|
Exsecutis principalibus Ecclesiae sacramentis, de ecclesiasticis
officiis addere propositi ratio deposcit, et primo de Horis Canonicis.
Horae Canonicae dicuntur officia constitutis horis regulariter in
Ecclesia celebranda.
Hae siquidem Creatori nostro debitae laudes et pro certis et magnis ejus
beneficiis quasi vectigales sunt gratiarum actiones. Inter Canonicas
autem Horas ea quae dicitur Prima, primum teneat locum. Ab illa namque
hora incipiendum videtur, qua paterfamilias operarios in vineam suam
conduxit. Siquidem vinea Domini est Ecclesia, ministri sunt operarii. Hi
vineam fodiunt, quando naturae nostrae humilitatem ad memoriam sibi et
aliis reducunt, et humiliari faciunt et se et alios sub potenti manu
Dei. Ipsi enim operarii de vinea sunt. Stercorant autem vineam, quando
propter ampliorem fructificationem peccata ad memoriam reducunt. Hi ad
imitationem David qui dicit: Septies in die laudem dixi tibi (Psal.
CXVIII). Septies in die ad confitendum Domino conveniunt, Hora scilicet
Prima, Tertia, Sexta, Nona, ad Vesperas, ad Completorium, et nocte ad
Matutinas, pro eo quod scriptum est: Media nocte surgebam ad confitendum
tibi (Psal. CXVIII). His adjunguntur Laudes Matutinae, quae tamen inter
Horas diurnas computantur. Septies itaque in die conveniunt ad
confitendum Domino, semel in nocte. Conveniunt autem praedictis horis ad
laudandum Deum in psalmis et hymnis: et ut aures divinis lectionibus
accommodent. In omnibus enim etiam divinis Horis Lectiones recitantur,
quas nos in Horis divinis Capitella vocamus. Capitella ideo dicuntur,
quia distinctionis officiorum post psalmodiam capita sunt, id est
principia. Verbi gratia: In omni die Hora Tertia eadem manet psalmodia
et hymnus idem. Post psalmodiam vero aliud sequitur in Dominicis diebus,
aliud in ferialibus, aliud in festis martyrum, aliud in festis
confessorum. Cujus varietatis capitellum principium tenet.
Sed notandum quod in Prima et Completorio nulla post psalmodiam est pro
diversitate dierum sive festorum varietas, ut per hoc insinuetur quod
principium et finem operum nostrorum firmiter et inconcusse soli Deo
attribuere debemus.
Sed ad id unde coepimus revertamur. Mane congregatis ad pascua vitae
Christi ovibus, opilio noster, timens lupum qui rapit et dispergit oves,
ut habemus in Evangelio (Joan. X), et non minus leonem qui circuit
quaerens quem devoret (I Petr. V), sic incipit: Deus, in adjutorium meum
intende: Domine, ad adjuvandum me festina (Psal. XXXVII). Et quoniam
sine recta fide aliquid Deo placere impossibile est (Hebr. XI),
subjungit ipse pastor cum grege suo: Gloria Patri, et Filio, et Spiritui
sancto. Quod est: Una et eadem credatur esse gloria Patris, et Filii et
Spiritus sancti, et nunc et semper, id est omni tempore, in saecula
saeculorum, id est post omnia tempora aeternaliter. Quod dicitur saecula
saeculorum, circumlocutio aeternitatis est.
Sicut enim saeculum annorum dicitur quod constat ex centum annis, ita
saeculum saeculorum convenienter diceretur saeculum constans ex centum
saeculis. Sed quoniam totum praesens saeculum non tanto tempore creditur
duraturum, in eo quod dicitur per omnia saecula saeculorum, nihil aliud
quam aeternitatis durabilitas interminabilis intelligitur. Sicut erat in
principio. Unde: Clarifica me, Pater, claritate quam habui priusquam
mundus fieret apud te (Joan. XVII).
Deinde sequitur psalmus quem cantavit David, quando Ziphaei voluerunt
eum capere et tradere in manus Saul. Ziphaei interpretantur florentes;
per quos diabolus et sui intelliguntur. Diabolus enim florem mundo
promittit. Qui autem ejus sunt florem suum et delectationem suam in
mundanis constituunt. Contra hujusmodi Ziphaeos precamur nobis adesse
tuitionem divinam per omnes horas diei, ut neque diabolus suggerendo,
neque membra ejus aperte persequendo, sive occulte, nobis praevaleant.
Postea sequuntur duo octonarii psalmi: Beati immaculati (Psal. CXVIII),
cum uno Gloria tanquam psalmus unus; et duo alii cum uno Gloria tanquam
unus. Psalmus enim praedictus scilicet Beati immaculati (ibid.) plenus
est morum instructionibus. Oportet autem ut quos Deus liberaverit de
vinculis et carcere inimicorum, moribus bonis et piis ei assistant. Isti
quasi tres psalmi obsequium nostrum Domino praesentant per tres Horas,
Primam scilicet, Secundam et Tertiam, ut in his tribus a Domino
custodiamur. Singulis repetitionibus subjungitur Gloria Patri, ne
propter psalmos, qui de Veteri Testamento sunt, officium nostrum ad
Novum Testamentum non putetur pertinere. Et hoc semel dictum, ubique
intelligatur. His addidit fidelium devotio: Quicunque vult salvus esse,
ut articulorum fidei qui sunt necessarii ad salutem, nulla diei hora
obliviscamur.
Postea juxta Ecclesiae nostrae consuetudinem sequitur Lectio ex Isaia
sumpta: Domine, miserere nostri, te enim (Isai. XXXIII), etc., servata
videlicet illa antiqui populi consuetudine, quae in libro Esdrae scripta
est. Ait enim: Convenerunt filii Israel in jejunio et saccis, et humus
super eos, et separatum est semen filiorum Israel ab omni filio
alienigena; et steterunt et confitebantur peccata sua et iniquitates
patrum suorum, et consurrexerunt ad standum; et legerunt in volumine
legis Domini Dei sui (Nehem. IX). Unde Beda super memoratum librum:
Quorum exemplo reor in Ecclesia morem inolevisse pulcherrimum, ut per
singulas divinae psalmodiae Horas, Lectio una de Veteri sive de Novo
Testamento cunctis audientibus dicatur: et sic apostolicis sive
propheticis confirmati verbis ad instantiam orationis genu flectant,
Usus tamen multarum est Ecclesiarum ut ad Primam non legatur Lectio, sed
usque ad Capitulum post Primam reservetur. Lectionem sequitur
Responsorium, sicut in omnibus fere Horis, Christe, fili Dei vivi, etc.
Deinde Versus Exsurge, Domine (Psal. XXXIII), etc. In aliis tamen
Ecclesiis sine Lectione et Responsorio psalmodiam sequitur Versus.
Versus a reversione nomen accepit. Legitur enim in libro Numerorum quod,
dum arca Domini, quae significabat Ecclesiam, poneretur in tabernaculis,
dicebatur: Revertere, Domine, ad multitudinem filiorum Israel (Num. X).
Reversio Domini ad Israel non est aliud quam ut reverti faciat Israel
toto corde ad se. Deus enim non habet a quo revertatur, cui totum
praesens est. Juxta morem hunc statutum est a sanctis Patribus ut Versus
diceretur in unoquoque officio, ut, si mentes nostrae cogitando illicita
pro nimio opere psalmorum deviaverunt, Versu excitatae ad Deum
revertantur.
|
|
