|
Haec secundum litteram dicta sunt de arca Noe. Restat nunc ut videamus,
quae sit arca Ecclesiae, vel ut expressius loquar, ipsa Ecclesia arca
est, quam summus Noe, id est Dominus noster Jesus Christus, gubernator,
et portus inter procellas hujus vitae regens per se ducit ad se.
Trecentorum cubitorum longitudo, praesens saeculum designat, quod tribus
temporibus decurrit, id est tempore naturalis legis, tempore scriptae
legis, tempore gratiae, per quae sancta Ecclesia a principio mundi usque
ad finem, a praesenti vita ad futuram gloriam tendit. Quinquaginta
cubitorum latitudo universos fideles significat, qui sub uno capite sunt
constituti, id est Christo. Nam quinquaginta constat ex septies septem,
id est quadraginta novem, qui numerus universitatem fidelium designat,
et uno superaddito, quod significat Christum qui est caput Ecclesiae
suae (Ephes. V), et finis desideriorum nostrorum. Propter quod in uno
cubito consummatur. Altitudo tringinta cubitorum significat tringinta
volumina divinae paginae, id est viginti duo Veteris Testamenti, et octo
Novi, in quibus summa omnium continetur, quae Deus vel fecit vel
facturus est propter Ecclesiam suam. Tres mansiones significant tres
ordines fidelium, qui sunt in sancta Ecclesia, quorum primi utuntur
mundo, licite tamen. Secundi fugiunt et obliviscuntur mundum. Tertii jam
obliti sunt mundum, et ii sunt propinqui Deo. Quod in superioribus arca
contrahitur, in inferioribus dilatatur, hoc significat, quod in sancta
Ecclesia major est numerus carnalem vitam ducentium quam spiritualium,
ita ut semper quanto perfectiores, tanto sint pauciores. In supremo ad
unius cubiti mensuram arca contrahitur, quia Christus caput Ecclesiae
suae, qui est Sanctus sanctorum, per naturam consimilem inter homines
est et per virtutem singularem supra homines est. Centum anni, in quibus
aedificata est arca, idem significant quod centum cubiti. Nam centum
anni significant tempus gratiae, quia sancta Ecclesia, quae ab initio
mundi coepit, in tempore gratiae per immolationem Agni immaculati
redemptionem accepit. Tunc namque fabricata est arca, quando de latere
Christi in cruce pendentis in sanguine et aqua profluxerunt Ecclesiae
sacramenta. Quando Agnus immolatus est, tunc est sponsa Agni nata.
Quando Adam soporatus est, tunc Eva fabricata est (Gen. II). Ascendit
sponsus noster thalami sui lectum, dormivit, moriendo exhibuit quod ab
initio profuit, fecit quod ab initio fuit. Vide an idem dicere velit
Scriptura, quando loquitur de fabricatione hujus arcae, hoc est
Ecclesiae. Quid dicis? A. In libro, inquit, vitae Agni qui occisus est
ab origine mundi (Apoc. XIII). Qui est hoc? In fine saeculi in carnem
venit Filius Dei, permisit se crucifigi pro salute hominum, permisit se
occidi, permisit se immolari. In fine ergo saeculi occisus est Agnus,
semel enim tantum est occisus, et quomodo stare potest quod dicitur
occisus est ab origine mundi? Nunquid prius potuit occidi quam
incarnari? Nihil adhuc mortale habuit, et quomodo mori potuit? Quod si
ab initio occisus est, prius occisus est quam incarnatus est. Si ab
initio occisus est, non jam semel, sed saepe, imo semper occisus est.
