui consonat illud in Joanne: Potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est (Joan. V). In hujusmodi quae Deo convenire non possunt, solent sic exponere. Hoc accepit persona secundum naturam humanam. Intelligis quae dicis? Si persona non est aliquid secundum humanitatem ut tu asseris, quomodo persona accepit aliquid secundum eam? Item dicitur tibi. Si natura humana hoc non accepit, ergo nec persona secundum eam, sicut corpus tuum non est album, ergo nec tu es albus secundum corpus. Vel, si anima non est rationalis, nec tu es rationalis secundum eam. Concedendum quidem est quod persona accepit potentiam, quam habet naturaliter secundum humanitatem, et ipse homo accepit eam, et sic in ipso ipsa persona. Et quod sic sit intelligendum, declarant aliae auctoritates. Unde Hilarius dicit: Non est ignorandum carnem esse Verbum, et humanitati data est omnis potestas in coelo et in terra. Assignent, si possunt, quid sit illud cui data est omnis potestas judicandi quod vocatur Filius Altissimi; quod temporali relatione refertur ad matrem. Non enim aeterna filiatione filius dicitur matris. Quomodo filius matris, si nihil habet esse ex matre? Nunquid dicendus est aliquis ducere originem ex ove, quia ejus vestis inde est? Si ergo Christus non est aliquid ex Virgine, sed ejus vestis inde est, quomodo est filius Virginis? Sicut ergo Verbum lucis est per se homo assumptus ex Verbo, sic Verbum per se persona est: homo vero personantiam ut sic loquar habet ex Verbo. #### Sed dicet aliquis: Nonne homo assumptus persona, et esset, si non esset unitus Verbo? Solutio. Esset quidem persona, et haberet suam personantiam ex sua rationalitate. Nunc vero ex quo totus splendor divinitatis se infudit lucernae humanitatis, minus lumen cedit majori, id est homo assumptus trahit suam personantiam ex Verbo, et dicitur, et est persona una cum illo ex eadem personantia quam habuit Verbum ab aeterno. Unaquaeque creatura rationalis ex hoc dicitur persona quod habet excellentius, quia ergo splendor divinitatis incomparabiliter excellentior est lucerna humanitatis, merito ex eo homo est persona. Unde scriptum est: Natura naturam non consumit, sed persona personam, quia nomen juris est. Haec diligenter intuere, lector, et intelliges quare homo dicatur in personam, non in naturam assumptus, et quare Verbum dicatur assumpsisse naturam, non personam. Ideo enim homo assumptus est in personam divinam, quia factus est particeps divini luminis, ut per ipsum ab omnibus discerneretur sicut Verbum. Non in naturam, licet persona divina sit divina natura, quia hoc esset mutari et converti in eam. Verbum vero ideo naturam hominis non personam assumpsit, licet id quod est assumptum sit persona, quia non trahit personalitatem, vel personantiam ex eo quod est assumptum, habens multo digniorem personantiam ex natura divinitatis. Sicut lampas in nocte dicitur lumen Ecclesiae, in die vero solis majore splendore superveniente, jam lampas non dicitur lumen Ecclesiae, sed potius lumen solis. Sic homo persona quidem esset ex sua rationalitate, si non esset assumptus. Nunc ut jam dictum est ex eo quod in ea dignius est, id est in lumine divino est persona. Qui non videt hoc quaerat a Domino intellectum. Hujus rei in creaturis expressam non invenio similitudinem. Nihil enim manens quod est potest aliud fieri; quod soli Deo est proprium, ut dicit Hilarius. Qualiter tamen splendor Verbi se infundat homini, ut eum illuminet, licet a Verbo non recedat, potest qualicunque similitudine ostendi. Splendor siquidem ignis, vel calor, candelae vel carboni accedit, nec ab igne recedit, sed simul in igne et in candela est. Sed in igne per naturam, in candela ex accidenti. Major tamen est unio inter Deum et hominem. Unde Verbum confert homini ut sit cum illo non una substantia, sed una persona. Inde est quod aliud est Deus, aliud homo, sed non alius Deus, alius homo, sed unus et idem Deus et homo, sicut multae auctoritates manifeste ostendunt. Veluti corpus et anima unus homo et una persona sunt, licet aliud sit corpus, et aliud