|
Theologus apud Graecos Linus fuit, apud Latinos Varro; et nostri
temporis Joannes Scotus; de decem categoriis in Deum physicam naturalem,
apud Graecos Thales Milesius unus de Septem sapientibus reperit, apud
Latinos Plinius describit. Arithmeticam Samius Pythagoras invenit;
Nicomachus scripsit. Apud Latinos primum Apuleius, deinde Boetius
transtulit. Hic etiam Pythagoras Machematetrados fecit, id est librum De
doctrina quadrivii, et V. ad similitudinem vitae humanae invenit.
Musicae repertorem Moyses dicit fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Chain;
Graeci Pythagoram, alii Mercurium, qui primus tetrachordum instituit;
alii Linum, vel Zetum, vel Amphionem. Geometriam apud Aegyptum primum
dicunt esse repertam, cujus auctor apud Graecos optimus Euclides fuit.
Hujus artem transtulit Boetius; Heratostenes quoque sagacissimus in
geometria, qui ambitum orbis reperit. Dicunt quod Cham filius Noe
astronomiam primus invenerit. Chal[.....] primum astrologiam docuerunt,
secundum nativitatis observationem. Josephus autem asseverat Abraham
primum docuisse apud Aegyptios astrologiam. Astronomiam Ptolomaeus rex
Aegypti reparavit. Hic etiam canones instituit quibus cursus astrorum
invenitur. Aiunt quidam Nembroth gigantem summum fuisse astrologum, sub
cujus nomine etiam astronomia invenitur. Graeci dicunt hanc artem ab
Athlante primum excogitatam, propter quod etiam coelum sustinuisse
fertur. Ethicae inventor Socrates fuit, de qua XXIV libros secundum
positivam justitiam tradidit. Deinde Plato discipulus ejus libros multos
De republica secundum utramque justitiam, naturalem scilicet et
positivam, conscripsit. Deinde Tullius in latino sermone libros De
republica ordinavit. Fronto quoque philosophus scripsit librum
Stratagematon, id est militaris subtilitatis. Mechanica diversos habuit
auctores. Hesiodus Ascraeus primus apud Graecos in describendis rebus
rusticis studuit. Deinde Democritus; Mago quoque Carthaginensis XXVII,
voluminibus studium agriculturae conscripsit; apud Latinos primus Cato
opus De agricultura instituit, quod deinde Marcus Terentius Varro
expolivit. Virgilius quoque Georgica fecit. Deinde Cornelius et Julius
Atticus Aemilianus, sive Columella insignis orator, qui totum corpus
disciplinae hujus complexus est. Palladius quoque De agricultura
scripsit; Vitruvius autem De architectura. Lanificii usum apud Graecos
primam Minervam monstrasse ferunt. Hanc etiam primam telam ordinasse,
lanasque colorasse, olivae quoque et fabricae inventricem fuisse
credunt. Ab ipsa Daedalus didicit; et ipse post eam fabricam fecisse
creditur. Apud Aegyptum autem Isis filia Inachi usum serendi lini
reperit, et qualiter inde vestimenta fierent monstravit. Similiter lanae
usum ibidem ipsa reperit. In Lybia primum usus lanae exortus est a
templo Ammonis. Ninus rex Assyriorum primus bella movit. Vulcanum primum
fabrum fuisse credunt. Divina autem historia asserit Tubal. Primus
Prometheus ferreo circulo lapidem imprimens, usum annuli invenit.
Navigii usum Pelagi primi invenerunt. Ceres prima in Graecia apud
Eleusim usum frumenti invenit; Isis in Aegypto. Pilumnus in Italia usum
frumenti et farris, et ritum molendi et pinsendi. Tagus in Hispania
ritum serendi. Osiris apud Aegyptum cultum vinearum reperit, Liber apud
Indos. Daedalus primus mensam fecit et sellam. Apitius quidam Romanus
primus composuit apparatum coquinae, qui tandem in ea re consumptis
bonis morte voluntaria periit. Medicinae auctor apud Graecos Apollo
fuit. Hanc filius ejus Esculapius laude et opere ampliavit qui postquam
fulmine periit, diu medendi cura intermissa est, latuitque per annos
pene quingentos, usque ad tempus Artaxerxis regis. Tunc eam revocavit in
lucem Hippocrates, Asclepio patre genitus in insula Co. Ludi a Lydis
initium sumpsisse creduntur, qui ex Asia venientes, in Etruria
consederunt sub Tyrreno duce; ibique inter caeteros, superstitionum
suarum ritus, spectacula instituerunt; quem morem Romani imitati sunt,
accersitis inde artificibus, indeque ludi a Lydis vocati sunt. Litterae
Hebraeorum a Moyse per legem initium sumpsisse creduntur; Chaldaeorum et
Syrorum per Abraham; Aegyptiorum litteras Isis invenit; Graecorum
Phoenices, quas Cadmus a Phoenice in Graeciam attulit. Carmentis mater
Evandri, quae proprio nomine Nicostrata vocabatur, Latinas litteras
reperit. Divinam historiam primus Moyses scripsit. Apud gentiles primus
Darhes Phrygius Trojanam historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo
scriptam esse ferunt. Post Darhetem in Graecia Herodotus historicus
primus habitus est. Post quem Pherecides iisdem temporibus claruit;
quibus Esdras legem scripsit. Fabulas primum invenisse creditur Alcinon
[al. Alcman]. Crotoniensis. Aegyptus mater est artium, inde in Graciam;
deinde in Italiam venerunt. In ea primum grammatica reperta est tempore
Osiris mariti Isidis. In ea quoque dialectica primum inventa est a
Parmenide, qui civitates et coetus hominum fugiens in rupe consedit non
modico tempore, sicque dialecticam excogitavit, unde et rupes Parmenidis
appellata est.
Plato autem, post mortem Socratis magistri sui, amore sapientiae in
Aegyptum migravit, ibique perceptis liberalibus disciplinis. Athenas
rediit; et apud Academiam villam suam coadunatis discipulis philosophiae
studiis operam dedit. Hic primus logicam rationalem apud Graecos
instituit, quam postea Aristoteles discipulus ejus ampliavit, perfecit
et in artem redegit. Marcus Terentius Varro primus dialecticam de Graeco
in Latinum transtulit. Postea Cicero topica adjecit. Demosthenes Fabri
filius, apud Graecos rhetorice princeps creditur. Tisias apud Latinos.
Corax apud Syracusas. Haec ab Aristotele et Gorgia et Hermagora in
Graeco scripta est, translata in Latinum a Tullio, Quintiliano et
Titiano.
|
|
