|
Quid est quod fuit? Ipsum quod futurum est. Quid est quod factum est?
Ipsum quod faciendum est. Nihil sub sole novum; nec valet quisquam
dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis, quae
fuerunt ante nos. Existimet fortassis aliquis errorem hic illum
confirmari, quo philosophi gentilium de saeculorum revolutione, et rerum
omnium recursu in idipsum, mira dementia temporum aeternitatem astruere
conati sunt. Dixerunt quippe rerum mutabilium seriem ab aeterno eodem
ordine quo nunc cernitur cucurrisse, et sine fine, lege eadem, mundo in
sua universitate nec principium nec finem habente, per saecula quaedam
sibi succedentia cursuram. Saeculum magnum autem in quindecim millibus
annorum constare (quem annum appellant) quo expleto, omnibus sideribus
ad locum suum unde singula quaeque ab initio saeculi progressa fuerant
revocatis, rursusque in exordium alterius saeculi simili ratione ac modo
motum inchoantibus, subjectamque naturam simili itidem ratione
moventibus: rursus eadem prorsus omnia, quem in saeculis praecedentibus
ordine praecessissent, eodem nihilominus ordine, eadem essentia, eadem
forma, eisdem omnino et locis et temporibus, iterato consurgere,
cursumque suum ac fatum simile priori atque idem peragere: eamdem quoque
legem pati, fortunamque subire; ita ut eosdem homines nasci, itidem
eosdem filios gignere, eadem fortuna vivere, eadem sorte mori contingat:
eumdem rerum eventum, eamdem prorsus qualitatem, eumdemque statum et
procursum omnium, quae praeterita prioris saeculi tempora tenuissent.
Talem autem rerum omnium revolutionem atque iterationem, in idipsum
semper fuisse semperque futuram esse sine fine, ut quemadmodum recursu
unius sideris per singulos annos, ad pristinum ista tum renovantur
omnia; ita recursu omnium siderum totiusque naturae ad ortum per singula
saecula et magnos annos ad primam conditionem reparentur universa. Hic
vero error quantus sit, facile arguet ratio manifesta. Nam tempora
aeterna esse non posse in hoc evidentissime comprobatur: quod omne
tempus initium habuit; et sine contradictione constat quod omne quod
initium habuit, aliquando non fuit. Amplius omne tempus praeteritum,
aliquando praesens fuit. Omne autem tempus quod aliquando praesens fuit,
antequam praesens esset, nondum fuit. Alioquin si semper praesens fuit,
non jam tempus fuit, sed aeternitas. Si ergo omne tempus praeteritum
aliquando non fuit, fuit quando nullum tempus fuit. Itaque, tempora
aeterna esse non potuerunt; sed erat ante tempora aeternitas sine
tempore, quam tempora quidem nec auxerunt cum inciperent, nec cum
finientur, consument. Liquet ergo falsam esse assertionem eorum qui
saeculorum aeternitatem praedicaverunt, et mutabilitatis principium sine
principio fuisse testati sunt. Sed, ne forte in hoc loco error hujusmodi
confirmari videatur, cum dicitur: Nihil novum sub sole; neque valet
quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis,
quae fuerunt ante nos. Quo intellectu id accipiendum sit: statim
subsequentibus verbis ostendit, dicens:
|
|
