|
27. In capitulo, ubi peccata mea emendare debui, peccatis peccata addidi
Cum de illis accusatus fui, aut aliquo modo excusavi, aut ex toto
negavi; aut, quod deterius est, defendi, et impatienter respondi: cum
nullum sit peccatum a quo non sim contaminatus, aut contaminari non
possim. Justum est ergo, ut omni excusatione remota emendationem
promittam, undecunque aut a quocunque accuser; quatenus sic liberari
valeam a peccato perpetrato vel perpetrando. Multitudinem iniquitatum
mearum expavescens, aliorum transgressiones reprehendere timui, et ideo
mortis auctor exstiti; quia virus quod clamando expellere potui, non
expuli. Indignatus sum adversus alios, qui me de vitiis meis
reprehendebant; et quos amare debui, odivi. Illa quae mihi nocebant, vel
displicebant, desideravi ut non essent. Sciebam tamen quod in natura sui
erant bona, et a bono factore facta; sed ideo mihi nocebant, quia malus
eram, et male illis utebar. Nihil enim mihi contrarium est, nisi ego
ipse. Mecum est quidquid mihi nocere potest, et ego ipse mihi sarcina
sum.
28. Optavi etiam ut Deus peccata mea nesciret, aut punire nollet, aut
non posset; et ita volui Deum esse insipientem, injustum et impotentem:
quod si esset, Deus non esset. Non est superbia super superbiam meam,
propterea longe a salute mea, verba delictorum meorum, suspecta est
siquidem Deo superbia et odiosa; nec fieri potest ut cum eo in gratiam
revertatur. Diversum utriusque hospitium, nec in eodem cohabitant animo,
quibus non licuit cohabitare in coelo. In coelo nata est; sed velut
immemor qua via inde cecidit, illuc postea redire non potuit. Cum aer
pluvia, vel nimio frigore, aut calore turbatus fuit, contra Deum inique
murmuravi. Omnia namque quae ad usum vitae accepimus, ad usum culpae
convertimus. Quapropter justum est ut qui in cunctis peccavimus, in
cunctis feriamur. Saepe ad sacrum Mysterium vocem meam fregi, ut dulcius
cantarem: magis delectabar in vocis modulatione, quam in cordis
compunctione. Deus vero, cui non absconditur quidquid illicitum
perpetratur, non quaerit vocis lenitatem, sed cordis puritatem. Nam dum
cantor mulcet populum vocibus, Deum irritat pravis moribus. Licentiam
loquendi vel aliquid faciendi, saepe nimia importunitate, vel
calliditate a praelatis meis extorsi: non attendens miser, quoniam ille
se decipit, qui occulte vel aperte satagit ut hoc ei Pater spiritualis
injungat quod ipse desiderat.
29. Acum, vel cultellum, vel aliquid utile multoties nimium desideravi,
nec confessus sum; quia peccatum non aestimabam, propter rei vilitatem.
Verumtamen non multum distat quaecunque substantia vilis vel pretiosa
requiratur, dum aequaliter sit corruptus affectus. Non enim cultellus in
vitium est, sed cultelli appetitus: neque aurum in vitium est, sed auri
cupiditas. In labore non laboravi quantum debui, vel quantum potui. In
silentio etiam fui otiosus, quod est maximum peccatum. In silentio
namque nemo sic debet esse otiosus, ut in eodem otio utilitatem non
cogitet proximi: nec sic actuosus, ut Dei contemplationem non requirat.
Parum enim proficit, qui alteri non prodest, cum potest. De vitiis meis
multoties me jactavi; putans esse insigne virtutis, ubi erat lapsus
criminis. De virtutibus etiam vitia feci. Justitia namque dum suum modum
excedit, crudelitatis vitium gignit: et nimia pietas dissolutionem
disciplinae parturit. Sic saepe vitium est quod virtus putatur. Sic
remissa segnities mansuetudo creditur, et pigritiae vitium quietis
virtutem imitatur. Finxi me esse quod non eram: dixi me velle quod
nolebam, vel nolle quod volebam. Aliud ore dicebam, et aliud corde
volvebam: et ita sub ovina pelle vulpinam conscientiam conservabam.
Vulpina plane conscientia est tepida conversatio, animalis cogitatio,
ficta confessio, brevis et rara compunctio; obedientia sine devotione,
oratio sine intentione, lectio sine aedificatione, sermo sine
circumspectione.
30. O quam dura mihi sunt ista quae loquor! quoniam meipsum loquendo
ferio. Verumtamen quia me peccatorem non nego, sed peccatum meum
cognosco, erit fortasse apud Deum pium judicem ipsa cognitio culpae,
impetratio veniae. Dicam ergo, dicam miseriam meam, si forte sua pietas
moveat illum. Dicam peccatum meum, quoniam notitia peccati initium est
salutis. Magnam porto coronam, et vestem rotundam; regulam servo
jejuniorum; statutis psallo horis, sed cor meum longe est a Deo meo.
Exteriorem superficiem intuens [al. mundans], salva mihi omnia arbitror,
non sentiens vermem interiorem qui interiora corrodit. Unde Oseas,
Comederunt alieni robur meum, et ignoravi (Osee VII, 9): et ideo pergens
totus in ea quae foris sunt, et ignarus interiorum meorum, sicut aqua
effusus sum, et ad nihilum redactus sum, praeteritorum obliviscens,
praesentium negligens, futura non providens. Ingratus sum ad beneficia,
pronus ad mala, et tardus ad bona.
31. Si me non inspicio, nescio meipsum: si autem me inspicio, tolerare
me non possum; tanta invenio in me quae digna sunt reprehensione et
confusione: et quanto me subtilius et saepius discutio, tanto plures
abominationes in angulis cordis mei invenio. Ex quo namque peccare
coepi, nunquam unum diem sine peccato transire potui; nec adhuc peccare
cesso, sed de die in diem peccata peccatis addo, et ea quae prae oculis
habeo, inspicio, nec gemo; erubescenda video, nec erubesco. Dolenda
intueor, nec doleo: quod est mortis signum, et damnationis indicium.
Membrum enim quod dolorem non sentit, mortuum est; et morbus
insensibilis, est incurabilis. Levis sum et dissolutus, nec me corrigo,
sed ad peccata quae confessus sum, quotidie redeo; nec caveo foveam, in
quam miser ego cecidi, vel alios cadere feci, aut vidi. Cumque plorare
et orare deberem pro malis quae feci, et bonis quae neglexi, proh dolor!
versum est mihi in contrarium. Nam tepui et frigui a fervore orationis,
et jam sine sensu frigidus remansi: et ideo flere meipsum non possum,
quoniam gratia lacrymarum recessit a me.
|
|