anima. Christus itaque gemina est substantia, scilicet divina et humana, tamen non nisi una persona quia utraque substantia una persona. #### Cum igitur Christo sit substantia humana, nunquid est concedendum quod sit creatura, cum omnis homo sit creatura? Solutio. Non est simpliciter concedendum quod Christus sit creatura, nisi addatur secundum hominem. Nonne concedimus simpliciter quod Christus est homo? Quare ergo non similiter conceditur quod sit creatura? Solutio. Ideo sine determinatione usus sanctae Ecclesiae non consuevit concedere simpliciter Christum esse creaturam, ne secundum utramque naturam hoc intelligatur, ne videatur consentire perfidiae Arianae, quae dicebat Christum tantum esse creaturam, cum fides catholica dicat eum esse et Creatorem secundum divinam naturam, et creaturam secundum humanam substantiam. Tene ergo firmiter Verbum assumens naturaliter esse Deum, assumptam vero substantiam naturaliter esse creaturam, et propter ineffabilem unionem, et mirificae susceptionis sacramentum, ut Verbum sit homo, et homo Deus inconfusa et inconversa utraque perseverante substantia. Unde Hilarius in quinto libro De Trinitate: Ex virtute potentis naturae est, cum in eo quod esset maneret, tamen quod non erat esse posset. Moneo ut his quae in Scripturis sanctis leguntur, fidei assensum adhibeas. Nec tibi mirum videatur, si nondum omnia ad plenum intelligas. Recole quod fides non habet meritum, cui ratio humana praebet experimentum. Solet ignorantia naturalium amplius angere quosdam, quam ignorantia credendorum. Ut imago in speculo quid sit, aut quomodo habeat esse. Quomodo idem fons sit modo haec aqua, modo illa. Quomodo diversae voces sint idem nomen. Amice, si haec levia et quasi puerilia non capis: qua fronte ineffabile incarnationis sacramentum attentare praesumis? Noli ergo sic argumentari circa Christum. Si Christus est quaedam substantia simplex vel increata, ergo non est quaedam composita vel creata, cum sit utrumque, licet non secundum idem. Cur non sic argumentaris? In diebus carnis suae fuit mortalis, ergo tunc non fuit immortalis. Vel sic. Tunc fuit passibilis, ergo tunc non fuit impassibilis. #### Dicet aliquis mihi: Arianum te video, quia dicis Christum esse creaturam. Diligentius ergo intueamur an verum sit. Arius dicebat Christum esse puram creaturam, non a Patre consubstantialiter genitum, sed tantum creaturam, ideoque Patre minorem et posteriorem: affirmans quidem Christum esse Deum, non quidem per naturam, sed tantum per adoptionem. Nunc quaero an Hieronymus idem senserit quod Arius cum dicat: Audacter proclamamus Christum esse creaturam. Et Hilarius qui dicit: Quid est quod non fuit? Aut Apostolus qui ait: Qui fidelis est ei qui fecit illum (Hebr. III). Et alibi dicit: Qui factus ex semine David secundum carnem (Rom. I). Et Augustinus qui asserit divinam substantiam immutabilem, et creaturam mutabilem, secundum quam Christus omnia pertulit quae Scriptura de eo recolit. Tametsi ergo haereticus et Catholicus eadem verba habent in ore, non est consequens ut idem sensus sit in corde utriusque. Veluti non sequitur: Si aliqua participant eodem nomine, quod ideo etiam re nominis, ut Deus et idolum, nomine Dei, non tamen eadem deitate participant. Quod ergo scriptum est: Qui dixerit Christum esse creaturam, anathema sit, intelligendum est puram, ut Arius intelligebat vel dicebat. Secundum eamdem rationem intelligendum est quod dicit Ambrosius Christum non esse vanitati subjectum, et ideo creaturis non esse connumerandum, quia creatura omnis vanitati subjecta est. Nunquid quia Christus est homo, et omnis homo mendax, ergo Christus mendax? Multa dicuntur generaliter de homine, non tamen de homine Christo, quia non est purus homo, sed Deus et homo. Augustinus dicit: Non est creatura per quem facta est omnis creatura. Ecce negat Christum esse creaturam: quod contrarium videtur praedictis. Solutio. Non est creatura per quem, etc., id est id in Christo per quod facta est omnis creatura, non est creatura, sed creatrix essentia. Agit enim de persona secundum