|
Penna struthionis similis est pennae herodii et accipitris (Job XXXIX).
Quis herodium et accipitrem nesciat aves reliquas quanta volatus sui
velocitate transcendant? Struthio vero pennae eorum similitudinem habet,
volatus celeritatem non habet. A terra siquidem elevari non valet, et
alas quasi ad volatum specie tenus erigit, sed tamen nunquam se a terra
volando suspendit. Ita sunt nimirum omnes hypocritae, qui dum bonorum
vitam simulant, imitationem sanctae conversationis [visionis] habent,
veritatem sanctae actionis non habent. Habent quippe volandi pennas per
speciem, sed in terra repunt per actionem, quia alas per figuram
sanctitatis extendunt, sed curarum saecularium pondere praegravati,
nullatenus a terra sublevantur. Speciem namque Pharisaeorum reprobans
Dominus, quasi struthionis pennam redarguit, quae in opere aliud
exterius, et in colore ahud ostendit dicens: Vae vobis, Scribae et
Pharisaei hypocritae (Matth. XXIII). Ac si diceret: Sublevare vos
videtur species pennae, sed in infimis vos deprimit pondus vitae; de hoc
pondere per Prophetam dicitur: Filii hominum, usquequo gravi corde?
(Psal. IV.) Hujus struthionis hypocrisim se conversurum ad sui
glorificationem Dominus pollicetur, per Prophetam dicens: Glorificabit
me bestia agri, dracones, et struthiones (Isa. XLIII). Quid enim
draconum nomine, nisi in aperto malitiosae mentes exprimuntur, quae per
terram semper in infimis cogitationibus repunt? Quid vero per
struthionis vocabulum, nisi ii qui se bonos simulant designatur? qui
sanctitatis vitam quasi volatus pennam per speciem retinent sed per
opera non exercent. Unde struthio in deserto est simulatio in converso.
Glorificari itaque se Dominus a dracone vel struthione asserit, quia et
aperte malos, et ficte bonos plerumque ad sua obsequia ex intima
cogitatione convertit.
Habemus adhuc quid in consideratione struthionis hujus, de accipitre et
herodio attentius perpendamus. Accipitris quippe et Herodii parva sunt
corpora, sed pennis densioribus fulta, et idcirco cum celeritate
transvolant, quia eis parum inest quod aggravet, multum quod levet. At
contra struthio raris pennis induitur, et immani corpore gravatur, ut
etsi volare appetat, ipsa pennarum paucitas molem tanti corporis in aere
non suspendat. Bene ergo in herodio et accipitre electorum persona
significatur, qui quandiu in hac vita sunt, sine quantulocunque culpae
contagio esse non possunt, sed cum eis parum quid inest quod deprimit,
multa virtus bonae actionis suppetit, quae illos in superna sustollit.
Econtrario hypocrita, et si qua facit pauca quae levent, perpetrat multa
quae gravent. Neque enim nulla bona agit hypocrita, sed quibus ea ipsa
deprimat multa perversa committit. Paucae igitur pennae struthionis
corpus non sublevant, quia parvum bonum hypocritae multitudo pravae
actionis gravat. Haec quoque ipsa struthionis penna ad pennas herodii et
accipitris similitudinem coloris habet, virtutis similitudinem non
habet. Illorum namque conclusae, et ideo firmiores sunt, et volatu aerem
premere virtute suae colligationis possunt. At econtrario struthionis
pennae dissolutae, ideo volatum sumere nequeunt, quod ab ipso, quem
premere non potuerunt, aere transcenduntur. Quid igitur in his
aspicimus, nisi quod electorum virtutes solidae evolant, ut ventos
humani favoris premant? Hypocritarum vero actio quamlibet recta
videatur, volare tamen non sufficit, quia videlicet fluxae virtutis
pennam humanae laudis aura pertransit. Sed ecce cum unum eumdemque
bonorum malorumque habitum cernimus, tum ipsam in electis ac reprobis
professionis speciem videmus, et unde nostrae intelligentiae detur, ut
electos a reprobis, ut a falsis veros comprehendendo discernat,
perspicimus. Quod tamen citius agnoscimus, si intemerata in memoriam
praeceptoris nostri verba signamus, qui ait: Ex fructibus eorum
cognoscetis eos. Neque enim pensanda sunt quae ostendunt in imagine, sed
quae servant in actione. Unde hic postquam speciem struthionis hujus
intulit, mox facta subjungit, dicens: Quae derelinquit in terra ova sua
