Hugo de S. Victore

DE ARCA NOE MYSTICA


CAP. I. De arcae igitur descriptione ut supra.

Primum ad mysticam arcae Noe descriptionem, in planitie ubi arcam depingere volo, medium centrum quaero, et ibi fixo puncto parvam quadraturam aequilateram ad similitudinem illius cubiti, in quo consummata est arca, ei circumduco. Itemque illi quadraturae aliam paulo majorem circumscribo. Ita ut id spatium, quod est inter exteriorem et interiorem quadraturam, quasi limbus cubiti esse videatur. Hoc facto in interiori quadratura crucem pingo, ita ut cornua ejus singula latera quadraturae attingant, eamque auro superdueo. Deinde spatia illa, quae in superficie quadraturae inter quatuor angulos crucis et quadraturae remanent, colore vestio, duo superiora flammeo, et duo inferiora sapphirino. Ita ut medietas una cubiti in flammeo colore ignem, et altera medietas in sapphirino colore nubem repraesentare videatur. Post haec in limbo cubiti supra crucem scribo [a], quod est principium. Econtrario subter crucem scribo [oh], quod est finis. Ad dextrum cornu crucis scribo [kh], quae littera prima ponitur in nomine Christi, et significat Decalogum legis quae antiquo populo primum quasi electo et justo ad dexteram collocato data est. Ad sinistrum autem cornu pono c, quae est ultima in hoc nomine Christi, et significat in centum perfectionem gratiae, quae data est gentilitati, quae primum propter infidelitatem abjecta, et ad sinistram collocanda videbatur. Deinde spatium limbi circumquaque purpureo, et viridi colore induo, exterius purpureo, et interius viridi, et in medio crucis aureae, quam feceram, agnum anniculum stantem pingo. Quo facto perfectus est cubitus. Cujus rei rationem si quaeris, quid aliud haec scriptura tibi dicere videtur, nisi quod principium et finis sit Christus lator Legis Veteris et Novae? Et pictura quid tibi ostendit aliud, quam si diceret, iste cubitus eumdem significat populum, quem columna ignis et nubis protegebat, quae populum Israel in deserto praecedebat, illuminans per ignem, et per nubem obumbrans. Et qui priori populo per ignem divinae majestatis terribilis fuit puniendo peccata, et posteriori populo per nubem humanitatis mitis apparuit, condonando peccata, qui pro peccatis hominum in cruce est immolatus quasi agnus mitis et non aperiens os suum, et pro justitia hominum resurgendo, et ascendendo super coelos est exaltatus. Qui undique ad se venientibus per purpuram sanguinis exemplum passionis suae proponit, et in viridi colore immarcescibile praemium supernae remunerationis. Vel in purpura, sanguinem passionis Christi sanctificat, et in viridi colore aquam, qua mundum olim judicavit. Vel in purpura damnationem malorum, quos juste reprobavit, in viridi colore liberationem bonorum, quos juste et misericorditer salvabit. Qui stat quia invitat, stat quia confortat, stat quia adjuvat, stat quia coronat, stat quia vigilat ut custodiat civitatem suam. Ita medio cubito consummato aliam quadraturam circa praedictum centrum longe extra circumduco, et tantae magnitudinis, quantae magnitudinis arcam facere volo, quae quadratura sexies, tam longa sit quam lata, quia arca trecentos cubitos in longitudine habuit, quinquaginta in latitudine, hoc est sexies longa ad latitudinem. Ego tamen propter competentiorem formam in pictura usque ad quadruplam fere longitudinem breviavi. Post haec per mediam hanc quadraturam, id est per medium fundum arcae, secundum longitudinem duabus lineis ductis tantae latitudinis spatium includo, quantae est interior quadratura medii cubiti. Similiter per mediam latitudinem, ab uno pariete usque ad alterum duabus lineis protensis ejusdem latitudinis spatium signo. Ita ut hi duo cinguli, quorum alter per mediam longitudinem, alter per mediam latitudinem protenditur, altrinsecus sese intersecante in modum crucis sub medio cubito conveniant, et interiori latitudini ipsius respondeant, limbo ejus tantummodo hinc inde excedantur. Hoc ita peracto, spatia quae inter medium centrum, vel potius medium cubitum, et singulos angulos arcae interjacent, unumquodque in tria aequalia positis punctis divido, et apposita regula binis ac binis punctis coadjacentibus secundum longitudinem, et latitudinem de puncto semper ad punctum circumquaque lineam traho; et ita duas alias quadratas sexies similiter longas ad latitudinem suam efficio, quae tali proportione a se distant, ut quantum prima vincit mediam, tantum media vincat tertiam. Inter quas tertia quadratura, quae minima est, et secundum positionem plani infra alias clauditur, medium cubitum ambit, et duos supradictos cingulos, quorum alter longitudinem, alter latitudinem arcae metitur, quadrifariam intercidit. Alterum sursum et deorsum. Alterum sinistrorsum et dextrorsum. Deinde secunda tertiam complectitur, et similiter supradictos cingulos intersecat. Deinde alia, quae in plano extrema est, in alto autem ima, caeteras omnes includit, et quatuor extrema cornua duarum zonarum singulis lateribus, accingens, totas eas intra se comprehendit.

Hoc facto, si nosse cupis quomodo haec figura formam arcae repraesentet, intellige quod de illa zona, quae per mediam latitudinem arcae protenditur, fiat columna quadrata aequilatera in medio arcae erecta, cujus altitudo tanto minor sit latitudine arcae, quanto minor est ternarius quinario, quia altitudo arcae erat triginta cubitorum, et latitudo quinquaginta. Si autem scire cupis qua ratione ex ipsa zona columnam fieri intelligendum sit, sic considera. Cubitus ille, qui nunc secundum positionem plani in medio ipsius zonae affixus jacet, sursum elevetur, sic ut ipsam zonam quasi per medium complicando secum sursum trahat, deinde ambae medietates ejus deorsum pendentes plano ad planum invicem compingantur ut columna erecta videatur. in cujus summitate emineat cubitus ille, qui secundum positionem plani prius in medio ejus jacebat. Nihilque aliud esse intelligatur cubitus ipse, quam columnae praecisio desuper, et limbus cubiti sit quaedam ora sive eminentia facta desuper in capite columnae ad excipienda tigna circumquaque ab imo surgentia, quae ipsi columnae infixa sunt sub eadem eminentia, sub qua etiam summitas tecti consummata est, ad similitudinem imbricis summitatem tectorum excipientis. Et quamvis altitudo columnae non videatur major esse medietate zonae, cum facta sit ex ipsa duplicata, intelligenda est tamen tanto major esse, quanto majora sunt triginta quam viginti quinque, sed hoc in plano repraesentari non potuit. Rursum cum medietas tantum zonae altitudinem columnae teneat, quare ambae medietates ejus depictae sint, haec est ratio.