CAPUT 12

(ROM. XII.) Ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem sanctam. Carnis debemus providere, ut serviat, non ut saeviat, ut sit ancilla, non domina; hostia fiat vitiorum mortificatione, sed vivat virtute. Quaeritur cur Apostolus praecipit corpora, et non animas offerre in sacrificium. Solutio. Sacrificium a spiritu inchoatur, et in corpore determinatur.

Et nolite conformari huic saeculo. Ex Adam facti sumus veteres, deformati, et Deo dissimiles; per gratiam Christi innovamur et reformamur, et Deo conformamur. In qua conformatione quotidie proficimus per studium lectionis et bonae meditationis, orationis et bonae operationis.

Quae sit voluntas Dei bona, beneplacens et perfecta. Voluntas bona est in fide, beneplacens in spe, perfecta in charitate. Vel bona voluntas in subjectione majorum, beneplacens in subjectione aequalium, perfecta in subjectione minorum. Vel bona in conjugatis, beneplacens in viduis, perfecta in virginibus.

Omnibus qui sunt inter vos. Solus Deus vere est, quia immutabilis per naturam. Unde illi soli, qui Deo adhaerere desiderant, non immerito esse dicuntur.

Per gratiam, quae data est mihi. Rationabiliter Petrus insignis et virtutibus potens, datus est Judaeis signa quaerentibus. Paulus vero, cui prae caeteris data est coelestis sapientia, datus est gentibus in apostolum et doctorem, quia, ut ipse ait: Judaei signa petunt; Graeci sapientiam quaerunt (I Cor. X).

Non plus sapere quam oportet sapere. Cum nemo tantum sapiat, quin plus possit et debeat sapere in vita praesenti, quis sapit plus quam oportet? Solutio. Ille plus sapit quam oportet, quia ea quae sunt supra humanam rationem sua ratione nititur comprehendere; quae scilicet credi debent et possunt, sciri non possunt. Plus etiam sapit quam oportet, qui se extollit, et alios contemnit. Ille sapit secundum mensuram fidei, qui nil sapit vel facit, nisi quod credit esse sapiendum vel faciendum.

Unicuique sicut Deus divisit. Christo homini Deus non dedit dona ad mensuram; sed omnium donerum plenitudinem. Unicuique datur gratia etiam propter aliorum utilitatem, ut quod unus non potest per se, possit per alium. Sive prophetiam, etc. Prophetia est divina inspiratio, futuros eventus rerum immutabili veritate denuntians. Vel secundum Gregorium: Prophetia est occultorum manifestatio per Spiritum sanctum facta. Ille secundum rationem fidei prophetiam habet, qui in sua praedicatione secundum quod credit auditoribus necessarium, verba sua moderatur.

Qui tribuit in simplicitate. Tribuit in duplicitate, qui ei largitur a quo majora sperat. Tribuunt in duplicitate hypocritae, scilicet causa gloriae. Tribuunt in duplicitate, qui tribuunt in spe praesentis retributionis et futurae. Simplicem et puram in tribuendo habet intentionem, qui ob hoc solum tribuit, quia id Deo placere credit.

Qui praeest in sollicitudine. Amor expellit negligentiam, timor praesumptionem. Praelatus non tumeat de dignitate, sed timeat de reddenda ratione.

Qui miseretur in hilaritate. Qui dat elemosynam indigenti, non se existimet bona sua minuere; seminat enim centuplum recepturus, si tamen hoc facit ex charitate. Similiter qui ignoscit laeto animo id faciat. Injurias illatas veniam petenti non apponat. Hoc est enim poenitentem confundere magis quam pacare.

Sollicitudine non pigri. Quidam solliciti sunt corde, et in opere pigri; ideo dicit sollicitudine non pigri; hoc est solliciti sitis corde, nec tamen in opere pigri.

Spiritu ferventes. Charitas impatiens est; parum enim sibi omne quod facit, videtur. Unde: Utinam esses aut calidus aut frigidus; sed quia tepidus es, evomam te ex ore meo (Apoc. III). Calidus est fervens in charitate; frigidus, penitus infidelis, vel in gravibus peccatis jacens; tepidus, qui nec magna mala facit, nec magna bona; sic sancti exponunt. Quomodo ergo optat magis ut sit frigidus quam tepidus. Nonne majus est malum esse in mortalibus quam in venialibus, et sic melius est esse tepidum quam frigidum? Solutio. Non rem sicut est, sed quae ex re est opportunitatem in verbis illis attendit. Frequenter enim contingit quod ii qui in profundo vitiorum sunt, ad Deum conversi ad majorem perveniant perfectionem, quam ii qui sunt tepidi.

Verbum Dei passim non est disseminandum, sed tempus opportunum est observandum. Orationi instantes. Orationis instantia fit in assiduitate et devotione.

Hospitalitatem sectantes. Hospitalitatem sectatur, qui rogantes suscipit, et non rogantes cogit; et ne foris remaneant diligenter inquirit, vel quaerit.

Benedicite persequentibus vos; benedicite et nolite maledicere. Legitur in Actibus apostolorum Paulum cuidam maledixisse sic.

Destruat [percutiat] te Dominus, paries dealbate (Act. XXIII). Nunquid ergo fecit, quod prohibuit dicens: Nolite maledicere? Solutio. Sancti zelo justitiae compulsi talia faciunt, ideo maledictionis actionem, non voluntatem habent; ideoque (ut nobis videtur) maledictionis reatum non incurrunt.

Flete cum flentibus. Flendum pro defectu et casu, ac culpa aliorum est; non cadentibus insultandum, et pro dilatione gloriae; aliae lacrymae non habent meritum bonum.

Nolite esse prudentes apua vosmetipsos. Prudens est apud seipsum, qui, cum apud alios sit stultus, sibi videtur esse prudens, et qui totus judicio suo nititur. Unde cum ejus sententia comtemnitur, statim irascitur.

Prudentia sine simplicitate, astutia est; sicut simplicitas sine prudentia, fatuitas.

Prudentia serpentis est servare caput in quo est venenum, unde vivit; simplicitas columbae est quod laesa non relaedit.

Date locum irae. Ille dat locum irae, qui injurias illatas patienter audit; qui provocatus non respondet, sed tacet.

Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus. Qui vindicat se, quantum in se est, judicem sua privat potestate.

Quaeritur, an justitia Dei et justitia humana vel saecularis sint contrariae? Quod videtur, cum justitia Dei confitentem peccatum per sacerdotem absolvat; justitia humana confessum peccata sua suspendat. Solutio. Nonnulla est charitas cum vindicta, quae secundum justitiam humanam de fure sumitur, pro communi utilitate exercetur, et ideo ad justitiam Dei spectat.

Si esurierit inimicus tuus, ciba illum, etc. Sufficit inimicos non odisse, ut dicit Augustinus, quod de effectu, non de affectu intelligendum est. Tenemur enim eorum salutem velle, et angustiam famis patientibus (si possumus) subvenire. Vince in bono malum. Legitime pugnat, qui in pugna perseverat; qui motibus gulae vel irae, et illicitis omnibus repugnat.