(Job XXXIX). Quid enim per ova nisi tenera adhuc proles exprimitur? quae
diu fovenda est, ut ad vivum volatile perducatur. Ova quippe
insensibilia in semetipsis sunt, sed tamen calefacta in viva volatilia
convertuntur. Ita nimirum certum est quod parvuli auditores, ac filii
frigidi insensibilesque remaneant, nisi doctoris sui sollicita
exhortatione calefiant. Ne igitur derelicti in sua insensibilitate
torpescant, assidua doctorum voce fovendi sunt, quousque valeant et per
intelligentiam vivere, et per contemplationem volare. Quia vero
hypocritae, quamvis perversa semper operentur, loqui tamen recta non
desinunt, bene autem loquendo, in fide vel conversatione filios pariunt,
sed eos bene vivendo nutrire non possunt, recte de struthione hic
dicitur: Quae derelinquit in terra ova sua. Curam namque filiorum
hypocrita negligit, quia ex amore intimo rebus se exterioribus subdit,
in quibus quanto magis extollitur, tanto minus de prolis suae defectu
cruciatur. Ova ergo in terra dereliquisse est natos per conversionem
filios nequaquam a terrenis actibus interposito exhortationis nido
suspendere. Ova in terra dereliquisse est nullum coelestis vitae filiis
exemplum praebere. Quia enim hypocritae per charitatis viscera non
calent, de torpore prolis editae, id est de ovorum suorum frigore non
dolent, et quanto se libentius terrenis actibus inserunt, tanto
negligentius eos quos generant, agere terrena permittunt. Sed quia
derelictos hypocritarum filios superna cura non deserit (nonnullos
namque etiam ex talibus intima electione praescitos largitae gratiae
respectu calefacit) recte subjungitur: Tu forsitan in pulvere calefacies
ea (ibid.). Ac si dicat: Ut ego, qui illa in pulvere calefacio, quia
parvulorum animas praedicatorum suorum sollicitudine destitutas, et in
medio peccantium positas Dominus amoris sui igne succendit. Hinc est
enim quod plerosque cernimus et in medio populorum vivere, et tamen
vitam torpentis populi non tenere. Hinc est etiam quod plerosque
cernimus et malorum turbas non fugere, et tamen superno ardore flagrare.
Hinc quoque est quod plerosque cernimus (ut ita dixerim) in frigore
calere. Unde enim nonnulli inter terrenorum hominum torpores positi
supernae spei desideriis inardescunt? Unde etiam inter frigida corda
succensi sunt, nisi quia omnipotens Deus derelicta ova scit etiam
pulvere calefacere, et frigoris pristini insensibilitate discussa, per
sensum spiritus vitalis animare, ut nequaquam jacentia in infimis
torpeant, sed in viva volatilia versa, sese ad coelestia contemplando,
id est volando, suspendant.
Notandum vero est quod in his verbis non solum hypocritarum actio
perversa reprobatur, sed bonorum etiam magistrorum, si qua fortasse
subrepserit, elatio premitur. Nam cum de se Dominus dicit quod derelicta
ova in pulvere, ipse calefacit, ipse profecto aperte indicat, quod ipse
operatur intrinsecus per verba doctoris, qui et sine verbis ullius
hominis calefacit quod voluerit in frigore pulveris. Ac si aperte
doctoribus dicat: Ut sciatis quia ego sum, qui per vos loquentes operor,
ecce cum voluero, cordibus hominum etiam sine vobis loquor. Humiliata
igitur cogitatione doctorum, ad exprimendum hypocritam sermo
convertitur, et qua fatuitate torpeat, adhuc sub struthionis facto
plenius indicatur. Nam sequitur: Obliviscitur quod pes conculcet ea, aut
bestia agri conterat (ibid.). Quid in pede, nisi transitus operationis
accipitur? Quid in agro, nisi mundus iste signatur, de quo in Evangelio
Dominus dicit: Ager autem est mundus? (Matth. XIII.) Quid in bestia,
nisi quod antiquus hostis exprimitur, qui hujus mundi rapinis insidians,
humana quotidie morte satiatur. De qua per prophetam pollicente Domino
dicitur: Et mala bestia non transibit per eam (Isa. XXXV). Struthio
itaque ova sua deserens obliviscitur quod pes conculcet ea quia
videlicet hypocritae eos, quos in conversione generant filios
derelinquunt, et omnino non curant, ne aut exhortationis sollicitudine,
aut disciplinae custodia destitutos, pravorum operum exempla pervertant.
