CAP. VI. De ordine librorum.

Non idem ordo librorum in historica et allegorica lectione servandus est. Historia ordinem temporis sequitur, ad allegoriam magis pertinet ordo cognitionis; quia, sicut supra dictum est, doctrina semper non ab obscuris, sed apertis, et ab iis quae magis nota sunt exordium sumere debet. Unde consequens est, ut Novum Testamentum, in quo manifesta praedicatur veritas, in hac lectione Veteri praeponatur, ubi eadem veritas figuris adumbrata occulte praenuntiatur. Eadem utrobique veritas, sed ibi occulta, hic manifesta; ibi promissa, hic exhibita. Audisti cum legeretur in Apocalypsi, quia signatus est liber; et nemo inveniri poterat, qui solveret signacula ejus, nisi leo de tribu Juda (Apoc. V). Signata erat lex, signatae erant prophetiae; quia occulte tempora redemptionis venturae praenuntiabantur. Nonne tibi ille liber signatus fuisse videtur, qui dixit: Ecce virgo concipiet, et pariet filium; et vocabitur nomen ejus Emmanuel (Isa. VII). Et alius: Tu, inquit, Bethlehem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te mihi egredietur qui sit dominator in Israel; egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis (Mich. V). Et Psalmista: Nunquid Sion dicet: Homo, et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus (Psal. LXXXVI). Et rursum: Domini Domini, inquit, exitus mortis (Psal. LXVII). Et iterum: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis (Psal. CIX). Et post pauca: Tecum principium in die virtutis tuae; in splendoribus sanctorum ex utero ante luciferum genui te (ibid.). Et Daniel: Aspiciebam in visione noctis, et ecce cum nubilus coeli quasi Filius hominis veniebat, et usque ad Antiquum dierum pervenit, et dedit ei potestatem et honorem, et regnum; et omnes populi, tribus et linguae ipsi servient: potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur (Dan. VII). Quis putas haec, antequam complerentur, intelligere poterat? Signata erant, et nemo poterat solvere signacula, nisi leo de tribu Juda. Venit ergo Filius Dei, et induit naturam nostram: natus est de Virgine, crucifixus, sepultus, resurrexit, ascendit ad coelos, et implendo quae promissa erant, aperuit quae latebant. Lego in Evangelio, quod angelus Gabriel ad Mariam Virginem mittitur, parituram praenuntiat (Luc. I). Recordor prophetiae quae dicit: Ecce virgo concipiet. Lego quod cum esset Joseph in Bethlehem, cum Maria uxore sua praegnante, venit tempus ejus pariendi, et peperit filium suum primogenitum, quem angelus praedixerat regnaturum in throno David patris sui (ibid.). Recordor prophetiae Bethlehem Ephrata: Parvulus es in millibus Juda: ex te mihi egredietur qui sit dominator in Israel. Lego rursum: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I). Recordor prophetiae quae dicit: Egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Lego: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I). Recordor prophetiae quae dicit: Vocabitur nomen ejus Emmanuel, id est nobiscum Deus. Et ne forte singula prosequendo fastidium tibi faciam, nisi prius nativitatem Christi, praedicationem, passionem, resurrectionem atque ascensionem; et caetera, quae in carne per carnem gessit, agnoveris, veterum figurarum mysteria penetrare non valebis.