CAPUT XVII. Pergit accusare et deplorare miserias suas circa cogitationes amarulentas, abusum membrorum, et rerum exteriorum ad vitae usum spectantium.

27. Cor mundum crea in me, Deus, quoniam non solum vana cogitatio illud occupat, et turpis inquinat, verum etiam amara dissipat. Saepe namque aliqua injuria commotus, densis cogitationum tumultibus in corde premor. Hinc inde sollicitus et caecus, occasionem vindictae de accepta injuria rimor, consilia multiplico, et nihil aliud nisi jurgia quae foris desunt, in corde perago. Praesentes non video, absentibus contradico, intra memetipsum contumelias profero et recipio, receptis autem durius respondeo. Cumque qui obviet nullus adsit, rixas in corde compono, insidias invidentium considero, et quid contra jurgia movere possint penso: exquiro quid respondeam; et cum rem nullam teneam, vacuus litigator elaboro. Sicque diem in otium, noctem vero in cogitationem verso. Torpeo ab utili opere, quoniam fatigor illicita cogitatione. Ita mens intus pugnat, cum menti nemo repugnat. Nonnunquam vero quod egi in corpore, hoc postmodum importuna cogitatione verso in mente: et multoties gravius torqueor in recordatione, quam prius captus fueram in operis perpetratione. Saepe etiam ea quae nunquam feci, nec in voluntate habui, ita recogito, quasi poeniteat me illa non fecisse. Ab occultis meis munda me, Domine; quoniam cum nihil exterius ago, intus graviter pecco. In corde enim servo depicta quae vidi et feci. Ideo temporalium rerum tumultus in corde versare non cesso, etiam cum vaco. In cogitatione enim comedo, cum jejuno: loquor, cum taceo: irascor, et tranquillus sum: corpus requiescit, et animus huc illucque discurrit.

28. Ita vitam istam sine culpa nunquam transire potui: nec hoc quidem quod laudabiliter vixi, sine aliquo reatu est, si remota pietate discutiatur. De necessitatibus meis eripe me, Domine. Crebro namque dum necessitatis debita reddere studeo, voluptatis vitio deservio: sub velamine necessitatis, cado in laqueum voluptatis. Saepissime namque comedi et bibi non ad necessitatem, sed ad voluptatem: et quod necessitati satis erat, voluptati parum erat. Cogitavi etiam de cibo et potu, quando non debui, et ubi non debui, et plus quam debui. Cogitando de escis, epulas in cogitatione tota die ruminabam. Cum tegendis membris vestimenta quaero, non solum quae tegant, sed quae extollant, expeto: et contra frigoris torporem, non solum quaero quae muniant per pinguedinem, sed quae mulceant per mollitiem: non solum quae per mollitiem tactum mulceant, sed quae per colorem oculos seducant. Cum pro aliqua necessitate licentiam loquendi alicui habui,locutus sum non solum de necessariis, verum etiam de non necessariis, et de his quae ad me non pertinebant, et de quibus licentiam non habebam. Immersi me colloquiis hominum. Ibi locutus sum non ad aedificationem, sed ad destructionem; non quod decebat, sed quod libebat: locutus verba vana et risui apta, verba otiosa et inutilia. Verbositati deserviens, detractioni studens, os meum mendacio et detractione inquinavi. Lingua mea omni fallacia plena est, et nocuit mihi plus quam omnia membra. Nam ea quae audivi vel vidi, nunquam eo modo quo dicta vel facta sunt, referre possum: sed alia affirmo pro aliis, et saepe multa intersero superflua; atque ita vel nimium laudando, vel vituperando, fere quoties loquor, mentior.

29. Guttur insatiabili ardet ingluvie: gula diversis saporibus satiari non potest. Cor pravum, dolo et malitia plenum, per puram confessionem purgare nunquam potui. Manus ad opus pravum fuerunt paratae, et ad operandum bonum pigrae. Stomachus et intestina nimio cibo et potu saepe sunt distenta, et ideo dolore sunt plena. Nam unde gula delectatur, inde venter inflatur, corpus infirmatur, et saepe mors sequitur. Per gulae delectationem corrui in ventris ingluviem: et unde debui mihi parare salutem, inde contraxi nimium comedendo perniciem. Pedes velocius me portaverunt ad aliquam curiositatem speculandam, quam ad ecclesiam. Oculi iniquo intuitu me perverterunt, omnemque motum corporis mei ad immunda desideria traxerunt. Aures citius aperui verbis otiosis et vanis, quam sanctis. Delectatus est odoratus vanis odoribus; gustus, diversarum rerum diversis saporibus: nec non singuli alii sensus, his et illis, juxta quod cuique suus ferebat appetitus. Ita, Deus meus, in omnibus membris meis naturae modum excessi. Omnia membra mea velut conjuratione facta inimico meo de me dominium tradidere, cum morte foedus iniere, pactum pepigere cum inferno.