Si enim ova quae gignunt diligerent, nimium metuerent ne quis ea per
opera perversa demonstrando calcaret. Obliviscitur etiam quod bestia
agri conterat, quia nimirum si diabolus in hoc mundo saeviens editos in
bona conversione filios rapiat, hypocrita omnino non curat. Habent ergo
veraces magistri super discipulos suos timoris viscera ex virtute
charitatis; hypocritae autem tanto minus commissis sibi metuunt, quanto
nec sibimetipsis quod timere debeant, deprehendunt. Et quia obduratis
cordibus vivunt, ipsos etiam quos generant filios nulla pietate debiti
amoris cognoscunt. Unde adhuc sub struthionis specie subditur: Induratur
ad filios quasi non sint sui. Quem enim charitas gratia non infundit,
proximum suum, etiam si ipse hunc Deo genuit, ut extraneum respicit ut
profecto sunt omnes hypocritae quorum videlicet mentes dum semper
exteriora appetunt, intus insensibiles fiunt, et in cunctis, quae agunt,
dum sua semper expetunt, erga affectum proximi nulla charitatis
compassione mollescunt. Et quia charitatis viscera nesciunt, eorum mens
quantum per mundi concupiscentiam in exteriora resolvitur, tantum per
inaffectionem suam interius obduratur, et torpore insensibili frigescit
intrinsecus, quia amore damnabili mollescit foris, seque ipsam
considerare non valet, quia cogitare se minime studet. Cogitare vero se
mens non potest, quae tota apud semetipsam non est. Tota vero esse apud
semetipsam non sufficit, quia per quot concupiscentias rapitur, per tot
a semetipsa species dissipatur, et sparsa in infimis jacet, quae
collecta si vellet, ad summa consurgeret. Unde justorum mens, quia per
custodiam disciplinae a cunctorum visibilium fluxu appetitus
constringitur, collecta apud semetipsam intrinsecus integratur,
qualisque Deo vel proximo esse debeat, plene conspicit, quae nihil suum
exterius derelinquit. Et quantum ab exterioribus astricta compescitur,
tantum aucta in intimis inflammatur. Et quo magis ardet, eo ad
deprehendenda vitia amplius lucet. Hinc est enim quod sancti viri dum se
intra semetipsos colligunt, mira ac penetrabili acie occulta etiam
aliena delicta deprehendunt.
Sequitur: Cum tempus fuerit, in altum alas erigit (Job XXXIX). Quid enim
per alas hujus struthionis accipimus, nisi pressas hoc tempore quasi
complicatas hypocritae cogitationes? Quas cum tempus fuerit, in altum
elevat, quia opportunitate comperta eas superbiendo manifestat. Alas in
altum erigere est per effrenatam superbiam cogitationes aperire. Nunc
autem quia sanctum se simulat, et quasi in semetipso stringit quae
cogitat, quasi alas in corpore per humilitatem plicat. Eat ergo
hypocrita, et nunc sui laudes appetat, postmodum vitam proximorum
premat, et quandoque se in irrisione sui Conditoris exerceat, ut quo
elatiora semper excogitat. eo se suppliciis atrocioribus immergat. Unde
et subditur: Obliviscitur quod pes conculcet ea, et bestia agri conterat
(Ibid.). Tunc ova pes calcat, et bestia agri conterit, cum in terra
deseruntur, quia videlicet humana corda, dum semper terrena cogitant,
semper quae ima sunt agere appetunt, ad conterendum se bestiae agri, id
est diabolo sternunt, ut cum diu infima cogitatione abjecta sunt,
quandoque etiam majorum criminum perpetratione frangantur. Sequitur:
Induratur ad filios, quasi non sint sui (Ibid.). Quasi non suos
respicit, quos aliter vivere quam docuit ipsa deprehendit, et durescente
saevitia terrores admovet, seque in eorum cruciatibus exercet, atque
invidiae facibus inflammata, in quibus non laboravit ut possent vivere,
laborat ut debeant interire. Hypocritae ergo, qui per struthionem
intelliguntur, consuetudinis talis esse perhibentur, ut de nullo alio
curam habeant, sed de his quae agunt, in se glorientur, et sibi solis
bonum quod agunt, prae caeteris ascribunt,
|
|