divinam naturam. Item dicit Hilarius: Non est aliud filius hominis, et aliud Filius Dei; et nos dicimus et credimus quod aliud filius est hominis, et aliud Filius Dei. Quid ergo? Contrarii sumus Hilario? Solutio. Frequentius quidem his terminationibus significatio est substantiae. Interdum tamen in neutrali licet raro significatur persona. Sensus est: Ergo non est alius filius hominis, et alius Filius Dei, id est non est alius filius hominis, et alius Filius Dei, sed unus et idem. Unde Augustinus de tribus personis loquens ait: Et haec tria unum. Et alibi dicit quod Mediator ipse unum sit cum ipsa suscipiente Sapientia. Quibus verbis substantiarum differentia non confunditur, sed unio personalis praedicatur. Hilarius tamen non ait: Non est aliud Verbum, aliud homo; sed hoc neutrum est aliud quam Christus. Et Augustinus dicit: Homo ille non est factus aliud quam Dei Filius, id est non est factus aliquid quod non sit Dei Filius. Quidquid enim est persona divinae essentiae, non est aliud quam ipsa persona, licet aliud sit quam natura divina. Unde Hieronymus: Verbum Deus, est non caro assumpta. Quibus verbis non naturae ad personam, sed naturae ad naturam ostenditur differentia. Si autem per carnem pars non totum intelligitur, constat quod Verbum non est caro. Sed per carnem totus homo significatur tamen ut ait Ambrosius aliud est quod est assumptum, et aliud est quod assumpsit. Alioquin Christus si non est aliquid secundum quod est homo, ipse non est aliquid secundum quod est matri homousios [[rbo][m][o][o][uac][s][i][o][sf]], vel secundum idem est homousios [[rbo][m][o][o][uac][s][i][o][sf]] Patri et matri. Hilarius alibi seipsum exponit dicens: Naturam Dei in virtute resurrectionis intellige, dispensationem hominis in morte cognosce. Et cum sint utraque suis gesta naturis, unum tamen Christum Jesum eum memento esse qui utrumque est. Non dixisset utrumque de una natura, neque unus de duabus personis. Utrumque non admittit naturarum singularitatem, unus excludit personarum pluralitatem. #### Dicunt quidam quod sicut non est alius Filius Dei, et alius filius hominis, sic non est aliud Filius Dei, et aliud filius hominis. Sed si hoc est, ergo sicut est indifferens persona, sic indifferens est natura. #### Dicunt quidam quod quando Verbum caro factum est, factum est quoddam totum compositum ex Creatore et creatura, scilicet divinitate et carne et anima. Illud compositum est creatura, quia non semper fuit, et illius compositi pars divinitas, ergo Creator est pars cujusdam creaturae. Sed quid absurdius, imo quid falsius? Item omne totum majus est qualibet sua parte; ergo si divinitas est pars alicujus, oportet quod aliquid sit majus ipsa divinitate. Vel si ipsa est major omni re, ergo major est eo cujus est pars, et sic ipsa legem, et jus totalitatis suo toti adimit, vel totum suum illa circumscribit. Item si divinitas est pars integralis, ubicunque ipsa est et suum totum; sed ipsa est ubique ergo et suum totum ubique est. Item nulla pars integralis praedicatur de suo toto. Ergo si Christus esset quoddam totum, cujus pars esset Deus vel deitas, nullo modo esset Christus Deus, cum nullum totum sit sua pars. Multo ergo melius sacra Scriptura dixit personalem unionem esse inter Deum et hominem; vel inter assumptum et assumens Verbum, quam integralem constitutionem vel compositionem. #### Sciendum est plura genera esse compositionis. Aliter enim domus componitur ex suis partibus, aliter panis ex aqua et farina, aliter statua ex materia et forma, aliter species ex genere et differentia, aliter homo ex carne et anima. Dicuntur etiam quandoque unita composita, ut cum legitur quod hypostasis est composita ex duabus naturis, quod sic est intelligendum. Duae naturae sunt unitae in una persona sine versibilitate et confusione. Sicut ergo ignis carboni infunditur, non tamen partialiter ei sociatur, ut ex igne et ex carbone aliquod totum perficiatur, quod non sic ignis vel carbo, sic Verbum homini unitur, non tamen aliquod totum inde efficitur, quod non sit homo vel verbum. ####  |