|
Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et
ad labores in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et
afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Audivimus supra, iste
quanto studio divitiis congregandis augendisque rebus insudaverit; ac
deinde lasciviae, et voluptati experiendae, in iis quas paraverat, rerum
affluentiis, quemadmodum animam suam effuderit, ipso testante
cognovimus: nunc vero quid post haec omnia subjungat, audiamus. Cum,
inquit, me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et
ad labores in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem, et
afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Hoc itaque in principio
quaestionem nobis ingerit, quomodo nunc primum iste conversum se dicat
ad videndum opera sua cum nihil aliud hactenus fecisse videatur, quam
his rebus intentionem adhibuisse, et studium? Quando magnificavit opera
sua, aedificavit domos, plantavit vineas, et hortos fecit, et pomaria,
atque piscinas exstruxit, servos et ancillas habuit, armenta et greges,
argentum et aurum, substantias regum et provinciarum, et delicias
filiorum hominum. Quando denique non solum opere, sed et mente quoque
rerum se suarum amori, et voluptati tantum immerserat, ut hanc partem
suam existimaret; neque ob aliud quodam modo se factum crederet, quam ut
oblectaret se in his omnibus, quae paraverat: nunquid non videbat quod
faciebat? Sed vidit speciem, non praevidit corruptionem. Vidit quid esse
videbantur, quae stabant, sed non attendit quid facta fuissent, quae
perierant. Amor enim praesentium, dum in se totam animi intentionem
converteret, et in eorum, quae videbantur fallaci specie per carnis
aspectum ingressus cordis quoque oculos occuparet, simul et
praeteritorum memoriam abstulit, et futurorum providentiam abscondit.
Unde factum est, ut dum ad ea quae videbantur sola respiceret, in ipsis
quoque veritatem agnoscere non valeret, simulque in suis operibus, et
conversus, quae concupisceretur videret speciem; et aversus, quae
caveretur non agnosceret vanitatem. Fit autem nonnunquam ut temporalia
bona tunc citius vana esse deprehendantur, cum magis abundare coeperint,
quae saepe cum non habentur prodesse potuisse existimantur, si
adfuerint. Cum vero habita, mentis inopiam, nec in sua affluentia
expellere valeant; tunc primum experienti, quam exiguum pro laborantibus
fructum conferunt manifestant. Unde convenienter iste post tantam rerum
omnium affluentiam, usumque voluptatum; conversum se dicit, ut
intelligeret vanitatem suam. Quia cum experiri coepit, quod felicem
facere non poterant habita, tunc agnovit quod multo magis miserum
fecerant casso labore quaesita. Cum, inquit, me convertissem ad universa
opera, quae fecerant manus meae; videlicet respiciens qualis fructus
tantos labores sequi potuisset; tunc, ait, inveni non aequa lance
recompensari mihi fructum laborum meorum, ideoque frustra me laborasse
judicavi respiciens labores in quibus frustra sudaveram. In omnibus enim
vanitas et afflictio animi. Prius afflictio, postea vanitas, sed et post
vanitatem afflictio; et ante vanitatem afflictio; et in vanitate
afflictio; et totum vanitas, et totum afflictio. Vana quippe sunt
universa, quae suis dilectoribus, et cum sunt, non exhibent, quod
promittunt; et cum teneri existimantur pertranseunt. Sed poterat
fortassis tolerabile videri, si sola vanitas esset, et afflictio non
esset. Nunc autem, et ante vanitatem afflictio, et in vanitate
afflictio, et post vanitatem afflictio, quoniam nec sine labore acquiri,
nec sine sollicitudine conservari, nec sine dolore amitti possunt, quae
cum amore possidebantur. Ideoque et totum vanitas, et totum afflictio;
quia, et in afflictione vanitas, et in vanitate afflictio. Et propter
hoc recte conversus ait: Vidi in omnibus vanitatem, et afflictionem
animi: et nihil permanere sub sole. Eruditus namque in propriis, etiam
aliena judicare coepit; et quod in parte cognoverat, veraciter de toto
pronuntiabat, dicens: Nihil permanere sub sole. Hinc vero colligi
potest, quantum in rebus aliis, sive ad bonum sive ad malum conducat
homini nosse qualis homo ipse fuerit sibi. Nam secundum aliquid omnia
hoc tibi esse incipiunt, quod tu ipse fueris tibi. Si teipsum non vides,
nihil bene vides. Si in tui judicio non falleris, facile dirigeris in
alieno. Sicut hic quoque conversus, et directus cum de suis operibus
subjunxisset: Vidit in omnibus vanitatem et afflictionem animi; statim
quasi in propriis eruditus, aliena dijudicare incipit, et de judicio
suorum operum sententiam format universorum, dicens: Et nihil permanere
sub sole.
|
|
