|
Et ideo magis in quaestione ponendum videretur quod minus certum est. In
responsione autem, quod magis notum esse constat. Sed notandum quod
effectus rerum secundum causam, providentia posterior est; in nostra
cognitione, prior. Quia donec in actu suo rem cernimus, quid de ipsa in
aeterna providentia dispositum sit prorsus ignoramus. Atque ideo recte
cum quaereret, dicens: Quid est quod fuit? (quia ipsa per se providentia
occulta est) statim ad intelligendam eam auditores ad actum rerum
mittit, dicens: Ipsum quod futurum est; quia scire non possumus quid in
praescientia praecedat, donec viderimus quid in effectu rerum
subsequatur. Sed et in rebus ipsis, praeteritorum qualitatem quae non
vidimus, ex futurorum comparatione cum supervenerint colligemus. Dicat
ergo: Quid est quod fuit? Ipsum quod futurum est. Quia sicut dictum quod
praecedit in providentia: hoc idem et non aliud in effectu rerum
subsequitur. Et deinceps: Quid est quod factum est? ipsum quod faciendum
est. Quia eadem rerum natura in singulis generibus eamdem similitudinem
actu exhibuit in praeteritis, quam producet supervenerint in futuris. Et
ideo nihil novum est in rerum generibus sub sole, cujus similitudo non
praecessit. Nec valet quisquam dicere: Hoc recens est, quantum ad
similitudinem generis sui. Jam enim praecessit in saeculis quae fuerunt
ante nos in genere suo, cujus ipsum est. Et tamen fluunt omnia, nec
permanet quidquam sub sole. Et quae in dispositione ordinantis fixa sunt
a nostra praesentia simul et a memoria in semetipsis transeuntia
recedunt. Nam prius a praesentia nostra subtrahuntur, ut non subsistant
per speciem; deinde etiam a memoria oblivione delentur, ut nec
subsistant saltem per recordationem. Et ne forte dura corda hominum
transitus praeteritorum ad contemptum rerum visibilium trahere non
sufficeret, si illis sublatis ii qui praesentes sunt de statu suo
fiduciam habere potuissent. Ideo postquam illorum transitum commemorando
ait: Non est priorum memoria, statim istorum etiam interitum demonstrat,
dicens: Sed nec eorum qui post nos futuri sunt. Nam si post nos futuri
sunt, alii profecto constat quod nos qui modo subsistimus, cum venerint
qui post nos futuri sunt, et nos quoque eadem forte sublati, etiam in
recordationem viventium tunc nequaquam veniemus. Quid ergo nobis
prodest, quod illis qui per mortem sublati sunt, in hanc vitam
successimus; quia et nos quoque cum tempus nostrum advenerit
descendentes, alios successores relinquemus. Si ergo scire volumus
quales erimus apud eos qui post nos futuri sunt, consideremus quales
modo apud nos sint qui nos ab hac vita jam olim sublati praecesserunt.
Et ut omnis improbis mentibus spes praesentium tollatur, ii quoque qui
post nos futuri sunt non permansuri dicuntur; nec in recordationem apud
suos posteros venturi, ne vel hoc in consolationem pravis mentibus
veniat, si is qui in semetipso stare non potest, saltem in suo haerede
aut successore subsistat. Propterea, praeteritorum, praesentium ac
futurorum omnium unum ostendit interitum. Non est priorum memoria; sed
nec eorum qui post nos futuri sunt erit recordatio, apud eos qui futuri
sunt in novissimo, ut omnia vanitati subjiciat, et humanum animum ab
amore eorum, quae sub sole videntur, ad desiderium aeternorum convertat.
|
|