Nam quod ab initio fuit, semper fuit; et quod ab initio. est, semper
est. Sed fortasse si dixeris, occisus est ab initio, id est, iis qui
fuerunt ab initio, hoc est ad redemptionem, ad salutem, ad
reconciliationem eorum, qui fuerunt ab initio, ita ut per hoc quod
dicitur ab initio determines non tempus occisionis sed salutis, jam
inconveniens nullum erit, si et semel, et ab initio dicatur esse
occisus. Prius etiam mors ejus profuit, quam fuit prius promissio, ac
deinde exhibitio. Ab initio ergo saeculi occisus est, quia ab initio
saeculi illi fuerunt, pro quibus in fine saeculi occisus est. Sed tamen
quando induit decorem, id est carnem immaculatam, carnem impollutam,
carnem speciosam de virgineis membris assumpsit, et praecinxit se
fortitudine, id est per crucis trophaea aerias potestates debellavit, ex
tunc parata est sedes ejus ex tunc redempta est ecclesia ejus, extunc
reducta est ovis, quae perierat, extunc coelestis regni aditus
patefactus est, qui prius clausus fuerat. Vides ergo nunc quomodo arca
et trecentorum cubitorum longa est, et tamen non trecentis, sed centum
annis fabricata est, quia Ecclesia, quae ab initio saeculi fuit, in fine
saeculi redempta est. Quod vero sexies longa est ad latitudinem suam
haec arca, et decies ad altitudinem, suam, humani corporis instar
ostendit, in quo Christus apparuit; nam et ipsa corpus ejus est.
Corporis enim longitudo a avertice usque ad vestigium sexies tantum
habet quantum latitudo, quae est ab uno latere usque ad alterum latus,
et decies tantum quantum et altitudo, cujus altitudinis mensura est in
latere a dorso in ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum
sive pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes,
quantum latus a dextra in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et
decies quantum latus a terra. Sexies est numerus quinquagenarius in
trecentis, et sex aetates sunt in tribus temporibus saeculi. Vel
trecenti significant fidem Trininatis, vel crucem propter Tau, quod in
numeris trecentos significat, et adhuc apud suos formam retinet crucis.
Quinquaginta remissionem peccatorum designant, triginta mensuram aetatis
plenitudinis Christi. Secundum illam sententiam, qua intrinsecus
altitudinem arcae distinguimus in quinque mansiones, arca est Ecclesia,
et quinque mansiones sunt quinque status, tres praesentis vitae, et duo
futurae. Primus status est illorum hominum, qui dicuntur carnales, de
quibus dicit Apostolus: Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed
quasi carnalibus lac vobis potum dedi, non escam (I Cor. III). Secundus
status est illorum hominum, qui vocantur animales, de quibus dicit
rursum: Animalis homo non percipit ea quae sunt Dei (I Cor. II); tertius
status est spiritalium, de quibus ait: Spiritualis judicat omnia, et
ipse a nemine judicatur (Ibidem); quartus status est animarum exutarum a
corpore; quintus status est in anima et corpore resurgentium, qui
supremus est, et cubito supremo contignus. Quod res inferiores mansiones
secundum altitudinem parietum in directum ascendunt, et versus supremum
cubitum non inclinantur, hoc significat, quod quantumlibet in hac vita
proficimus, adhuc tamen a facie conditoris nostri quasi aversi sumus,
quia et per meritum ascendimus, sed per praesentiam contemplationis ad
ipsum non inclinamur. Unde recte in Canticis canticorum sponsa dilectum
suum post parietem stare (Cant. II) commemorat, quia quandiu hujus
corruptionis tegmine circumdamur, quasi quodam pariete interposito ab
ejus facie prohibemur. Quarta autem et quinta mansio in ascensu suo ad
unum colliguntur, quia animae sanctorum et nunc deposito carnis onere in
contemplatione sui conditoris laetantur, et cum iterum corpora sua
immortalia et impassibilia receperint, tunc plenius et vicinius ei per
