|
Verbum bonum et vita sapiens, quae mundum fecit, contemplato mundo
conspicitur. Et verbum ipsum videri non potuit; et fecit quod videri
potuit, et visum est per id quod fecit. Invisibilia enim ipsius a
creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur (Rom. I).
Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his
tribus procedunt omnia, in his tribus consistunt omnia, et per haec tria
reguntur omnia. Potentia creat, sapientia gubernat, benignitas
conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffabiliter unum sunt, ita in
operatione omnino separari non possunt. Potentia per benignitatem
sapienter creat. Sapientia per potentiam benigne gubernat. Benignitas
per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creaturarum
immensitas, sapientiam decor, benignitatem utilitas. Immensitas
creaturarum in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in
diversis, in permistis. Magnitudo in mole et spatio. Moles in massa et
pondere. Spatium est in longo, et lato, et profundo, et alto. Decor
creaturarum est in situ, et motu, et specie, et qualitate. Situs est in
compositione et ordine. Ordo est in loco, et tempore, et proprietate.
Motus est quadripertitus, localis, naturalis, animalis, rationalis.
Localis est ante et retro: dextrorsum et sinistrorsum, sursum, et
deorsum, et circum. Naturalis est in cremento, et decremento. Animalis
est in sensibus et appetitibus. Rationalis est in factis et consiliis.
Species est forma visibilis, quae oculo discernitur, sicut colores, et
figurae corporum. Qualitas est proprietas interior, quae caeteris
sensibus percipitur, ut melos in sono auditu aurium, dulcor in sapore
gustu faucium, fragrantia in odore olfactu narium, lenitas in corpore
tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato, et apto, et
commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum quod convenit,
commodum quod prodest, necessarium sine quo quid esse non potest. Nunc
propositas partitiones a principio repetamus; et in unoquoque divisionis
genere qualiter vel ex universitate creaturarum Creatoris manifestetur
potentia, vel ex decore sapientia, vel ex utilitate benignitas,
perquiramus. Et quia immensitas prima fuit in partitione, prima esse
debet in prosecutione.
|
|
