CAP. XXVI. De significatione altaris exterioris.

Sed quoniam, secundum Apostolum, haec omnia umbram praetendebant futurorum, primum et aeneum altare cor contritum et humiliatum significare intelligimus. In quo, dum quod jumentum viximus et irrationabiles actus per poenitentiam mactamus, quod nisi diversorum generum animalia Deo sacrificamus? Talia etenim animalia Deo in conversione peccatoris qui per peccatum quidem foris est, et nisi per condignam poenitentiam non intrat ad justitiam, mactat cordi compunctio, excoriat oris confessio, in frusta dividit dijudicatio, comburit condigna afflictio. Aeneum quidem est, obscurum videlicet et sonorum, quia collocatur poenitens in semetipso in obscuris, dum anxiatus in eo spiritus ejus, et in eo turbatum est cor ejus, et de profundis fortiter clamet opus est ut vox ejus audiatur in excelsis. Hanc horum animalium super hoc altare oblationem Deo invisibiliter faciendam significamus, et quodammodo visibiliter facimus, cum, praemissis quibusdam orationibus seu quibusdam postulationibus cum incenso arietum, id est suffragiis apostolorum ac martyrum, super visibile altare visibiles hostias panis et vini offerimus. Et haec omnia quasi adhuc foris aguntur, dum quae fiunt et quomodo fiunt foris conspiciuntur. Unde et ad servum qui non manet in domo in aeternum (Joan. VIII) pertinere noscuntur, quamobrem et servitutis oblatio dicuntur, sicut dicitur: Hanc oblationem servitutis nostrae. Oblationem servitutis recte nominamus panem et vinum; nam cum homo de terra sumptus per naturam, super terram dominus esset constitutus per gratiam, ab auctore naturae et datore gratiae recedens per culpam, infra terram damnatus est per justitiam. Unde cui terra famularetur gratis fertilis ad suavitatem, nunc multis et miris obsequiis delinita et plurimis exculta laboribus, vix largitur ad necessitatem, sicut scriptum est: In sudore vultus tui vesceris pane tuo (Gen. III).

Quoniam ergo in victualibus sine quibus vita animalis non transigitur, principalia sunt panis et vinum, haec servus offerens quod animaliter vivit occidit; vitam enim occidit qui victum sibi subtrahit. Hinc est quod a Sapiente dicitur: Ad mensam magnam sedisti; diligenter attende quae tibi apponuntur (Eccli. XXXI). Fige cultrum in gutture tuo, sciens quod talia te oportet praeparare (Prov. XXIII). Mensa magna altare Domini est. Ille nobis apponitur ad refectionem, qui corpus et animam suam posuit pro nobis ad redemptionem. Attendendum est quod talia oportet etiam illi praeparare, id est pro illo nostrum simul et similiter corpus et animam ponere. Sic enim per spiritum consilii ipsi respondet Propheta: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam (Psal. CXV).

Formam vero attende quam subtiliter et eleganter expressit, dicens: Fige cultrum in gutture tuo. Cultrum quippe abstinentiae et inediae quasi in gutture figimus, dum qui victum nostrum Deo obtulimus, de eo postmodum parce et timide quasi de altari Dei ad necessitatem sumimus. Nam qui altari deserviunt ordinavit Deus de altari vivere (I Cor. IX).

Alioquin si post oblationem talem iterum deliciose et luxuriose quasi de nostro assumimus, totum quod offerimus auferimus, et de rapina jam pejus vivimus. Habemus igitur quod et qualiter super primum altare offeramus.