CAP. XXXVII. De signis ultimis quid a reliquis differunt in causa.

Per ipsum et cum ipso. Signa crucis quae hic ultimo fiunt, alia causa fieri dignoscuntur quam omnia superius posita. Siquidem ista nec propter consecrationem fiunt, nec propter jam factae consecrationis testificationem sive memoriam. Quare ergo fiant, et quare quinquies, et quare ter in calice et bis extra calicem fiant, breviter aperiendum est. Ipsa capituli verba plane indicant, ad quid haec signa crucis fiant. Quoniam enim Judaeis crux quidem est scandalum, gentibus autem stultitia (I Cor. I), ne toties iterata consignatio et in memoriam Trinitatis triplicata ignominiam potius parere videretur quam laudem, ideo signum crucis ter repetens in calice propter Christum, cujus sanguis ibi est, et bis extra calicem propter Patrem et Spiritum sanctum, asserit crucem ad totius Trinitatis pertinere gloriam et honorem. Per ipsum, inquit, Christum scilicet per quem gloria Patris innotuit, et cum ipso. Neque enim ipse Christus alienus esse potest a gloria Patris cum quo ipse est unus Deus, et in ipso. In ipso namque est plenitudo divinitatis. Unde gloria est Deo Patri qui talem genuit Filium, et Spiritui sancto cujus operatione in utero Virginis est conceptus.

Sed cum unum tantum signum fiat nominando Patrem, et unum tantum nominando Spiritum sanctum, quid sibi volunt tria signa pro nominando Christum in calice facta? Propter trinam prolationem pronominis Christum designantis triplicatur etiam signum crucis. Cum enim pronomen, ut ait grammaticus, ad omne pertineat suppositum, si in prima prolatione pronominis fieret signum, et in aliis non fieret, ad aliam sive alias videretur referendum esse personas. Notandum etiam quod cum alia signa sola manu sacerdotis fiant, ista fiunt de corpore Christi. Hic enim ipsa Christi crucifixio repraesentatur, quasi Christus quem praesentem credimus, sic pro nobis in ligno crucis est extensus. In fine Capituli hujus elevat vocem sacerdos, ut ejus continentia ab omnibus confirmetur dum respondent. Amen.