CAPUT 5

Sed ne forte contrarium quis putet quod hic stultus in tenebris ambulare dicitur, et quod illic, ut commemoratum est, oculi stultorum in finibus terrae esse perhibentur. Videtur enim quasi utrumque affirmatum, quod videant et non videant, cum utrumque tamen verum simul esse possit, quod videant et non videant. Nam qui dixit: Stultus in tenebris ambulat, videtur omnino dixisse quod stultus non videat. Et rursum qui dixit: Oculi stultorum in finibus terrae, videtur dixisse, quod aliquid videant, vel ea quae sunt in finibus terrae. Quomodo ergo in tenebris ambulant, si vident? Quomodo autem non vident, si ea vident, quae sunt in finibus terrae? Sed sciendum est quod stulti non ideo in tenebris ambulare dicuntur, quod nihil videant: vident enim, quae sunt in finibus terrae, sed quod sive in his quae vident, sive in his quae non vident, veritatem non videant. Visibilia enim tamen per intentionem et desiderium vident, et invisibilia non vident. Et in his quae vident, putant bonum esse, quod non est; et in his quae non vident, nesciunt, bonum esse, quod est. Itaque nusquam veritatem vident, et ideo in tenebris ambulant etiam in his, quae vident. Excaecavit enim corda eorum delectatio carnis et illececebra voluptatum, ut veritatem non videant. Quia mens falsa dulcedine inebriata dum hoc solum, quod in praesenti dulce et jucundum videtur, cogitat, nec reminisci potest quanta dulcedo sit eorum bonorum a quibus aversione sua corruit, nec providere quanta sit amaritudo malorum supervenientium, ad quam semper praecipitationis suae ruina festinat. Et nota quomodo se consequitur sententia veritatis. Superius namque iste considerata vanitate rerum mundanarum, contemptis omnibus ad contemplandam sapientiam se transtulit, dicens: Transivi ad contemplandam sapientiam, erroresque et stultitiam. Deinde considerans quod vera sapientia hominis alia non est, quam vera bona quaerere, et amare quae sursum sunt, ubi rex noster est: qui nos idcirco praecessit, illuc ascendens, ut quo sequeremur ostenderet. Attendens quoque quam difficile mentem terrenis delectationibus assuetam ad desideria aeternorum erigere, adjunxit et ait: Quid est homo, ut sequi possit regem factorem suum? Vides tamen quod corda, quae ad delectationes carnales se mergunt, a lumine veritatis tenebrescunt, quasi definitivam boni malique sententiam dedit, dicens: Vidi quod tantum praecederet sapientia stultitiam quantum differt lux a tenebris. Deinde studium utriusque commendans novissime adjunxit, et ait: Sapientis oculi in capite ejus stultus autem in tenebris ambulat. Quapropter ad summam recurrat sententia, et dicat: Difficile quidem est hominem mortalem ad contemplationem supernae sapientiae cor desideriis terrenis pressum erigere; sed tamen quia sapientia lux est, et omnes qui ab ejus contemplatione deficiunt, in tenebris sunt, necesse est, quantum possibilitas suppetit, etiam mortalem hominem quaerendae atque investigandae Sapientiae studium adhibere. Haec est enim sapientia hominis in hac vita, Sapientiam quaerere et investigare. Nam invenire sapientiam et perfecte apprehendere verum, non huic vitae datum est, sed futurae repositum. Habet tamen ipsa inquisitio Sapientiae nunc lucem suam, qua discernit eos qui amant Sapientiam et quaerunt ab iis qui stultitiam amant, et ambulant in tenebris. Sed mens carnalis jucunditatem visibilis lucis amans, pro interna luce quaerenda labore vanum existimat; quia ejus claritatem post hanc lucem sublatam, in mentibus sanctis inexstinguibilem permanere aut dubitat aut prorsus ignorat. Nam quia pari sorte similique conditione sapientes patitur et stultos, ab hac luce visibili cernit post mortem carnis subtrahi: dubium ei fit etiam de luce Sapientiae, an ipsa possit in mentibus sanctis post mortem carnis inextinguibilis conservari. Propterea licet studium ipsius Sapientiae bonum ac laudabile esse consideret, utrum tamen tanto labore comparandum sit, dubitat, cujus fructus an perpetuus esse possit, nondum adhuc ei ratio ulla indubitata manifestat. Hanc ergo fluctuationem humani cordis iste in semetipso, et per contemplationem veritatis videns, et per affectum communis infirmitatis sentiens, per sententiam quoque assumit, ostendens qualiter quaesitam visamque sapientiam, ipsa eum mortalis vitae consideratio a studio sapientiae revocabat, et quod idcirco alios in sapientia procedere vanum omnino existimaverit, quia in reddendo mortis debito, parem caeteris se esse agnovit. Hoc est enim quod, post laudatam Sapientiam studiique ejus commendationem, subito nunc ad considerationem communis infirmitatis conversus infert, dicens: