|
Diutius fortassis quam tractatus brevitas postularet in his discutiendis
immorati sumus; sed non plane quam rei difficultas exigeret. Nunc igitur
quia invenimus finem, et finem de quibus Scriptura locuta est, cum
diceret Sapientiam pertingere a fine usque ad finem fortiter, et
disponere omnia suaviter; et istos fines quaerere propositum erat
propter fines terrae, ubi sunt oculi stultorum, qui ambulant in
tenebris, ne forte pertingat Sapientia ad fines terrae quae a fine
pertingit usque ad finem, et lux in tenebris luceat in finibus terrae,
si Sapientia pertingit ad fines terrae, quae pertingit a fine usque ad
finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Quia igitur istos fines
invenimus. Si tamen ea quae de finibus istis diximus, interpretationi
Scripturae suam veritatem digne accommodare valeant, et non sit alia
excellentior interpretatio cui ista jure concedat, nunc restat inquirere
qui sint isti fines terrae, qui commemorati sunt, et ubi sunt, sed et
quae sit terra ipsa, et ubi sit, in cujus finibus sunt oculi stultorum,
qui non respiciunt ad caput suum ut videant, et non ambulent in
tenebris. Primum ergo quaeramus, quae sit terra ista, et ubi sit terra
ista. Scimus autem quod in hoc mundo terra est et coelum est, et inter
terram, et coelum est quidquid in hoc mundo est. Nam in hujus mundi
corpore coelum supremum est, et terra infima et sicut supra coelum nihil
hujusmodi est, quod in ipso coelo non est, ita sub terra nihil est, nisi
forte quod in terra est. Et si dicimus de terra ista, quod in finibus
ejus oculi stultorum sunt quomodo hoc stare non poterit. Magis enim
perspicaces quam caecos oculos praedicamus, quos usque ad fines terrae
visione sua porrectos asserimus. Quis justorum hoc potuit, ut ambitum
terrae oculis lustraret, et tam longinqua spatia, quae multorum labore
annorum vix confici potuissent, una visione percurreret? Ridiculum est
vel hoc cogitare, quod Scriptura de visione corporali dixerit. De terra
ista visibili: Oculi stultorum in finibus terrae, nisi forte quis in his
verbis hoc significare credat, quod stulti quique et carnalis vitae
amatores, qui a terrena bona tota, mentis intentione semper ambiunt, pro
eis adipiscendis ac quaerendis usque ad exteras nationes, et saepe usque
ad ultimos fines terrarum discurrunt: et propterea illic oculos habere
dicuntur, quod cogitatione ac desiderio semper illuc intendunt. Sapiens
autem qui ad ea, quae sursum sunt mentem erexit et intentionem dirigit,
ipse oculos in capite suo habeat, pro eo quod ad id quod summum omnium
ac principale est adipiscendum intendat. Posset hoc, quantum ad
veritatem interpretationis pertinet, satis convenienter induci; si
Sapientia nos ad altiorem intelligentiam, et terram aliam, aliosque
fines, et oculos alios cogitandos non vocaret. Nam, si caput sapientis
recte spiritualiter intelligitur, necesse est ut terram quoque et fines
ejus propter oculos stultorum mystice et non corporaliter interpretemur.
Sicut ergo hic mundus visibilis habet terram suam et coelum suum, sic
homo habet terram suam, et coelum suum. Nam et ipse homo mundus est et
minor mundus dictus est homo. Hujus terra est caro ejus, et coelum ejus
anima ejus. Sed in hoc mundo majore intra coelum terra est, in mundo
autem minore coelum intra terram. Et tamen mundi minoris coelum majus
est, quam coelum mundi majoris. Terra vero ejus quid est ad terram
illius? Quam parva est? et tamen coelum ejus in terra ejus. Quid est
coelum in terra? Anima in corpore. Anima coelum, corpus terra. Anima in
corpore; coelum in terra. Et tamen semper coelum sursum, terra deorsum.
Nam, sicut coelum hoc terra suo loco excelsius est, ita coelum illud
terra sua natura sublimius. Propterea in mundo majore, quae in terra
sunt, sub terra sunt; quae extra terram sunt, supra terram sunt. In
mundo minore, quae intus sunt supra sunt, quae foris sunt subtus sunt.
Quae sunt intus, et quae sunt foris? Invisibilia intus sunt, visibilia
foris sunt. Ergo invisibilia supra sunt, visibilia subtus; et
invisibilia supra coelum nostrum, invisibilia sub terra nostra. Omnia
terrena sub terra nostra sunt, quia ad ejus servitutem facta sunt, et ad
ejus obsequium ordinata. Ergo supra terram terra nostra. Et quid dicam?
Nonne et supra coelum est terra nostra? Nonne illuc portavit eam, et
illic collocavit eam sumptam de nobis, qui eam sumpsit pro nobis? Ergo
supra coelum est terra nostra. Facta erat primum per naturam supra
terram terra nostra, postea ivit per culpam in terram, et sub terram,
terra nostra; sed nunc per gratiam elevata est supra coelum terra
nostra. Ergo terrena omnia sub terra nostra sunt. Et est tamen ipsa
terra terrenis juncta et quadam amicitia copulata, sicut coelum
coelestibus junctum est et foederatum, et terra usque ad terrena, et
coelum usque ad coelestia. Ergo terrena fines sunt terrae, et coelestia
fines coeli; quia terra usque ad terrena et non ultra, et coelum usque
ad coelestia et non ultra. Terra per concupiscentiam tendit se usque ad
terrena, et coelum per sapientiam tendit se usque ad coelestia. Caro
enim, ut ait Apostolus, concupiscit adversus spiritum; et spiritus
adversus carnem (Galat. V). Spiritus enim concupiscit sursum et caro
concupiscit deorsum: et ideo in contrarium alteri utrumque se tendit. Et
utrumque cum pervenerit quo tendit, ibi finem facit et non ultra se
tendit. Ergo fines terrae terrena sunt, quo terra carnis per desiderium
carnale tenditur. Et habet quidem terra nostra alium finem, judicii, sed
desiderii alium finem non habet. Hucusque per desiderium tenditur, sed
per judicium ultra ducitur. Per desiderium quidem concupiscentia
tenditur ad terrena; sed per judicium post terrena in terram ducitur
post terram ad gehennam. Per concupiscentiam ad voluptatem, post
voluptatem ad iniquitatem, post iniquitatem ad mortem, post mortem ad
damnationem. Unusquisque, ait Scriptura, tentatur a propria
concupiscentia abstractus, et illectus. Concupiscentia enim, cum
conceperit, parit peccatum; peccatum autem, cum consummatum fuerit,
generat mortem (Jac. I). Concepit dolorem, et peperit iniquitatem.
Convertetur dolor in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus
descendet (Psal. VII).
|
|
