CAP. L. Contemplatio super illud:

quae non habetur in aliis, et videtur novum opusculum.

Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I). Vere Verbum caro factum est, et nos vere Verbum carnem Dominico cibo sumimus, et ideo manere in nobis naturaliter existimandus est, qui per naturam nostrae carnis jam sibi inseparabilem homo natus assumpsit, et naturam carnis suae sub sacramento communicandae carnis nobis admiscuit. Ita enim omnes unum sumus, quia in Christo Pater et Christus in nobis unum in iis nos esse faciunt. Nos ergo qui corpus accipimus, corpus Christi facti sumus, et misericordia ipsius quod accipimus nos sumus. Corpus Christi sumus, et ipse Christus sumus, quoniam nos omnia ejus membra (cum sint multa) unum corpus sumus (Rom. XII; Coloss. II). Nos ergo, qui membra Christi sumus, et Christus sumus, non solum capiti per dilectionem, sed etiam cum membris invicem uniri debemus. Nam qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se. Mysterium nostrum in mensa Domini positum est. Estote ergo quod videtis, et accipite quod estis. Hoc accipitur in pane quod pependit in cruce, et hoc sumitur in calice quod effusum est de Christi latere. Invisibilis enim Sacerdos visibiles creaturas panis et vini in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Hoc est corpus meum, et sanctificatione repetita: Hic est sanguis meum. Cum ergo ad reverendum altare cibis satiandus ascendis, sacrum Domini Dei tui corpus et sanguinem fide respice, mente continge, honore mirare, devotione venerare, cordis manu accipe, et animae haustu interiori assume. Nam credere in eum, hoc est accipere panem vivum. Nos credimus et dicimus quoniam corpus Christi tale unicuique sit, qualis accesserit ut offerat, et qualis accesserit ut accipiat. Nam unum idemque corpus propter nomen Domini, quod invocatur, semper sanctum est, et tale unicuique fit quali corde ad accipiendum accesserit. Si offerat Deo malus et accipiat bonus, tale utrique erit, qualis uterque fuerit. Credimus et fatemur quoniam corpus illud, quod de Virgine Deus assumpsit, et in quo resurrexit, semper est in coelo, et ubicunque vult, et in qua specie vult. Qui sursum sedet ad dexteram Patris, tempore sacrificii hominum manibus continetur. Corpus Christi tale accipimus in sacramento, quale post resurrectionem est in semetipso. Cum accipitur non consumitur, sed expleto officio, pro quo sacrificatur et manducatur, in illud quod in coelo est, transfertur. Semel oblatus est Christus in seipso, et quotidie immolatur in sacramento (Hebr. IX).

Cum ergo sacerdos Spiritum sanctum advocaverit, et illam hostiam reverendam immolaverit, communemque Deum subinde contigerit, ubi illud (dic mihi) nostra existimatione ponemus? Perpende quales oporteat esse manus tantarum rerum ministras, et qualem linguam talia verba fundentem, aut quo genere caeteris non mundiorem et sanctiorem animam talis spiritus receptricem! Tunc enim adsunt angeli sacerdoti, et tribunal atque altaris locus coelestibus virtutibus adimpletur in honorem illius qui immolatur. In ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coeli aperiuntur, in illo Jesu Christi mysterio angelorum chori adsunt, summis ima sociantur, terra coelestibus jungitur, unum ex visibilibus atque invisibilibus fit. Sed necesse est ut, dum haec agimus, nosmetipsos in cordis contritione mactemus, et qui passionis Dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Nam tunc vere pro nobis Deo hostia erit, cum nosipsos hostiam fecerit. In Christo semel oblata est hostia ad salutem sempiterna potentia, nos vero per singulos dies offerimus, quoniam per singulos dies peccamus; offerimus, sed ad recordationem mortis ejus, et una est hostia, quia semel oblatus est Christus. Hoc vero sacrificium exemplum est illius, idipsum semper, idipsum secundum substantiam, quanquam diversum secundum formam. Dum frangitur hostia, dum sanguis de calice in ora fidelium funditur, Dominici corporis immolationem in cruce ejusque sanguinis de latere effusionem significat. Verumtamen cum Christus in sacramento quotidie immoletur, non dicitur quod iterum occidatur, sed quod vera ejus immolatio repraesentata idem nunc in sacramento, quod tunc in cruce, operetur. Eadem est hic et ibi corporis et sanguinis Christi substantia, quamvis in specie altera, eademque salutis nostrae gratia. Vera etenim caro Christi est, quam forma panis opertam in sacramento sumimus, et verus sanguis Christi, quem sub vini specie ac sapore potamus. Mortalitatis cibus exterius videtur, quia quod de nobis exterius apparet, mortale est. Nihil exterius immutatur, quia nihil de nobis exterius innovatur. Interius vero hoc idem in nobis accipimus quod de illo credimus, quoniam vitam de vita sumimus, per quam reformamur ad vitam. Sicut enim de Virgine per Spiritum vera caro sine coitu creatur, sic per eumdem Spiritum de substantia panis et vini mystice idem corpus Christi consecratur. Et sicut quod ubique offertur, unum corpus est, et non multa corpora, ita unum sacrificium diversis locis a diversis hominibus sacrificatur, et ubique est idem. Per partes dividitur, et a multis accipitur, et semper est integrum. Sicut enim individuum est cum dividitur, sic incorruptum cum fuerit sumptum. Christus in sacramento per partes manducatur et manet integer, totus in coelo, totus in corde tuo, totus in fracto, totus in integro. Tantum est in exiguo, quantum constat esse in toto. Nihil minus habent singuli quam universi. Totum unus, totum duo, totum plures sine diminutione percipiunt, quia non in specie vel quantitate sacramenti est gratia, sed in virtute Christi. Quomodocunque signa varientur in sacramento, Christus semper idem est in seipso. Quod evidentius manifestavit cum in coena praesens corpus et sanguinem suum discipulis suis distribuit. Tradidit eis seipsum in sacramento quasi alium, et tamen eumdem. Et cum a singulis sumptus comederetur et biberetur in sacramento, unus tamen et integer mansit in seipso. Divina gratia ita est libera, ut nullis hominum meritis vel officiis sit astricta, sed quando vult, quomodo vult, ubicunque vult, semetipsam infundat.

