CAPUT LIII. Ad notitiam sui duo necessaria. Homo pulvis et cinis. Gratiae Dei quanta debeamus. Haec notitia parit humilitatem, charitatem, etc.

Duo nobis necessaria sunt ut nos cognoscamus, videlicet quales simus ad malum, et quales ad bonum. Proni sumus ad malum, et si misericordia Dei non teneret nos, in omne vitium possemus cadere, nec inde surgere, nisi misericordia Dei subsequeretur, quae nos sublevaret. Hoc bene cognoscebat propheta cum dicebat, Domine, misericordia tua ante oculos meos (Psal. XXV, 3), quae me custodiat; et, Misericordia tua subsequatur me (Psal. XXII, 6), quae me erigat. Invalidi sumus ad bonum, nec sine Dei gratia bonum facere, vel in aliquo bono perseverare possumus. Istud etiam Apostolus sciebat, cum dicebat, Gratia Dei sum id quod sum; et quia gratia ejus in me vacua non fuit (I Cor. XV, 10), gratia ejus in me manet. Hanc geminam cognitionem sui habuit Abraham cum diceret: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis (Gen. XVIII, 27). Revera pulvis est homo. Sicut enim pulvis ex quacumque parte venti impellitur, et in aliam aream dejicitur, et ibi remanet: sic homo in omne vitium cadere potest, nec adjiciet ut resurgat, nisi misericordia Dei ei subveniat. Cinis etiam est homo; quia sicut cinis nec profert germen ex se, nec susceptum semen germinat, sic homo nec bonum facere, nec in aliquo bono perseverare sine gratia Dei potest. Idcirco maximas grates Deo referre debemus, quia et multa bona nobis concessit , et multa mala quae fecimus, nobis condonavit, et a multis malis servavit, quae facere potuimus, sicut alia multa quae fecimus. Quidquid enim mali non fecimus, eo miserante non fecimus. Nam si ipse permisisset, ea utique fecissemus, aut opere aut voluntate. Et ideo nescio utrum eum amplius diligere debeamus pro his quae nobis dimisit, an pro his a quibus nos immunes servavit. Licet enim ea non fecimus, nos quasi fecisse, et eum quasi dimisisse, existimare debemus; quandoquidem ea vel voluntate utique fecissemus, si ipse permisisset. Quisquis in veritate se ita cognoscit, humilis est coram Deo et hominibus; diligit Deum propter Deum, et omnes homines propter Deum: et si perfectam charitatem habet, nullum judicat, nullum accusat, nullum condemnat; non servat iram, non movet rixas, non seminat discordias, non fovet nocentes, non persequitur innocentes, non odit arguentes se; non facit furtum, non falsum testimonium, non perjurium; nulli detrahit, nulli nocet, nullum odit, sed omnes diligit. Scriptum est, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis (Rom. XIII, 8). Sic enim Deo familiaris est charitas, ut in eo habitare nolit, in quo charitas non fuerit. Qui ergo charitatem habet, Deum habet; quia Deus charitas est (I Joan. IV, 16). Et qui unum hominem habet odio, Deum perdit, et bonum quod facit. Quapropter unusquisque provideat, ne propter unius hominis odium Deum perdat, et omne bonum.