CAP. XXXIX. De Oratione Dominica; quae est oratio Actionis tertiae.

Pater noster, qui es in coelis (Matth. VI) Hoc totum quasi prologus est et captatio postulantis. In quo etiam magna impetrandi datur fiducia. Quid enim negabit filiis, quibus jam dedit ut Pater sit? Sed qui Deum Patrem vocamus, cavendum nobis a sordibus, ne tanto Patre indigni simus. In coelis, id est in sanctis. Cum Deus in omnibus creaturis sit per essentiam in solis bonis est per inhabitantem gratiam. Prima petitio est quae sequitur. Sanctificetur nomen tuum in nobis ut de bona et spirituali conversatione filiorum glorificetur Pater noster. Vel nomen Patris in ipso sanctum ab aeterno, tunc in nobis sanctum et venerabile habetur, cum bonum Patrem tanquam boni filii non timore sed amore offendere cavemus. Qualiter in nobis impletur secunda petitio quae dicit, Adveniat regnum tuum? Istud siquidem non solum de futuro regno cum ei plene subjiciemur, sed et de praesenti potest accipi quia tunc regnum Dei efficietur in nobis cum ei soli et devote serviemus, jam scilicet liberati a regno peccati et dominio diaboli. Sequitur: Fiat voluntas tua, non nostra; Sicut in coelo, id est, sicut in angelis, ita et in terra, id est in nobis hominibus. Haec non assequimur hic nisi ex parte, in futuro autem plene. Haec enim tria quae in praemissis postulamus, in sanctis hic inchoantur et quotidie augentur, in futuro autem plene consummabuntur. Quatuor vero quae sequuntur praesentis tantum vitae sunt. Ibi enim nemo indigebit pasci, nulli debita dimittentur, nemo tentabitur, nulla ibi mala a quibus aliquis liberetur. Quarta petitio est: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Panis quo quotidie egemus ne in hac via peregrinationis nostrae deficiamus, spiritualis est animae cibus, affectus videlicet ex dulcedine Dei, et sapor quidam suavissimus, quo anima in oratione interdum reficitur. De hoc pane dicitur: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus (Psal. XXXIII). Hoc manna verus Israel per desertum hujus saeculi interius pascitur, donec terram promissionis ingressus de ipsa suavitatis Dei facie satietur. Ibi igitur panis iste non quotidianus, sicut hic petitur, sed unus erit, id est non sicut hic, modo aberit modo aderit, sed uno et eodem modo sufficienter et indesinenter in aeternum satiabit. Notandum autem quod dum panem petis, omnia comprehendis quaecunque necessaria et ad sustentationem corporis et animae tanquam viaticum tuae peregrinationis a Creatore exigis. Et nota quod dicit hodie, quasi hoc die praesentis scilicet vitae, id est quandiu in hac vita sumus. Quinta petitio est, Et dimitte nobis debita nostra, id est poenas pro peccatis debitas Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Si enim non dimiserimus peccantibus in nos nec Deus dimittet nobis peccata nostra. Sexta petitio Et ne nos inducas, id est ne permittas nos induci et cadere in tentationem. Non est malum tentari, sed est bonis victoriae occasio. Hic igitur solum orandum est ne inducamur in tentationem, id est ne vincamur. Septima petitio est id quod sequitur: Sed libera nos a malo. Quasi dicat: Non solum non sinas induci, sed etiam ab his tentationibus libera nos in quas jam sumus inducti. Hoc septimum chorus succinit in quo se orasse cum sacerdote ostendit. Ad hoc enim fuerat invitatus: cum sacerdos ante Orationem Dominicam diceret, Oremus. Deinde subjungit sacerdos, Amen, ad petitionem omnium praemissarum confirmationem. Dum dicit sacerdos, Da propitius pacem in diebus nostris, Patenam, quam diaconus usque ad Panem nostrum tenuerat, de manu diaconi suscipit, et in altari ut fractionem super eam faciat deponit. Nos tamen hanc fractionem ad cautelam facimus super calicem. Tertia pars, quae in calice ponitur, propitiatio est pro vivis, opusque sanguinis et carnis expiat illa caro sanguini admista. Reliquarum altera est propitiatio pro fidelibus defunctis qui nostris orationibus indigent quia adhuc in poenis detinentur: Altera est pro jam triumphantibus gratiarum actio. Sergius tamen Papa aliter super his loquitur. Vult enim significari per corporis et sanguinis commistionem, corporis et animae Christi in resurrectione factam conjunctionem. Ait enim ita: Pars oblatae in calicem missa, corpus Christi quod jam resurrexit monstrat; pars comesta, ambulantem super terras; pars in altari usque ad finem missae reposita membra Christi, id est, sanctorum corpora usque ad finem saeculi in sepulcris quiescentia.