|
In primis etenim exteriorem hominem, id est carnem nostram (quam pigro
et indiscreto socio superius comparavimus), delectatione diabolus
aggreditur. Inducit ei religionis formam et consuetudines ejusdem
adversantes carni; ostendit ei propositi difficultatem. Et cum hoc
fecerit, quantum sit ad lapsum prompta humanae naturae fragilitas,
praetendit; vestis asperitatem, lecti duritiam, vilium ciborum
assiduitatem, laboris intolerantiam, praelatorum crudelitatem, fratrum
discordiam, mentis ponit ante oculos. Addit etiam longa vigiliarum
nocturnarum spatia, claustri taedium, constitutas silentii horas,
jejunii diuturnitatem, et ciborum licet vilium subtractionem. Et ut
gravius terreat, et si fieri possit ad desperationem pertrahat, quid ex
istis evenire mali queat diligenter inquirit, et annuntiat. Omnia ista
imbecillitati carnis adversaria esse testatur; et verum dicit, sed
voluntarie patimur ista, quoniam ex his praemium aeternae beatitudinis
exspectamus. Ex istis aegritudines insanabiles nascituras affirmat. Non
esse bonum naturae complexiones turbare, cum ex subtractione ciborum
mutentur complexiones, ex mutatione complexionum conturbatio naturae
contingat; ex conturbatione naturae infirmitas; ex infirmitate, mors.
Ecce, fratres, diabolus physicam docet: ecce medicus factus est, de
complexionibus loquitur: infirmitates diversas, si teneatur religio,
generari praedicat. Sed quare hoc? Non ut mederi velit, sed ut occidere
possit; non ut aegritudines curet, sed ut securius inferat mortem. Videt
ex subtractione ciborum luxuriae vires posse minui, et ideo non tardat
minari aegritudinem. Timet otium perire et somnolentiam destrui: et ideo
laboris intolerantiam, et protensa vigiliarum spatia praetendit. Credit
ex paupertate humilitatem nutriri, et ideo quaerit occasiones quibus
humilitatis impediat adventum.
|
“Paupertas enim, ut ait beatus Gregorius, bonis mentibus solet esse
custos humilitatis.”
|
|
Haec assidue replicare claustralibus non desinit, haec pluribus de
renuntiatione mundi cogitationibus anteponit. O calliditas antiqui
hostis! o ingenium sine sapientia, sed non sine malitia! Abstinentiam et
jejunium, et caetera quae superius diximus, damnat, et per ista naturam
carnis deficere astruit, et tamen superfluitatis vitium tacet, per quod
natura suffocatur, vel excedit terminos suos. Sic, o fratres, mundi
hujus princeps homini exteriori, id est carni, per delectationem
temporalium minatur ut terreat, sic locum munitionis aggreditur in quo
novit esse debiliorem. Sed homo interior discretus et expeditus,
scilicet anima, excitatus tumultu minarum, sine mora socio ad
defensionem adjungitur, implens illud quod beatus Ambrosius dicit de
arca Noe:
|
“Boni custodis praesentia, inquit, ibi frequentior est, ubi muri
fragiliores sunt.”
|
|
Pigrum socium, ne deficiat, hortatur; Salomonis utitur consilio
dicentis: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad
tentationes (Eccli. II); docet rationabiliter indiscretum, qualiter
sustinere debeat minas hostium; religionis bonum commendat,
delectationis vero pessimae vitium damnat; monet eum ne exhorreat
fluctuationem vitae hujus, quia ad tempus est, sed ponat anchoram spei,
et dicat: Exspectabo eum qui salvum me fecit a pusillo animo et
tempestate, non dabit enim in aeternum fluctuationem justo (Psal. LIV).
Hortatur iterum illum ne contristetur in exercitatione sua, ne
conturbetur a voce inimici, et a tribulatione peccatoris, sed dicat:
Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua (Psal.
CXVIII). His et aliis multis incitamentis homo interior consolatur
exteriorem, licet cum eo impugnetur, et conturbetur in exercitatione
sui. Cum enim caro in se affligitur, vel saecularium hominum patitur
convicia, tunc
|
“homo interior, ut ait beatus Augustinus, affectus taedio, et multorum
rabie circumlatratus, reluctatur odio, ut perficiat dilectionem et in
ipsa lucta contristatur,”
|
|
et ideo dicat cum Propheta: Exaudi, Deus, orationem meam, et ne
despexeris deprecationem meam; intende mihi, et exaudi me (Psal. LIV).
Conturbatus est in exercitatione sua Petrus, cum ambularet inter undas;
vidit ventum validum venientem, et cum coepisset mergi, clamavit,
dicens: Domine, pereo, salva me (Matth. XIV).
|
“A quo vento valido turbatus est Petrus?”
|
|
ait beatus Augustinus, cum exponeret illum locum,
|
“turbatus, inquit, est a voce inimici, et a tribulatione peccatoris.”
|
|
Sic tentat diabolus quoslibet per hujusmodi tentationes a charitate
removere, cui contradicimus cum Apostolo, dicentes:
|
“Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angustia (Rom.
VIII), an aliquid eorum quae sequuntur? Nemo igitur a charitate nos
separet. Qui enim charitatem habuerit, antiqui hostis minas timere non
poterit, quia charitas foras mittit timorem (I Joan. IV), nec
impugnationibus delectationum cedet qui charitatis utitur clypeo, quia
charitas patienter omnia sustinet (I Cor. XIII).”
|
|
Hoc igitur clypeo homo interior et exterior utantur ad defensionem, ne
vel terreantur minis, vel impugnationibus cedant. Et haec de prima
propositione sufficiant.
|
|
