CAP. XIV. De fuga Eliae coram Jezabel, et de junipero.

Timens Elias minas Jezabel, relicto puero, perrexit in desertum viam unius diei, et resedit sub junipero (III Reg. XIX). Sancti viri, qui sublevatione Spiritus ad superna rapiuntur, quandiu in hac vita sunt, ne superbiant, tentationibus rapiuntur. Hinc est quod Elias, cum tot virtutibus profecisset, Jezabel postmodum quamvis reginam, tamen mulierem fugit; et qui mortuos suscitabat, venturum praevidens judicium, clamabat alia quoque praeclara faciebat, timore percussus de manu mulieris mortem fugit, de manu Dei mortem petiit, nec accepit. In virtutibus Eliae potentia pollebat; in infirmitatibus suis quod de se poterat, agnoscebat. Ibi offendebat, quod acceperat; hic quod acceperat, custodiebat. In miraculis monstrabatur, in infirmitatibus servabatur. Elias propheta Domini, vita et miraculis clarus, quemlibet designat fidelem. Achab, rex impius, Domini et praeceptorum ejus adversarius, diabolum significat, qui rex est super omnes filios superbiae. Jezabel, mulier impudica et Eliae semper inimica, immunditiam exprimit carnis, quae semper justum persequitur et ejus actibus inimicatur. Cujus minis Elias, id est fidelis, nonnunquam perterritus, quamvis virtutibus et multis bonis operibus prius claruerat: prophetas enim delevit Baal, id est omnem infidelitatem et haereticam pravitatem de corde suo repulit, et pluviam de coelo, id est gratiam coelitus sibi dari meruit, timens tamen ne occasio veniat, et eum Jezabel, id est luxuria, occidat. Obediens autem apostolico consilio, qui dicit: Fugite fornicationem, fugit quoque saecularem habitum, et conversationem mundi dereliquit, et in desertum vadit, qui habitum et vitam religionis assumit. Desertum est vita spiritualis atque religio, quia a multis deseritur, et a paucis incolitur. Dimisit autem Elias puerum, et solus desertum intravit, quia justum est, ut fidelis quisque, spiritualem conversationem ingrediens, cuncta puerilia, et vana, et frivola derelinquat, et nec comedendo, nec bibendo, nec loquendo, nec aliis actibus suis quidquam pueriliter agat. Possumus enim per juniperum sub qua Elias resedit alicujus ordinis asperitatem, sicut est monachorum canonicorum, vel clericorum regularium, vel cujusque alterius professionis, signare. Videtur namque quaelibet professio ordinis, sicut juniperus, quosdam asperitatis aculeos habere, qui videlicet sunt cultus claustri, taedium silentii, timor praelati, disciplina capituli, abstinentia cibi, et si qua sunt similia, quae per suae asperitatis adversitates pungere possunt. Sunt et alii juniperi hujus aculei: acerrimae scilicet et importunae cogitationes, vel tentationes, quae more spinarum teneritudinem animorum pungunt.

Quatuor autem sunt tentationum modi. Alia est tentatio levis et occulta, alia levis et manifesta, alia gravis et occulta, alia gravis et manifesta. Tentatio levis et occulta est quando aliquis leviter tentatur, et tamen nondum intelligit an malum sit illud de quo tentatur; verbi gratia: quando aliquis de officio sive praelatione leviter tentatur, levis tentatio est et occulta, quia nescit an sibi expediat id quod desiderat. Tentatio levis et manifesta est quando aliquis leviter tentatur, et manifeste de malo tentatur; verbi gratia: quando aliquis de fornicatione leviter tentatur, tentatio levis est, quia leviter tentatur; et manifesta, quia manifeste de malo est. Tentatio gravis et occulta est quando aliquis graviter tentatur et tamen non novit an noxium sit sibi illud de quo tentatur; verbi gratia: quando aliquis de praelatione, vel alio ministerio graviter tentatur, gravis est tentatio, quia graviter tentatur; occulta, dum nescit quod ibi lateat diabolica fraus. Ad hoc enim diabolus de exaltatione tentat, ut per exaltationem magis corruat ad damnationem. Tentatio gravis et manifesta est quando aliquis graviter et manifeste de malo tentatur; verbi gratia: quando aliquis de fornicatione graviter tentatur, tentatio gravis est, quia graviter tentatur; et manifesta, quia manifeste de malo est. Quos scilicet tentationis modos Psalmista bene designat, ubi dicit: Non timebis a timore nocturno. A sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu et daemonio meridiano (Psal. XC). Tentatio namque levis et occulta timor est nocturnus. Tentatio levis et manifesta sagitta volans in die. Tentatio gravis et occulta negotium perambulans in tenebris est. Tentatio autem gravis et manifesta incursus et daemonium meridianum. Isti itaque tentationum modi: sunt istius juniperi scilicet ordinis aculei, qui more aculeorum teneritudinem pungunt animorum, et nonnunquam lacerant corda bonorum: non quia ordo malus fit, sed diabolus tanto acrius justum per tentationes pungit, quanto eum ad sublimiora et secretiora per habitum et vitam ordinis cernit transire. Recte igitur secundum supradicta ordo religiosorum junipero comparatur, dum variis asperitatibus et tentationibus pungere approbatar. Ad hanc denique juniperi umbram venit Elias, quando aliquis saecularia fugiens, ordini alicujus asperitatis se submittit. Animae vero suae, ut moriatur petit, quando mori penitus mundo et vivere Deo concupiscit. Qui tamen non mortem, quam petit, sed dormitionem, quam non petit, invenit, quia plerumque religiosus diversis in spirituali conversatione fatigatus tentationibus et adversitatibus, in profectu virtutum et bonorum operum torpescit. Angelus autem custos et excitator Eliae, est praelatus custos et exhortator fidelis animae sibi subjectae. Qui, dum Eliam, id est animam sibi creditam, conspicit dormitare sub junipero, id est sub ordine torpescere, statim excitat, pascit et potat; dum eum ad meliora admonet, et de sacra Scriptura difficiliora quae designantur per pastum, et faciliora quae figurantur per potum docet. Elias quoque excitatus comedit et bibit, dum admonitus sub verbis loquentis patienter acquiescit, nec his, quae dicuntur, contradicit. Rursum vero obdormit, quia nonnunquam subjectus multis taediis affectus post primam admonitionem et eruditionem iterum tepescit. Sed Elias per angelum secundo excitatur et pascitur, dum subjectus per prudentem et fidelem praelatum iterum admonetur et instruitur: Surge, inquit, comede; grandis tibi restat via. Quasi diceret: Si confidis in solo ordine, scias nil tibi prodesse saeculum tantum corporaliter derelinquere, coram oculis humanis solummodo habitum religionis palliatum exhibere; stude per virtutes ultra proficere, per opera misericordiae proximis subvenire. Lege, meditare, psalle, ora, operare, grandis tibi restat via, quia parum adhuc profecisti et multum habes proficere. Comedit denique Elias, et bibit, et vadit in fortitudine cibi illius quadraginta diebus, et quadraginta noctibus, usque ad montem Dei Oreb, dum subjectus per eruditionem bene confortatus in prosperitatibus quasi in diebus, et adversitatibus quasi in noctibus, per virtutum exercitationem et bonorum operum exhibitionem proficiens, et quaternarium Evangelii et denarium legis perficiens ad culmen sublimitatis venit, ubi recte in ostio speluncae dicitur stare, dum paratus est quandocunque Dominus eum vocaverit de carne exire.