|
Quia respexit humilitatem ancillae suae.
Haec est causa exsultationis,
quia respexit humilitatem ancillae suae. Ac si dicat: Merito in ipso
exsulto, quia ab ipso est quod exsulto; et quia ejus dona propter ipsum
diligo, ideo in ipso exsulto. Distinguamus haec duo: Quidam neque a Deo
exsultant, neque in Deo: nam qui in carnis voluptate exsultant, aut qui,
secundum Salomonem, laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus
pessimis (Prov. II): isti nec a Deo, nec in Deo exsultant. Nam, quia
malum est, unde exsultant, patet profecto quod a Deo non est unde
exsultant. Et quia rursum de malo ad malum exsultant, et suum gaudium in
malignitate constituunt, ideo in Deo minime exsultant. Sunt alii qui
acceptis donis gratiae abutuntur, et ea quae propter salutem animae data
sunt ad carnis usum et gloriam saeculi convertunt. Acceptis Dei donis
laetantur, et gaudent se habere quod Deus contulit: non ut per hoc
adjuventur ad ipsum pertingere, sed ut alios in gratiae perceptione
monstrentur anteire. Isti etsi habere a Deo videantur unde gaudent,
nequaquam tamen in Deo gaudent, quia nec in Deo, nec propter Deum
diligunt quod a Deo perceperunt. Qui autem, gratia percepta, ad amorem
Dei idipsum convertunt quod ab ipso accipiunt, isti profecto et a Deo et
in Deo exsultare probantur. Quapropter sollicite nobis considerandum
est, dum mentem nostram aliqua forte laetitia tangi sentimus, ne idipsum
quod mentem per gaudium sublevat, aut a malo oriatur, aut a bono ortum
ad malum per intentionem animum impellat. Maria ergo, ut suum gaudium
solitum esse demonstraret, illud neque a vanitate exortum, neque ad
vanitatem conversum ostendit: sed Dei se dona in Deum diligere, et pro
respectu gratiae, qua praeventa erat, in suo se salutari exsultare
perhibuit, dicens: Exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo; quia
respexit humilitatem ancillae suae. Sane respectus Dei in sacra
Scriptura tribus modis accipi solet: videlicet secundum cognitionem,
secundum gratiam, secundum judicium. De respectu cognitionis divinae
dicit Apostolus: Omnia nuda, et aperta sunt oculis ejus (Hebr. IV). Ergo
per cognitionem Deus omnia respicit; sed per gratiam non omnes respicit.
Nam de respectu gratiae dictum est: Oculi Domini super justos, et aures
ejus in preces eorum (Psal. XXXIII). Quem videlicet respectum illi non
merentur, quibus in fine dicetur. Nescio vos (Matth. XXV). De respectu
judicii dictum est: Oculi Domini contemplantur bonos et malos (Prov.
XV). Et iterum: Oculi ejus super [respicit Dominus] omnem viam filiorum
hominis, et omnes gressus eorum considerat. Non sunt tenebrae, et non
est umbra mortis, ut ibi absconduntur, qui operantur iniquitatem (Prov.
V). Ergo videre Dei per cognitionem, est nihil eorum quae sunt ignorare.
Videre per gratiam, dona misericordiae impendere. Videre per judicium,
unumquemque secundum opera sua, vel ad poenam, vel ad gloriam destinare.
Sed quia de respectu gratiae in hoc loco agitur, diligentius adhuc
qualiter per gratiam Deus hominem respiciat consideremus. Nam ipsum
vocabulum respectus quamdam expressionem notat, ut plus aliquid esse
videatur respicere quam videre. Quasi enim respicere est prius abjectos
et derelictos visitare. Nam quasi averti ab homine tunc Deus dicitur,
cum per districtionem judicii gratiae suae dona subtrahit. Cum vero
placatus per misericordiam subtracta restituit, rursum per respectum
gratiae ad eum se convertit. Bene ergo Maria solam in se humilitatem
Dominum respexisse testatur, quia divinitatis propitiationem, quam
humana natura in primis parentibus per superbiam perdidit, in Maria per
humilitatem recuperavit. Nam, quia in ea Verbum Patris carnis
substantiam, quam sibi uniret, assumpsit, quasi ad eam, quam prius
abjecerat, naturam sublimandam per misericordiam respexit. Respexit ergo
humilitatem Mariae Deus: cui propter humilitatis meritum dedit ut Filium
suum in carne sua conciperet, et de sua carne verum Deum, et hominem
omnium hominum (quantum in ipso est) Salvatorem generaret. Cujus
humilitatis virtutem mox determinans subjungit ancillae suae. Nam, quia
humiliter se, quod erat, ancillam cognovit, ideo quod non erat
sublimiter mater esse meruit, sed quia in eo, quod se ancillam
nominavit, virtutem humilitatis exprimi diximus, ut appareat qualiter
hoc dictum humilitatem commendet, servitutis genera distinguere debemus.