contemplationis praesentiam adhaerebunt. Quod enim arca in tecto suo
sursum in unum colligitur, quid aliud significat, nisi quod cum ab hujus
vitae tenebris educti fuerimus, tunc omnium desideriorum nostrorum finem
ad unum referemus, quoniam sicuti est, Deum videre coepimus, ut jam nil
libeat, nisi ejus faciem sine intermissione intueri, ejus dulcedine sine
fastidio satiari, ejus amore sine defectu perfrui. Hoc est enim ad ipsum
tendere, et ad ipsum pertingere, semper eum et per desiderium quaerere,
et per cognitionem invenire, et per gustum tangere. Illi mansioni, quae
fundo erat contigua, deputatus erat fimus animalium, qui recte vitam
carnalium exprimit, quoniam ii qui carnis desideriis inserviunt, quid
aliud quam putredo fiunt? Secunda abhinc mansio continet cibaria
animalium, per quae convenienter designantur ii, qui in sancta Ecclesia
quemdam medium statum tenent, qui neque prorsus per illicita desideria
carni succumbunt, neque per contemptum mundi ad dignitatem spiritualium
pertingere possunt. Hi autem dum a spiritualibus spiritualibus
spirituali comparantes pro erogatione verbi Dei doctoribus suis terrenae
substantiae subsidia reddunt, quid aliud quam sanctorum animalium
apotheca fiunt? Tertia denique mansio animalia quidem tenet sed
immansueta, per quae designatur vita spiritualium, qui quandiu in hac
corruptione tenentur, et legi Dei per rationem subjecti sunt, et tamen
in sua carne portant per quod adhuc legi contradicunt. Animalia ergo
sunt, quia vivunt per rationem mentis, sed immansueta per illicita
desideria carnis. In quarta mansione sunt mitia animalia, quia sicut
dicit Apostolus: Qui mortuus est, justificatus est a peccato (Rom. VI).
Et secundum Prophetae sententiam. In illa die peribunt omnes
cogitationes eorum. (Psal. CXLV). Quoniam ubi a vinculis carnis
corruptibilis exeunt, deinceps ab illicitis desideriis mansuescunt.
Quintam mansionem homo tenet, et volatilia. Per hominem designatur
vivacitas rationis, et intelligentiae, in volatilli exprimitur agilitas
incorruptibilis naturae. Quando ergo mortale hoc induerit
immortalitatem, et corruptibile hoc vestierit incorruptionem (I Cor.
XV), tunc mente pariter, et corpore spiritales effecti, secundum modulum
nostrum, et per mentis illuminationem omnia sciemus, et per corporis
incorruptibilis levitatem ubique esse poterimus. Volabimus mente per
contemplationem, volabimus corpore per incorruptionem. Discernemus
mente, et, ut ita dicam, discernemus et corpore, quando ipsi sensus
nostri corporei vertentur in rationem, ratio in intellectum, intellectus
transibit in Deum, cui nos conjungemur per unum mediatorem Dei, et
hominum Dominum Jesum Christum.
Quod autem forma arcae desuper ad similitudinem curtae pyramidis usque
ad summum cacumen non pervenit, hoc significare potest, quod quid infra
Deum est, minus perfecto est, quia et ipse redemptor noster secundum
formam susceptae humanitatis minor patre est, et ipse hoc Patri per
obedientiam subjicit, quod ipse a Patre per aequalitatem majestatis non
accepit. Si quis autem voluerit indagare mysteria numerorum, quos supra
in altitudine unius cujusque mansionis distribuimus, videbit congrue
quaternarium primae mansioni deputatum. Quia enim corpus humanum ex
quatuor elementis componitur, ex quatuor humorum complexione
compaginatur, recte carnalium vita, qui voluptatibus corporis
deserviunt, per quaternarium exprimitur. De hinc quinarius propter
quinque sensus apte animales homines figurat, qui quamvis flagitiis
carnalibus turpiter non subjaceant, quia tamen quae sit delectatio
spiritus non noverunt, ea quae foris ad delectationem sensuum pertinent,
sequuntur et diligunt. Senarius propter perfectionem operum
spiritualibus congruit. Septenarius, quia requiem significat, animarum
est in spe requiescentium et praestolantium gloriam resurrectionis.