Propterea intra Catholicam Ecclesiam in sacramento corporis Christi nihil a bono majus, nihil a malo minus perficitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris et virtute Spiritus sancti. Omnia vero sacramenta cum obsint indigne tractantibus, prosunt tamen per eos digne sumentibus. Communio namque malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. Sicut enim Judas, cui Dominus buccellam tradidit non malum accipiendo, sed bonum male accipiendo, locum in se praebuit diabolo, sic indigne quisque accipiens locum in se praebet diabolo. Qui ergo de criminalibus nondum digne poenituerunt, aut adhuc in affectu peccandi sunt, vel aliquem hominem odio habent, corpus Christi non accipiant, ne moriantur. Incesti vero et luxuriosi periculosius sumunt, quoniam nihil sic adversatur munditiae amatori ut feditas. Porro qui peccare quievit, quamvis peccato adhuc mordeatur, peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, communicare non desinat. Quomodo quotidie tentamur et labimur, quotidie Christus in sacramento pro nobis immolatur. Cum ergo corpus Christi ore sumimus, amicitias et beneficia ejus corde cogitemus, quomodo passus et mortuus est pro nobis, et morte sua a morte aeterna nos liberavit. Participatione autem corporis sui nos sibi concorporavit, ut transeat ipse in nobis ad Patrem, transeamus et nos in illo unum facti cum illo, ut ipsum per ipsum habeamus gustum in via, satietatem in patria, hic viaticum, et ibi praemium.

Quaeritur cur corpus et sanguis Christi in pane et vino magis consecretur quam in caeteris corporum speciebus. Ad quod respondetur quoniam sicut panis ex multis granis, et vinum ex multis uvis, sic Ecclesia de diversis personis colligitur. Dignum etiam fuit ut eisdem speciebus, quibus caro alitur et creatur in quolibet homine naturaliter, eisdem consecretur in Dominico homine potentialiter. Si panis in carnem, et vinum in sanguinem cujuslibet transformatur naturaliter, multo magis, si Deus voluerit, in carnem et sanguinem suum transferetur potentialiter. Cum ergo panis in carnem, et vinum in sanguinem verbo Domini mutetur, jam non desperet in corpus Christi trajici rationalis creatura, in quod trajicitur et bruta, si desistat esse quod ex se male fuerat, ut fiat in Christo bene quod non erat. Sicut enim cibus et potus sunt vita nostra temporalis, quandiu Deo placuerit, sic et multo amplius ipse panis coelestis erit vita aeterna quibus ipse voluerit. Magis enim credendus est vitam aeternam conferre qui vitam habet et vita est, quam qui non habet.