Servitus enim quatuor modis variatur, secundum conditionem, secundum
necessitatem, secundum timorem, secundum dilectionem. Secundum
conditionem omnia divinae servituti debent esse obnoxia, quia opus
factori suo, hoc ex conditione sui debet, ut ejus dispositionibus
obtemperet, et instituta sequatur: ut sicut ab ipso factum est, ita non
nisi sub ipso, et secundum ipsum incedat. Secundum necessitatem autem
Deo servire dicuntur pravae voluntates, quae cum ejus jussionibus
contraire nitantur, per ineffabilem tamen ejus dispositionem arctantur,
ut nihil sine ipsius nutu ad effectum perducere queant. Serviunt
nolentes ejus dispositioni, qui volentes subjecti non sunt ipsius
praeceptioni. Sequitur tertia servitus, quae fit timore, quando divina
praecepta non ex dilectione implemus, sed ex formidine. Quarta autem
servitus est, quando voluntarie jussionibus illius obtemperamus; quia
ipsum qui jubet diligimus, nec aliud in nostra servitute extra ipsum
commodum quaerimus, quam ut secundum eum ambulantes, ad ipsum pertingere
valeamus. Hoc est enim propter ipsum facere quod ipse jubet, propter
ipsum adipiscendum facere quod jubet. Sed ex his quatuor servitutibus
illa mihi praecipue in hoc loco commendari videtur, quae est secundum
conditionem. Hanc siquidem parentes nostri in paradiso Conditori
exhibere noluerunt, quando in superbiam elati despexerunt esse sub illo
a quo fuerant conditi, et voluerunt perverse cum illo esse in majestate
consimiles, qui non erant in natura aequales. Convenienter ergo gratia
culpae respondet. Eva per superbiam creaturam Dei se esse et opus Dei,
non considerans, ideo parificari voluit; Maria autem suo factori
humiliter se subdens, ancillam se nominavit: et idcirco illa abjecta, et
ista electa est. Superbam despexit, et humilem respexit: et quod superba
perdidit, humilis recepit. Ideo ait: Respexit humilitatem ancillae suae.
Respexit humilitatem, respexit humiliationem. Humilitatem respexit,
humilem remunerans, humiliationem respexit, humiliatam exaltans. Duo
sunt, humilitas et humiliatio: humilitas est intus in virtute mentis,
humiliatio foris est in abjectione humanae opinionis. Sed servi Dei
aliquando cum humilitate etiam humiliationem habent. Aliquando
humilitatem habent, humiliationem non habent. Nunquam vero humiliationem
sine humilitate habent. Humilitatem eum humiliatione habent, qui et
coram Deo humiles sunt, et coram hominibus despicabiles. Humilitatem
sine humiliatione habent, qui licet coram hominibus foris despicabiles
non appareant, intus tamen humilitatis meritum coram Deo inviolatum
conservant. Illis mundus crucifixus est, et ipsi mundo, quia per
humilitatem mundum contemnunt, et per humiliationem a mundo
contemnuntur. Istis vero mundus quidem crucifixus non est; ipsi tamen
mundo sunt crucifixi, quia gloriam humanam, quam foris non quaesitam
accipiunt, intus per virtutem humilitatis oblatam contemnunt. Ergo
Maria, quae apud Deum humilis erat, et apud homines propter Deum
abjecta, in utroque se a Deo respectam esse testatur, quia et ejus
humilitas apud Deum acceptabilis facta est, et ejus humiliatio apud
homines in gloriam commutata.
|
|