Octonarius, quia signum est beatitudinis, illis convenit, qui jam
receptis corporibus beata immortalitate laetantur. Est adhuc aliud quod
dicere possumus de tribus primis mansionibus, habet namque unusquisque
nostrum tres voluntates in se, quarum prima est carnalis, secunda
animalis, tertia spiritualis. Carnalis voluntas est laxare frena
concupiscentiae desideriis carnalibus per omnia sine retractione
obedire. Legi non subesse, neminem timere, quidquid libeurit facere. Cui
econtrario concupiscentia spiritus adversata ita desiderat tota
spiritualibus studiis inhaerere, ut etiam necessarios carnis usus optet
excludere. Inter has igitur utrasque concupiscentias animae voluntas in
meditullio quodam temperatiore consistens, nec vitiorum flagitiis
oblectatur, nec virtutum doloribus acquiescit; sic quaerens a
passionibus tempererare carnalibus, ut nequaquam consentiat dolores
necessarios sustinere, sine quibus desideria spiritus nequeunt
possideri, donum castitatis desiderans obtinere absque castigatione vel
maceratione carnis, sine vigiliarum labore cordis puritatem acquirere;
humilitatem Christi sine honoris mundani jactura exhibere. Postremo sic
vult futura consequi bona, ut non amittat praesentia Quae voluntas
nunquam nos ad perfectionem veram perduceret, sed in tempore quodam
teterrimo collocaret, nisi hunc tepidissimum statum intrinsecus haec
insurgentia bella dirumperent. Nam cum huic voluntati famulantes volumus
nosmetipsos paululum relaxare, confestim aculei carnis insurgentes,
nequaquam nos in illa, qua delectamur, teporis puritate innoxia stare
permittunt, sed ad illam, quam horremus, frigidam et plenam sentibus
vitiorum pertrahunt viam. Rursum cum succensi fervore spiritus opera
carnis volumus exstinguere sine ullo respectu fragilitatis humanae, et
nosmetipsos totos ad immoderata virtutum studia cordis elatione
conferre, imbecillitas carnis interpellans ab illa reprehensibili
nimietate spiritus revocat, ac retardat, et ita fit utraque
concupiscentia tali colluctatione alterna sibimet repugnante, ut animae
voluntas, quae nec totam se carnalibus desideriis dedere, nec virtutum
laboribus vult desudare, quodam justo moderamine temperetur, quadam
aequalitatis libra in statera nostri corporis constituta, quae spiritus,
carnisque examine, nec a dextra mentem spiritus ardore succensam, nec a
laeva carnem vitiorum aculeis praeponderare permittens, tepidum illum
animalis voluntatis statum excludit, et ad illud quartum quod volumus
salubriter venire compellit, ut virtutes non otio et securitate, sed
jugi sudore et contritione spiritus acquiramus, ne in illo
perniciosissimo tepore permanentes, ab ore suo nos emovere incipiat
Deus. Hanc vero luctam carnis et spiritus, et fructus ejus Apostolus
manifestat ubi dicit: Dico autem spiritu ambulate, et desideria carnis
non perficietis. Caro enim concupiscit adversus spiritum, et spiritus
adversus carnem. Haec autem sibi invicem adversantur, ut non quaecunque
vultis, illa faciatis (Gal. V). Moraliter autem. Quisque se ab hujus
mundi delectatione separare, et virtutibus operam dare contendit,
cooperante Dei gratia, aedificare debet intus aedificium virtutum, cujus
longitudo in fide Trinitatis trecentos cubitos habeat, in latitudine
charitatis quinquaginta, in altitudine spei quae in Christo est
triginta, ut sit in bona operatione longus, in dilectione amplus, in
desiderio altus, ut cor suum habeat ubi Christus est in dextera Dei
sedens. Unde et ipsius crucifixi caput in altitudine crucis positum est,
manus autem in latitudine expansae sunt, ut affectus cordis nostri usque
ad inimicos diligendos extendatur. In longitudine crucis corpus
crucifixi positum est, ut non sit remissa operatio nostra, sed extensa,
ut perseveret usque in finem.
|
|
