|
Non est priorum memoria; sed nec eorum quidem, qui postea futuri sunt,
erit recordatio apud eos, qui futuri sunt in novissimo. Nam, si priora
et novissima cum praesentibus prorsus eadem essent; nequaquam praesentes
homines a prioribus, et a futuris in novissimo alios diceret; nec
diceret, apud eos qui post nos futuri sunt in novissimo, sed diceret,
apud nos qui futuri sumus in novissimo. Nisi forte primos et novissimos
ad principium et finem ejusdem saeculi referendum quis dicat, alioquin
nec primos esse nec novissimos qui sine principio fuerunt, et sine fine
futuri sunt. Sed primos et novissimos ad principium et finem ejusdem
saeculi referre prohibet, quod ait: Jam praecessit in saeculis, quae
fuerunt ante nos. Quia, dum alia saecula praecedentium, atque alia
subsequentium dicit nequaquam se primos et novissimos ejusdem saeculi
significasse ostendit. Ergo, quia non solum a catholica veritate, sed a
ratione quoque sententia abhorret, nos dictum hoc referamus ad rerum
similitudinem, quae in suis generibus sic a principio institutae sunt,
ut unumquodque secundum similitudinem et formam primam originis suae
propaginem extendat et nihil sit quod terminum primae dispositionis in
suo genere excedat. Sic in ipsis elementis mundi, sic in iis, quae ex
ipsis procreata sunt vel procreantur, omnibus natura primam
dispositionem custodit, ut nihil a primo alterum, id est diversum, aut
dissimile inveniri possit sub sole. Ut verbi gratia, ab initio coelum
sursum, et terra deorsum. Ab initio luminaria in coelo, sol, luna et
stellae, aves in aere, pisces in aqua, bestiae in terra. Ab initio
volatus avibus, natatus piscibus, gressus hominibus, et bestiis
quibusdam reptatus, et tractus serpentibus. Et haec omnia sicut fuerunt,
sic sunt, sic permanent. Et si quando forte miraculo aliquo praeter
usitatum naturae cursum accidente, aliud fiunt quam semper sunt; non
tamen in toto fiunt, nec semper fiunt, ut prima illa institutio etsi
aliquando intermitti videatur, nunquam tamen videatur dissolvi. Ergo et
hanc confusionem regit sapientia Dei. Et quod nobis confusum est, ipsi
non est. Et ideo sub sole nihil novum est; quia ab illo qui est supra
solem quod temporaliter transit, ab aeterno ordinatum est. Atque ideo
singula quaeque, quia in semetipsis per immutabilitatem stare non
possunt, in suo tamen genere per similitudinem statum custodiunt, ut
licet quod sunt, semper esse non possint singula; nunquam tamen
inveniuntur aliud esse universa, quam singula. Ergo nihil novum sub
sole. Quanto magis supra solem? Nam et ideo nihil novum sub sole; quia
aeternum est supra solem. Sub sole et luna novum non est; nec est tamen
aeternum. Aeternum enim non est sub sole aliquid, quia omne quod sub
sole est, in semetipso praeterit; tamen novum non est, quia in
similitudinem sui generis subsistit. Ergo sub sole nihil novum est, et
nihil aeternum. Quia enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos,
ideo novum non est: et quia non est praeteritorum memoria, ideo aeternum
non est. Ideoque quia omne quod venit, praeterit et non subsistit, aut
permanet quidquam sub sole; non saturatur oculus visu, nec auris
impletur auditu; quia, dum intrat elabitur, et fugit, omne dum teneri
putatur; et completur sententia: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas.
Quid ergo quia sub sole non saturatur oculus visu, nec auris impletur
auditu? Supra solem eat ubi non solum novum non est aliquid, sed nec
transitorium; ubi et priorum memoria et praesentia futurorum, imo omnia
praeterita et futura praesentia sunt; quia nec praeteritum nec futurum
aliquid ibi est, ubi praesens est omne quod est, et omne quod est ibi
est. Ibi ergo et oculus visu satiari et auris auditu impleri potest: ubi
consummata et plena perfectio percipitur, et percepta plenitudine
aeternitas non evacuatur. Sic ergo tota haec sententia, qua sub sole nec
novum aliquid nec aeternum esse dicitur, ad hoc spectare videtur, ut
agnoscat homo quid vel fugere debeat vel sequi. In eo enim quod sub sole
nihil novum est aeterna dispositio ostenditur. In eo autem quod nihil
sub sole permanens esse potest, in iis quae sub sole sunt aeternitatem
quidem significari, non tamen esse demonstratur. In ipsis ergo quae sub
sole sunt, simul agnoscimus, et in eo quod nihil aeternum est, fugiendum
esse quod sunt. In eo autem quod nihil novum, sequendum esse quod non
sunt. Quapropter recurrat ad summam sententiam, ut quia in iis quae sub
sole sunt oculi satiari, et aures impleri nec scientia possunt, quia non
comprehendunt totum quod est; nec desiderio possunt; quia, etsi
comprehendant, non sufficit totum quod est, nec quantum possunt permanet
quod praesens est. Sciunt vanitatem esse omne quod sub sole est, et quod
nihil de universo labore suo, quo laborat sub sole, homo amplius habere
potest.
|
|
