|
Hanc cognitionem in rationali motu invenimus, quod scilicet Creatorem
aeternum habemus, qui principio caret, quia semper fuit; finem non
patitur, quia semper erit. Huic autem cognitioni caeteri quoque motus
attestantur: hoc est animalis, naturalis, localis. In animali namque
motu sunt sensus et appetitus. Omnis autem naturalis appetitus in rebus
explementum invenit, neque aliquis est ordinatus affectus, quem suus
effectus consequi non possit. Verbi gratia: Esuriunt animantia,
inveniunt quod comedant; sitiunt, inveniunt quod bibant; algent,
inveniunt quo calefiant. Constat ergo quod providentia praecessit, cujus
consilio hoc tunc cautum est, ne quod nunc indigentiis rerum necessarium
praesidium desit. Qui enim appetitus instituit, ipse appetitibus
alimenta praeparavit. Neque ullo modo fieri posset, si rerum eventus
fortuiti essent, ut sic per omnia cunctis affectibus sui effectus
responderent. Idem motus naturalis probat. Sicut enim impossibile est,
ut per se aliquid de nihilo fiat, sic omnino impossibile est ut per se
aliquid augmentum accipiat; hoc est quod sibi ipsi dare non potest
initium, sibi ipsi dare non potest incrementum. Quidquid enim crescenti
in augmentum venerit, praeter id esse comprobatur, quod per se prius
solum sine incremento fuit. Si ergo nil crescere potest nisi addatur ei
quod prius non habuerit, Pater quod nulla res crescens per se
incrementum sumit. Qui ergo crescentibus dat crementum, ipse non
existentibus dedit initium. Idem motus localis probat. Quasdam namque
creaturas perpetuo motu agitari cernimus, quasdam vero secundum tempus
moveri videmus; et alias sic atque alias sic. Et licet ita dissimiliter
res moveantur, nusquam tamen ordo rerum confunditur. Unde non est dubium
quin intus sit dispositio praesidentis, qui certa lege cuncta moderatur.
Qua ratione ergo negamus providentiam si omnis rationalis appetitus
naturaliter sibi praeparatam invenit alimoniam; neque unquam omnino hoc
fieri contingat, ut quod in uno natura appetit, in altero natura non
habeat? Similiter cum motus et incrementum ita varie et dissimiliter
foris currentia, nunquam tamen confundant ordinem; quomodo negare
possumus intus esse dispositionem? Dubitari igitur non potest quin
invisibilis intus rector praesideat, qui rerum omnium eventus et
providentia sua praevenit, et sapientia disponit.
|
|
