CAP. V. Quae fratribus possidere liceat.

Agros, vineas, pecorum greges, hortos, prata, lacus nutriendis piscibus aptos, fratribus habendos concedimus: haec enim victui necessaria praebent. Decimas vero non recipiant, nisi de illis quos incolunt agris, non villas, non earum reditus, non jura fori, non telonei nummos, non transeuntium mercatorum laboriosos, ut ita dicam, recipiant obolos. Quae enim justitia est, ut si vendiderit ovem vidua, jure fori nummum reddere cogatur? Non obtineant judicis vices, nec more principum militibus dominentur, sed oppressis subveniant, et pauperum fratrum ministrent obsequiis. Quatuor sunt nobis in rebus possessis observanda, scilicet ne licita injuste acquiramus, aut juste acquisitis illicite perfruamur, ne multa quamvis licita possideamus, aut illicita licite defendamus. Male enim acquirere, aut male uti acquisitis, de licito facit illicitum. Multa vero possidere propinquum est cupiditati, et sic quandoque quod nimium diligitur, male defendi solet. Duo sunt, quae illicite acquirere solent, id est cupiditas et superbia, et duo, quae male fruuntur acquisitis, id est, gula et luxuria: duo sunt quae male possidere volunt, id est, prodigus et avarus, unus ut congreget, alter ut dissipet; et duo, quae possessa defendunt, id est, intemperantia et prudentia mundi. Superbia diabolo clausit coelum, gula primo parenti abstulit paradisum, avaritia diviti aperuit infernum, intemperantia vero adhuc corrumpit mundum. Haec omnia, frater, divitias sequuntur. Est enim vitiis locus in divitiis, virtutum vero sedes humilitas, humilitatis autem locus est paupertas. De qua beatus Gregorius:

“Paupertas, inquit, bonis mentibus solet esse custos humilitatis.”