Non est mirum si Creator creaturae vitam possit conferre sempiternam, cum creatura creaturae potuerit retinere et conservare aeternaliter eam. Sicut enim lignum vitae in paradiso positum est, quo aeternaliter homo in corpore viveret, nisi peccaret, sic Christus in Ecclesia lignum vitae seipsum posuit, ut in se credentibus vita esset aeterna. Idcirco tantopere fides in sacramento exigitur, quia falsa fide mundus periit, quando Adam plus diabolo falsa suggerenti, quam Deo vera promittenti, credere praesumpsit. Dum vero in sacramento plus Deo quam hosti, ut dignum est, creditur, sanatur hac fide vera illa perfida fides. Quoniam autem cibo et potu ita vivimus, ut alterutro carere nequeamus, propterea utrumque Christus in suo sacramento esse voluit, ne si alterum deesset, imperfectum esset. Nec corpus ergo sine sanguine, nec sanguis sine corpore jure communicatur. Panis et vinum proprie proprius cibus est non bestiarum, sed hominum. Ideoque Christus utriusque usus est ministerio, ut singularis et propria hominum crederetur refectio, cui etiam postmodum per apostolos aquam admisceri voluit, ut ad dignitatem tanti mysterii non solum justorum, sed et peccatorum consortium pertinere significaret, si poenitere vellent. Quoniam per aquam sumus regenerati et per sanguinem redempti, sanguis et aqua de latere Christi exivit. Cum ergo pro Christo vinum et aqua sacrificetur pro populo, et utrumque unus sanguis fiat, capitis et membrorum unitatem significat. Sicut ergo unum videtis esse quod factum est, sic unum estote vos diligendo inter vos. Nam qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se. Qui autem unum hominem odio habet, quidquid Deo in bonis operibus obtulerit, totum perdet.

Fide omnia sacramenta complentur. Qui ergo ad illa fide et devotione accedit, quamvis incuria vel ignorantia aliqua erroris verba inserat, non ideo minus sacrificium fieri creditur, quoniam precis vitium superat precantis affectus. Non est attendendum quid faciat homo, sed quo animo et voluntate faciat. In quatuor speciebus sacramenta Ecclesiae maxime consistunt, aqua scilicet, oleo, pane et vino. Aqua, lice omnibus sit necessaria, sua tamen venalitate et abundantia non est pretiosa. Oleum vero, panis et vinum ita paucitate sua fugiunt pretii quantitatem, ut nullam nisi in spirituali gratia sibi vindicare videantur utilitatem. Aqua exstinguit, mundat, et candidat prae caeteris liquoribus. Idcirco in baptismate carnis incentiva exstinguit, peccatorum tam originalium quam actualium labem abluit. Innocentiae candorem reducit, et dum sic coelestis Patris imaginem reformat, filios adoptionis regenerat. Unde vero tanta virtus ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur quoniam fide omnia sacramenta complentur. Baptismus talis est qualis est ille in cujus verbo datur, non qualis est ille per cujus ministerium ministratur. Porro oleum illuminat, ungit et pascit. Illuminat animam fide, ungit devotione, pascit dilectione. Panis vero et vinum homini incorporatum vita est temporalis. Quapropter in hoc sacramento Christus tanquam caput membris uniri voluit, per quem Deo Patri regeneramur. Per corporis et sanguinis Christi participationem Filio Dei ad vitam concorporamur. Per olei unctionem Spiritus sancti virtute confirmamur. Nunquam fidelis Deus a regni sui consortio eos repellet quibus tam familiariter uniri dignatur in hujus mundi exsilio. Imo magni honoris vicissitudinem eis rependet in manifesta suae majestatis visione, a quibus tam digne susceptus et ordinatus est in occultis et peregrinis sacramentorum figuris. Non poterit ibi fieri diversum quod hic factum est unum. Quidquid deformitatis vel mutationis in Christi sacramento specie tenus contigerit, non debet a nobis extorquere fidem veritatis ejus, quoniam qui in corpore suo, cum Deus esset verus, multa indigna pertulit, nihil indignum in corpore suo usque in finem saeculi perferret, quamvis vere ibi sit. Cum enim omnia ei praeter peccatum munda sint, non videtur esse immundius in ventre muris vel canis, quam in ventre impoenitentis peccatoris. Si ignibus comburi dicatur, hoc impossibile est cum sit omnium elementorum Deus. Si soricum corrosione vel vetustatis mutatione corrumpi videatur, nihil attinet ad sacramenti substantiam, Christum videlicet qui corrumpi non potest, quoniam incorruptibilis est. Talia vero et similia non veniunt nisi pro aliquorum negligentia corrigenda vel punienda, seu pro fide probanda et exercenda ut fideles exerceantur et reprobi indurentur. Necesse est ergo ut ea devotione qua accipitur custodiatur.