CAP. XLV. De graculi natura moraliter.

Rabanus de Graculo:

Potest adhuc et aliud dici de natura graculi. Graculus enim garrulos designat, et gulosos. Qui enim gulositati student, post cibum inanes rumores libenter referunt, et vel detrahunt, vel aures detractioni praebent. Graculus in silvis degit, de una arbore in aliam garriendo transvolat, quia homo garrulus de iis cum quibus habitat, etiam turpia quae de eis noverit, aliis narrare non cessat. Graculus cum aliquem transire conspicit, garrit, et cum occultos reperit, similiter agit, quia garrulus homo non tantum detrahit saecularibus, sed etiam eis quos religionis occultat locus. Graculus aliquando captus cavea includitur, ut articulata verba loqui doceatur. Similiter cum aliquis saecularis ad conversionem venerit, verba religionis addiscit ut lingua volucris verba loquatur hominis, ut qui inordinate loqui consueverat, ordinate loqui deinceps assuescat. Quandoque tamen evenit, ut graculus, qui clausus tenebatur, evadat, et qui prius garrulus fuerat, post egressionem magis clamet. Eodem modo garrulus homo cum vitam religionis accipit, vix linguam suam deserit, sed si forte relicto habitu foras exierit, bonum religionis in partem malam detrahendo quasi garriendo vertit. Moneat igitur natura volucris, quis recipi debeat ad consortium religionis. Providus igitur doctor cum aliquem recipere debet, saltem eum prius per aliquantulam cohabitationem probet. A quodam viro prudente et religioso didici quod sunt quaedam diversitates hominum, quae vix ordinate ia religione possunt detineri. Si autem quaeras qui sint, ut evitari possint, hi sunt pictores, medici, joculatores, et quidam alii, qui per diversas regiones discurrere sunt assueti. Hujusmodi homines vix possunt esse stabiles. Ars pictoris valde est detectabilis. Cum enim pictor Ecclesiam, capitulum, refectorium, vel aliquas officinas pinxerit, ad aliud monasterium si ei concessum fuerit, rogatus ab aliquo, causa pingendi transit. Opera Christi pingit in pariete, sed utinam ea teneret in mente, ut ea sciret pingere coloribus, id est exemplo, et moribus. Ars vero medicinae multis indiget, et vix unquam propria rerum possessione caret. Qui enim eam exercet, necesse est ut aromatibus et pharmacorum speciebus abundet. Cum aliquis Ecclesiae vicinus infirmitate premitur, medicus, ut ad infirmum veniat, rogatur. Si autem abbas eum ire non permiserit, iram et indignationem tam aegri quam medici incurrit. Medicus quandoque videt quod decenter eum videre non licet. Tangit quod religioso tangere non convenit. De incertis per experimenta loquitur, sed experimentum est fallax, ideo saepe fallitur. Sed hoc religioso non expedit, ut alia quam vera loquatur. Promittit Ecclesiae suae lucrum si eat ad infirmum, sed tacet scandalum, et animae suae damnum. Nosti forsitan, frater, de monacho medico, Justo nomine sed utinam justo operatione, qui in medicamine tres aureos absconderat, quid de eo beatus Gregorius dicat, qui licet ei in infirmitate sua servierit, in correctione tamen ei non pepercit:

Sed et joculatores, ante conversionem leves, cum ad conversionem veniunt, saepius usi levitate, leviter recedunt. Illi vero qui per diversas regiones discurrere sunt consueti, si taedio claustri fuerint aggravati, citius a claustris exeunt, quia terrarum diversitates norunt.