CAPUT 10

(I COR. X.) Omnes eamdem escam spiritalem manducaverunt. Antiqui patres eamdem escam spiritualem manducaverunt, quam nos; eamdem dico, non in materia vel in efficacia, sed in significatione.

Legitur de manna, quod sapiebat unicuique in ore quod volebat, sic et corpus Christi sapit unicuique quod vult, id est dat virtutem, et gratiam, quam magis appetit. Quidam per sanguinem sub specie vini intelligunt charitatem, vel fidem. Notanda est glossa haec; et idem credentibus effecit. Major enim est efficacia sacramentorum Novi Testamenti quam Veteris; hanc ergo efficaciam non virtuti sacramentorum, sed fidei attribuit.

Si idem objicias de nostris, quia fidem non habentibus non prosunt. Verum est. Majoris tamen sunt efficaciae, et magis prosunt fidem habentibus quam illa. Sicut haec arma non nisi in manu valent, nec illa; haec tamen magis quam illa. Legitur quod idem credidit Abraham, quod nos; sed ille credidit Christum venturum; nos credimus venisse. Sed nonne aliud est venturum esse et aliud venisse? Quare aliud nos, aliud ipse. Item quod Abraham credidit, modo credendum non est, quia falsum est, scilicet Christum venturum esse. Solutio dicta quidem harum propositionum. Abraham credidit Christum venturum; nos credimus venisse, diversa sunt; articulus tamen fidei idem, quem nos, et ille credimus scilicet nativitas Christi. Quid est ergo, Abraham credidit Christum venturum, nisi credidit Christi nativitatem, quae tunc futura fuit?

Non perfecte credit, qui ad baptismi sive corporis Christi sacramentum accedere negligit. Haec omnia in figura contingebant illis, etc., in quos fines saeculorum devenerunt. Finis figurae, veritatis est exhibitio. Fines saeculorum sunt omnium, quae in praecedentibus saeculi figuraliter praecesserunt, in diebus nostris exhibitae veritates. Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Tentationum, alia probationis, alia deceptionis, alia praesumptionis, alia infirmitatis. Dicit glossa, quod pati propter Christum, humana tentatio est, quia in passionibus pro Christo illatis tentatur homo ex carnis infirmitate. Diabolus quando Deum tentavit verba foris protulit (Matth. IV); materiam tentationis ostendit, sed ut cogitatio illicita mentem ejus tangeret, efficere non potuit. Tota tentatio illa foris fuit.

Fidelis Deus est, qui non patietur, etc. Deus dicitur fidelis promissorum adimpletione; homo vero dicitur fidelis fidei participatione et operum exhibitione.

Supra id quod potestis. Aliquando tentatio minor est viribus nostris, et tunc dedecus est si vincimur. Aliquando par est, et tunc si vincimur, culpa. Aliquando major est tentatio viribus nostris. Si autem gratiam jam acceptam pro posse extenderemus, ipsa statim gratia augmentum accipiet. Tribus modis contra tentationes providet Deus; aliquando tentationem ex toto tollendo, aliquando eam minuendo; aliquando vires majores tribuendo.

Non potestis mensae Domini participes esse, et mensae daemoniorum. Sacramentaliter potest aliquis communicare sacramento altaris Domini, et mensae daemoniorum, sed non spiritualiter. In virtute sacramenti fides etiam potest dici altare; et infidelitas mensa daemonum.

Omne quod in macello venit. Macellum locus, ubi carnes mactantur, et inde sic dictum: Coena [sba][p][ogv] [t][o][uti] [k][o][i][n][o][uti] a coeno quod est commune dicitur, eo quod veteres hora nona communiter vescebantur.

Omnia in gloriam Domini facite. Si praeceptum est; ergo peccat mortaliter qui aliquid facit etiam digitum movendo, et non ad gloriam Domini. Nobis videtur quod admonitio est, ut nihil faciamus contra Deum et cum scandalo fratrum.

Sicut et ego per omnia omnibus placeo. Quomodo Apostolus dicit se per omnia omnibus placere, cum per multa multis displiceret? Solutio. Ideo hoc dicit, quia ea faciebat, quae omnibus placere debent; scilicet proximi scandalum vitando et salutem omnium quaerendo.