|
Propterea quod sequitur et dicit: Didici, quod omnia opera quae fecit
Deus perseverarent in aeternum. Sicut enim opera conditionis in
generibus suis ordinem divinae institutionis non transeunt, ita quoque
opera judiciorum ejus, quibus facta hominum et totum mundum disponit,
sententiam praedestinationis et providentiae ejus in aeternum fixam non
confundunt. Neque enim addere illis quidquam possumus, ut amplius sit
quam provisum est; neque auferre, ut sint minus quae facta sunt, ut
timeatur Deus. Propter hoc namque dispositio rerum visibilium in cursu
transeuntium rerum et succedentium vicissitudine ordinem non confundit,
ut sciat homo et intelligat providentiam esse aeternam, quae ab initio
rata constantique praecepti sui examinatione quemadmodum proventus suos
temporibus suis consequerentur, cuncta disposuit. Ut illam quoque in
factis suis discat metuere, cujus omnipotentiam cernit in cunctis suis
operibus, et judiciis constantiam atque immutabilem permanere. Rata
quippe dispositio operis et certa moderatio, qua cuncta temporibus suis
ad effectum producit Deus, manifeste demonstrat, quod sicut sua
sapientia in discernendo non fallitur, ita quoque consilium suum in
judicando non mutatur. Quod factum est ipsum permanet. Sicut in hoc toto
rerum conditarum corpore quod factum est permanet, quia dispositionis
ordo non confunditur, etiamsi natura mutabilis varietur, ita etiam in
judiciis ejus quod factum est permanet, quia in eo etiam quod secundum
ineffabilem dispensationem, variationem temporum dissimiliter ordinat,
providentiae suae sententiam non immutat. Idcirco quod factum est,
permanet, et in rerum universitate, quantum pertinet ad ordinem
dispositionis, et in judicii ejus exhibitione, quantum ad sententiam
praedestinationis spectat. Quae futura sunt jam fuerunt. In utroque
etenim quae futura sunt, jam fuerunt; quia et in generibus rerum omnium
quod fuerunt ea quae jam non sunt, hoc idem secundum naturae
similitudinem et identitatem procursus in genere suo singula futura
sunt, quae nondum sunt. Et in judiciis divinis quam veritatem in
praeteritis servatam audivimus, eamdem in supervenientibus exhibendam
exspectamus. Instaurat enim Deus ubique quod abiit; quia sicut rerum
transeuntium defectum per succedentium in suis generibus
multiplicationem reparat, ita quotidie facta hominum judicando, antiquam
judiciorum suorum, quae ab initio exercuit veritatem, licet intermissa
ad templum videretur, integram se tenuisse demonstrat. Semper enim apud
ipsum malitia poenam habet, et praemium virtus. Sed quia poenarum
quaedam occulta est, quaedam manifesta: dum impios et peccatores Deus
per patientiam tolerat, et eis statim poenam manifestam non irrogat,
humana stultitia eum aut nescire aut non curare facta hominum, sive
etiam, quod pejus est, pravitatem malignantium approbare putat. Inde
ergo cor hominis adversus Deum concutitur, unde Deus ab hominibus
amplius diligendus et laudandus demonstratur. Conqueritur homo, quod
malus homo a Deo toleratur, cum manifestum sit quod nullus homo fuisset
bonus, si nullus aliquando fuisset toleratus malus. Et tamen
scandalizantur infirmantium corda, dum vident in hoc mundo impios
prosperari et premi innocentes; quia ad sola ea quae foris sunt in
manifesto respiciunt, et illa quae vel intrinsecus latent occulta, vel
in futuro manifesta exhibenda servantur, non attendunt. Quorum querela
ex qua causa surgat, aperitur cum subditur:
|
|
